Friday, January 23, 2026

Thứ 6, 23.1.2026

•  Phạm Diệu Hương - Việt Nam có thể có triết gia không, (Tia Sáng, 19/1/2026). "Câu hỏi "Việt Nam có thể có triết gia không?" có thể được đặt lại thành: liệu xã hội Việt Nam có đủ điều kiện để cho phép một hoạt động tư duy độc lập, tồn tại bền bỉ, nơi mỗi cá nhân không chỉ tiếp nhận tư tưởng, mà còn đặt lại những câu hỏi căn bản nhất về đời sống chung."(*)

•  Bài của Bùi Văn Nam Sơn -  Sartre trong tôi : một hoài niệm triết học và sự dấn thân, (DĐ, 22/1/2026)

•  Văn Học Press & Việt Báo Foundation Trân Trọng Giới Thiệu: Đuổi Bắt Một Mùi Hương [của Phan Tấn Hải], (VB, 21/1/2026)

•  Văn Tế Tử Sĩ Hoàng Sa của Nguyễn Phúc Vĩnh Ba, (FB Nguyễn Xuân Diện, 19/1/2026)

•  “The Times of Vietnam”, tờ báo tiếng Anh đầu tiên tại miền Nam Việt Nam dưới thời Tổng thống Ngô Đình Diệm, do Nguyễn Thái sáng lập tờ báo vào năm 1956. Từ Diễn Đàn Đối Thoại Tới Tuyên Truyền Cực Đoan: Số Phận Của Một Tờ Báo Thời Đệ Nhất Cộng Hòa, (FB Trung Tâm Nghiên Cứu Việt Nam, 22/1/2026). “The Times of Vietnam” mang một lý tưởng đầy tham vọng: xây dựng một diễn đàn cho những luồng ý kiến khác biệt và cho phép phê bình, đối thoại, vốn được coi là thuộc tính thiết yếu của một cuộc cách mạng dân chủ. Nguyễn Thái tin rằng việc tạo ra một tờ báo tiếng Anh sẽ giúp “bắc nhịp cầu” thông tin, xóa bỏ những hiểu lầm giữa Việt Nam và các đối tác Hoa Kỳ trong công cuộc xây dựng một quốc gia chung."[Nhưng, sau này, NT xoay chiều, ủng hộ chế độ NĐD]. Đọc toàn bộ bài nghiên cứu tại đây: https://doi.org/10.13021/WHC.V22I1.4513

•  Và vì không có tự do báo chí, tự do ngôn luận nên tin đồn mới có đất sống, (FB Hoàng Dũng, 22/1/2026)

•  Dân ngồi xem đảng phân chia quyền+tiền: Việt Nam: Ai rời Bộ Chính trị và ai sẽ thay thế, (VB, 22/1/2026); +Tổng Bí thư Tô Lâm, 2 lãnh đạo chủ chốt và 7 Ủy viên Bộ Chính trị tái cử Trung ương khóa XIV, (TT, 22/1/2026). Cách xếp hạng Lâm, Mẫn, Tứ, Hưng, Hoài, rồi Chiến mới tới Giang. Có mùi gì khai khai và tin đồn có thể đúng! L/M/T/H/H; +Hai con trai của nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đắc cử ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, (LKTC, 22/1/2026). Nguyễn Thanh Nghị và Nguyễn Minh Triết; +Minh Phương cung cấp lại danh sách: 1. TBT- CTN: Tô ma hốc; +2.TT: lê minh hưng; +3.CTQH: trần thanh mẫn; +4.TTBBT: trần cẩm tú.: Kết thúc ĐH14 (X MInh Phương, 21/1/20226); +Reuters: Tô Lâm có lợi khi Đại hội 14 rút ngắn, (LKTC, 22/1/2026); +Nguyễn Ngọc Như Quỳnh - Ông Giang và phe Quân đội đã chơi dao và bị đứt tay, (TD, 22/1/2026)

•  Lê Phi: Sự biến đổi quyền lực của ĐCSVN trong thời kỳ đổi mới: Thực trạng và các hình thức tái cấu trúc, (Thế Kỷ Mới, 23/1/2026)

•  Thủ tướng Canada kêu gọi cường quốc bậc trung đoàn kết trước đe dọa của cường quốc lớn, (NV, 21/1/2026)

•  TT Carney phát biểu trước toàn quốc trước khi gặp gỡ nội các Đảng Tự do để thảo luận về các ưu tiên trước khi trở lại Quốc hội vào tuần tới. PM Carney addresses the nation before meeting the Liberal cabinet on their priorities ahead of next week’s return to Parliament, (CTV News, 22/1/2026). "Canada and the United States have built a remarkable partnership in the economy, in security, and in rich cultural exchange. But Canada doesn't live because of the United States. Canada thrives because we are Canadian,"

•  Trần Mộng Tú: Bài Hát của Bà Mẹ Inuk, (Thế Kỷ Mới, 23/1/2026)

•  Nước Mỹ Đối Đầu Với Thế Giới. America vs. The World By Robert Kagan, (Atlantic, 18/1/2026) 

•  Làng Hmong: Chợ Vắng Hoe, Dân Không Dám Ra Đường, (VB, 22/1/2026)

•  Ngạc nhiên về quyết đinh của Ai Weiwei quay về thăm nhà 3 tuần và chính quyền Tàu cho ông về lại. Ai Weiwei lặng lẽ trở về Trung Quốc sau một thập kỷ: ‘Cảm giác như một cuộc điện thoại đột nhiên kết nối lại’. Ai Weiwei quietly returns to China after a decade: ‘It felt like a phone call suddenly reconnecting’ (CNN, 21/1/2026)

~~~

(*) Việt Nam có thể có triết gia không, (Tia Sáng, 19/1/2026). Câu trả

lời tuỳ thuộc "vào một tập hợp các điều kiện cốt lõi.

Thứ nhất, đó là một không gian tư duy đủ mở để con người có thể đặt câu hỏi đến tận cùng mà không bị đồng nhất phản biện với phủ định hay bất tuân.

Thứ hai, xã hội ấy phải chấp nhận tính dài hạn, cô độc và không hiệu quả tức thì của lao động triết học, nơi giá trị không được đo bằng kết quả nhanh hay tính ứng dụng trực tiếp.

Thứ ba, cần có một đời sống tranh luận khái niệm nghiêm túc, trong đó sai lầm không bị trừng phạt như một thất bại đạo đức, mà được nhìn nhận như một phần tất yếu của quá trình tư duy.

Thứ tư, ngôn ngữ tư duy phải được nuôi dưỡng: không chỉ qua dịch thuật, mà qua việc hình thành dần một hệ thống khái niệm có khả năng chịu tải lập luận và phản tỉnh bằng chính tiếng mẹ đẻ.

Quan trọng hơn cả, là một nền văn hóa chấp nhận bất định, nơi triết học không bị đòi hỏi phải cung cấp câu trả lời an ủi hay chân lý tối hậu, mà được thừa nhận như một áp lực nội tại buộc xã hội không ngừng tự chất vấn về chính các giá trị mà mình đang sống theo."


No comments:

“Seeking Freedom” Fingerpainting by Hồng Ngọc

“Seeking Freedom” Fingerpainting by Hồng Ngọc

Để đây để đọc lại

++ Yuval Noah Harari: Lessons from a year of Covid and political failures — what can we learn for the future? (FT, 25/2/2021), https://www.ft.com/content/f1b30f2c-84aa-4595-84f2-7816796d6841?segmentID=b73b0b4c-e767-e669-4996-e25935a5759d&twclid=11366833025191845888

++ Khái niệm 'quyền lực mềm của Joseph S. Nye. Soft power: the evolution of a concept - Joseph S. Nye, 20/12/2019, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/2158379X.2021.1879572?scroll=top&needAccess=true&

++ Sự Băng Hoại Và Suy Đồi Của Xã Hội Việt Nam Hôm Nay Hay Là Hệ Lụy Từ Sự Đa Nhân Cách Tầng Lớp Trí Thức - Quách Hạo Nhiên, (viet-studies 26-2-20), http://www.viet-studies.net/kinhte/QuachHaoNhien_BangHoaiXaHoiHienNay.html

++ Nhân văn Giai phẩm – một trào lưu dân chủ, một cuộc cách tân văn học không thành - Thái Kế Toại, (TCNCVM, 2/12/2020), https://usvietnam.uoregon.edu/nhan-van-giai-pham-mot-trao-luu-dan-chu-mot-cuoc-cach-tan-van-hoc-khong-thanh/

++ Loạt bài nghiên cứu, phân tích sâu sắc, khoa học của GS Hoàng Xuân Phú: Tội ác Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (11/2/2020), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=readwriting&w=ToiAcDongTam-20200211; ++ Viết thêm về tội ác Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (1/3/2020), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=readwriting&w=VietThemVeToiAcDongTam-20200301; ++ Giải mã vụ Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (7/3/2021), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=differentwritings


+

Vụn vặt

++"... không có tự do thì không thể có sáng tạo thật sự. Tự do là thứ Thượng đế ban cho (cũng có thể là gánh nặng mà Ngài chất lên vai) con người. Con người biết đến đau khổ từ khi nó được ban cho quà tặng đó, một gánh nặng luôn quá sức với nó. Nó thậm chí, nếu có thể, khước từ là cách hay ho nhất cho nó. Nhưng thiếu tự do thì con người sẽ chỉ là cỗ máy được lập trình và không xứng đáng để Chúa trời phải cứu chuộc bằng sự hy sinh đau đớn như vậy. Tại sao Chúa không dùng quyền năng để con người khiếp sợ mà răm rắp làm theo lời ngài, một việc có lẽ là đơn giản nhất? Bởi vì Ngài biết rằng Ngài tạo ra con người cùng với tự do. Ngài không thể tước ở con của Ngài thứ quà tặng đó, thứ mà thiếu nó thì công cuộc tạo lập của Ngài không hoàn hảo, thậm chí vô nghĩa. Tự do, ở thời kỳ con người ý thức nó có cái quyền ấy, luôn gây ra những hậu quả trái ngược. Một mặt nó biết nó là Con Người với nhân phẩm cao quý phải được tôn trọng, nó có quyền sáng tạo nên những giá trị thuộc về cái đẹp, nó có quyền lựa chọn đau khổ hay hạnh phúc. Nhưng mặt khác, nó cũng có thể tự do lựa chọn hoặc cái thiện, hoặc cái ác. Trong trường hợp nó lựa chọn cái ác thì Tự do quả là kinh khủng. Vì thế con người không có cách nào khác là phải hướng về Đấng Toàn Năng, có thể hiểu là nơi chứa đựng Cái Tuyệt Đối chuẩn mực..." ++Bản giao hưởng 'Requiem' của Mozart được dàn giao hưởng Ba Lan (Polish Sinfonia Iuventus Orchestra và Warsaw Philharmonic Choir) thể hiện tuyệt vời, với phụ đề tiếng Anh. Mozart – Requiem, https://www.youtube.com/watch?v=54h8TxJyNy0. Stunning! What a great artwork! ++Hồi ký "Gọng Kềm Lịch Sử" của cựu đại sứ Việt Nam Cộng hòa ở Mỹ, Bùi Diễm (1923-2021), http://www.vietnamvanhien.org/gongkemlichsu2.html ++Mozart – Requiem https://www.youtube.com/watch?v=54h8TxJyNy0 Wolfgang Amadeus Mozart – Requiem KV 626 Bartosz Michałowski – conductor Sylwia Olszyńska – soprano Agata Schmidt – mezzo-soprano Karol Kozłowski – tenor Adam Kutny – baritone Polish Sinfonia Iuventus Orchestra Warsaw Philharmonic Choir recorded November 01, 2019 at Warsaw Philharmonic Concert Hall 0:00 Applause 0:55 Introitus: Requiem aeternam 5:40 Kyrie eleison Sequenz 8:06 Dies irae 9:47 Tuba mirum 13:31 Rex tremendae 15:51 Recordare 21:31 Confutatis 23:50 Lacrimosa Offertorium 27:21 Domine Jesu 30:45 Versus: Hostias et preces 34:45 Sanctus 36:30 Benedictus 41:46 Agnus Dei 44:47 Communio: Lux aeterna 50:21 Credits ++Nhân vật Meursault trong Kẻ xa lạ của A. Camus ngay từ những dòng đầu khi miêu tả cuộc gặp trong bệnh viện và khi sau này người con trai ngồi bên quan tài của mẹ. Nhân vật chính của thiên truyện từng nghĩ: “Tôi không hề chờ đợi tôi chào đời. Sự có mặt của tôi trên đời chỉ là kết quả từ một quyết định của người khác, không phải là của tôi, từ sự kết hợp hoàn toàn ngẫu nhiên của một con tinh trùng vô trách nhiệm với một cái trứng phóng đãng và vì vậy, mỗi lần bị nhắc phải nhớ đến ngày sinh của mình chỉ làm cho tôi kinh hoàng và cảm thấy một sự trói buộc khủng khiếp”. Những đám mây phủ bóng phận người, (Viet-studies, 1/1/21), http://www.viet-studies.net/HuynhNhuPhuong_NhungDamMay.html ++Phần chú thích: '* “Tư hữu Nhà nước” (hoàn toàn khác với “Nhà nước tư hữu”, hay “Nhà nước tư bản”) là cụm từ tôi được nghe lần đầu từ thầy Phạm Vĩnh Cư, trong đó Nhà nước công hữu bị một nhóm nhỏ người có quyền lực (chính trị và kinh tế, gọi chung là nhóm cá mập) lợi dụng như một công cụ đàn áp khổng lồ để dễ bề tước đoạt của số đông làm của riêng, một cách hợp pháp.'. Nguồn: Tạ Duy Anh: Thầy Phạm Vĩnh Cư, (VV, Tháng 11, 21), https://vandoanviet.blogspot.com/2021/11/thay-pham-vinh-cu.html