Chủ nhật, 27.9.2026

        •  Mặt trời | David Hockney

•  50 năm ngày giỗ thi sĩ Vũ Hoàng Chương, (NV, 25/9/2026). Bài thơ trào phúng “Vịnh Tranh Gà Lợn” của Vũ Hoàng Chương: “Sáng chưa sáng hẳn, tối không đành/Gà lợn, om sòm rối bức tranh/Rằng vách có tai thơ có họa/Biết lòng ai đỏ mắt ai xanh/Mắt gà huynh đệ bao lần quáng/Lòng lợn âm dương một tấc thành/Cục tác nữa chi, ngừng ủn ỉn/Nghe rồng ngâm váng khúc tân thanh.” 

•  "Chuyện Một Người Đàn Bà… Năm Con", (FB Lão Ngoan Đồng, 19/9/2026). Chuyện tình của Lê Khắc Thanh Hoài với nhà thơ triết Phạm Công Thiện.

•  Trùng Dương - Báo chí: Đệ tứ quyền không thể thiếu trong chế độ dân chủ, (Hợp Lưu, 25/9/2026)

•  Vũ Đức Khanh - Thư ngỏ gửi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, (FB Khanh Vu Duc, 25/9/2026). Vũ Đức Khanh "còn có khác biệt về Việt Nam với cái nhìn của Đảng và Nhà nước” nên không được mời nhưng muốn đến đối thoại với TL. Good luck cho ông!

•  Bài phân tích hay về "hệ thống giấu nợ tinh vi do Masterise điều phối" cho Vingroup, Vinhomes của  Sonnie Tran: Bóc Trần Những Kỷ Lục Kinh Doanh Của Vingroup, (Sonnie Tran, September 24, 2026);+VinFast không muốn công khai hồ sơ bị kiện, nhưng North Carolina phản đối, (NV, 25/9/2026)

•  Dự thảo Luật Đất đai: Công khai lấy ý kiến trên VNeID nhưng giấu thông tin quan trọng, (Luật Khoa tạp chí, 26/9/2026). "Các thông tin "tối quan trọng, ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân trong dự thảo Luật Đất đai như định hướng cho phép thu hồi đất trước khi bồi thường, tái định cư; trưng dụng đất không cần văn bản; hay lược bỏ các quy trình, thủ tục khi thu hồi đất không được đề cập cụ thể trong các vấn đề cần lấy ý kiến." Siêu bộ thu thập ý kiến trước, rồi chuyển cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường sau. 

•  Thẩm vấn gia đình đến khuya, giữ điện thoại, dọa truy tố: Công an Đồng Tháp đang tìm ai? (TD, 25/9/2026). "Công an truy bức tinh thần người nhà qua các buổi thẩm vấn kéo dài, rồi bị đe dọa truy tố, nếu tiết lộ nội dung làm việc"

•  Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp miền Đông Canada kêu gọi thành lập 'nền kinh tế thống nhất' giữa các tỉnh vùng Atlantic. Eastern Canada business leaders call for 'single economy' between Atlantic provinces, (BNN Bloomberg, 25/9/2026)

•  Lãnh đạo đảng Bảo thủ tỉnh British Columbia, Doerkson, nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các thủ hiến đương nhiệm và tiền nhiệm (Thủ hiến Saskatchewan Scott Moe và cựu thủ hiến British Columbia Christy Clark). B.C. Conservative leader, Doerkson, gets game boost from current and former premiers, (NNW, 25/9/2026)

•  Donald Trump dường như đang đặt cược rằng sự chênh lệch quyền lực cuối cùng sẽ buộc Canada phải nhượng bộ nhưng những tháng tới có thể cho thấy trump đã đánh giá thấp quyết tâm của Canada. Canada's retaliatory tariffs put Trump's trade strategy to the test, (Chatham House, 9/9/2026);+ Mark Carney hy vọng sẽ định hướng lại nền kinh tế Canada quanh qua Donald Trump. Mark Carney hopes to redirect Canada’s economy around Donald Trump, (Economist, 8/9/2026)

•  Trump, Canada, và EU: ‘Thôi thế từ nay như lá vàng bay, tình lỡ rồi!’ (NV, 25/9/2026)

•  Cảnh báo thảm họa với nhân loại của Bill Gates và những lần AI vượt kiểm soát, (TT, 26/9/2026)

•  Murakami Và Nobel Văn Học: Liệu Đã Đến Lúc?, (FB Nhã  Nam, 20/9/2026)

Thứ 7, 26.9.2026

         •  Hoa bên cửa sổ | Suzanne Valadon

•  Thơ Tô Thuỳ Yên - Chia Tay Ải Tây [a], (FB Trang Văn Chương Miền Nam, 23/9/2026)

•  Tròn 1 Năm Ở Nepal Của Hành Giả Minh Tuệ, (FB Không Trung, 25/9/2026) →'Một năm tại nơi sinh của Đức Phật và những con số mà Lumbini không ghi lại. Tayson DeLengocky - A year at the Buddha’s birthplace, and the numbers Lumbini is not keeping” (Nepal Weekly, September 25, 2026)

•  Trung tâm Nhân quyền Raoul Wallenberg|RWCHR kêu gọi Chính phủ Canada đặt chủ quyền quốc gia và nhân quyền làm trọng tâm trong nỗ lực tăng cường quan hệ Canada-Việt Nam. Statement | RWCHR Urges Canadian Government to Put National Sovereignty and Human Rights at the Heart of Efforts to Deepen Canada-Vietnam Ties, (Raoul Wallenberg Centre for Human Rights, Sep. 24, 2026)

•  Carl Robinson - Việt Nam ơi, vấn đề đang nằm ở hiện tại! (FB Phạm Minh Hoàng, 24/9/2026);+Thơ Khép Lại Quá Khứ Ư? (Việt Tân, 24/9/2026)

Ừ.

Thì khép.

Khép những cánh cửa

của những trại cải tạo.

Khép những năm tháng

một người bị đưa đi,

để lại phía sau

một người vợ chờ,

một đứa con đợi.

Khép những căn nhà đã mất.

Những chuyến đi kinh tế mới.

Những gia đình

từ đó mỗi người một ngả.

Khép những con thuyền

rời bờ trong đêm.

Có người tới được bến.

Có người

không bao giờ trở lại.

Được.

Khép lại.

Nhưng xin đừng lấy hai chữ

“quá khứ”

để buộc người khác

im lặng về hiện tại.

Bởi hôm nay,

vẫn có người bị bắt

vì những điều họ viết,

những điều họ nói.

Vẫn có người

bị ngăn đường đi,

bị chặn đường về.

Vẫn có những gia đình

phải kêu cứu

vì căn nhà,

vì mảnh đất của chính mình.

Những chuyện ấy

không phải năm 1975.

Đó là hôm nay.

Vậy nên,

nếu muốn nói về tương lai,

hãy trả lời cho hiện tại.

Đừng yêu cầu người khác

khép lại quá khứ

trong khi chính hiện tại

vẫn còn những tiếng nói

bị buộc phải im.

Quá khứ có thể khép.

Nhưng hiện tại

không thể bị bịt miệng!

•  Hậu đấu tố: Bộ Giáo dục loại “Nỗi buồn chiến tranh” khỏi sách giáo khoa, cấm các trường giảng dạy, (Luật Khoa tạp chí, 25/9/2026)

•  'Năng suất lao động cần tăng 9% để tăng trưởng hai con số', (VnExpress, 25/9/2026)

•  Nhà máy lọc dầu Việt Nam ký thỏa thuận mua dầu thô của ExxonMobil Asia Pacific. Vietnam refinery signs crude oil deal with ExxonMobil Asia Pacific, (Reuters, 25/9/2026)

•  Châu Âu phải lựa chọn: Quỳ gối trước Trump, hay gia nhập trật tự thế giới mới với Carney. Opinion | Europe has to choose: Bend the knee to Trump, or join Carney’s new world order, (Star, Sept. 25, 2026);+Tại sao Mark Carney đến Strasbourg: Cuộc phản cách mạng của Canada. Canada’s Counter-Revolution - Why Mark Carney went to Strasbourg, (Anne Applebaum's Substack, Sep 25, 2026)

•  Cựu đại sứ Canada tại Hoa Kỳ Kirsten Hillman phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp Toàn cầu ở Banff, Alta.: các doanh nghiệp không nên đặt cược vào việc quan hệ Canada - Mỹ sẽ trở lại bình thường. Businesses shouldn't bet on return to normal Canada-U.S. relations: former ambassador, (Business in Vancouver , 24/9/2026)

•  Canada phản công... Một lần nữa, đây không phải là vấn đề thương mại. Canada Strikes Back ... Again, this isn’t about trade, (David H Feldman's Substack, 24/9/2026)

•  Thư gửi những người Mỹ đồng hương của tôi về chuyện nước  Canada: Chúng ta đã cố tình đánh mất người bạn lâu năm nhất của mình và làm thế nào để chúng ta có lại họ? Letter to My Fellow Americans: About Canada. We lost our oldest friend on purpose. How we start deserving them back, (Ross Boulton's Substack, Jul 14, 2026)

•  Vào tháng 3 năm 2023, một năm sau khi Nga xâm lược Ukraine, phóng viên Evan Gershkovich của tờ Wall Street Journal đã bị các đặc vụ FSB bắt cóc, lôi vào một chiếc xe tải không biển số và bị giam cầm 500 ngày. Cuốn hồi ký của ông, This Cursed Beautiful Land (2026), kể lại vụ bắt giữ, giam cầm và cuối cùng là sự trả tự do của ông. Evan Gershkovich sẽ nói về kinh nghiệm kinh hoàng khi bị bắt làm con tốt trong ván cờ địa chính trị trong sự kiện PEN Canada: Notes on the New Global Order | Graeme Gibson Talk 2026 on October 27, 2026, (PEN Canada, Sep. 25, 2026). 

•  “CIA của Nhật Bản” có thể trở thành con bài chiến lược của Takaichi, (Nghiên cứu quốc tế, 26/9/2026) →Nguồn: Derek Grossman, “Japan’s New CIA Could Be Takaichi’s Trump Card”, Foreign Policy, 22/09/2026 Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

•  Bài luận nổi bật trên tờ The Guardian: Những kẻ phát xít thời tận thế đang âm mưu trốn thoát khỏi thế giới của chúng ta. Nhiệm vụ của chúng ta rất rõ ràng. The Guardian Featured Essay: The end times fascists are plotting their escape from our world. Our mission is clear. An excerpt from End Times Fascism – And the Fight for the Living World, (Naomi Klein and Astra Taylor, Sep 25, 2026)

•  Giáo hoàng Leo XIV thăm Pháp sau 18 năm, gửi loạt thông điệp đáng chú ý, (TT, 25/9/2026)

•  Thành phần số cử tri bầu cho Putin: bỏ phiếu cho Putin; bỏ phiếu cho Putin hai lần; và té rớt ra cửa số, (Dejan Pantić, Sep. 20, 2026)

~~~

[a] CHIA TAY ẢI TÂY 𝐓ô 𝐓𝐡ù𝐲 𝐘ê𝐧

Mới độ nào chia tay ải Tây.

Đi đâu hay chỉ cốt rời đây?

Mây trôi, dăm mảng nhớ hư hoặc,

Gom chẳng thành câu chuyện thuận tai.

Lời kiệm, quanh ba cái ý quẩn,

Tiễn đưa vừa một quãng mây bay.

Ra về, thấy nhật nguyệt điên đảo,

Ray rứt chưa tròn hẹn ải Tây.

Có thật từng chia tay ải Tây?

Mây qua để bóng cổ thư này.

Tuyệt cùng ký ức như nơi tới,

Tin tức ngàn thu biết hỏi ai?

Bao nhiêu đống lửa đêm quan ngoại

Gió thổi tan tro mỗi sáng ngày?

Trong trời, mây ấy cũ hay mới?

Ải Tây, lần nữa, lại chia tay.

Mãi mãi còn chia tay ải Tây.

Ngày ngày mây lãng đãng qua đây.

Cõi đời giấu một phía mê tưởng,

Đi nép ranh, mường tượng ải Tây.

1 - 2000

Thứ 6, 25.9.2026

        •  Góc phòng của một hoạ sĩ ở Paris | Gwen John

•  Lê Thọ Bình: Đọc TA LÀ của Nguyễn Hữu Liêm – Cuộc lữ đi tìm bản thể con người, (Văn Việt, 23/9/2026)

•  NV Phan Nhật Nam của Phan Thuý Hà, (FB Trần Tố Ngọc, 22/9/2026)

•  Nguyễn Văn Tuấn - Thế nào là “khép lại quá khứ”?, (Văn Việt, 23/9/2026)

•  Meta bắt tay với Bộ Văn hóa để tăng cường kiểm duyệt, (Luật Khoa tạp chí, 24/9/2026). Lặn lội qua Mỹ để ký thoả thuận kiểm duyệt với FB, Threads và Instagram. 

•  Bộ Công an muốn cắt Internet của người dân không nộp phạt, (Luật Khoa tạp chí, 24/9/2026)

•  Sự tương thích về đại chiến lược là nền tảng cho quan hệ đối tác Nhật Bản - Việt Nam. Grand Strategic Compatibility: The Basis of The Japan-Vietnam Partnership by Khang Vu, (Diplomat, September 24, 2026)

•  Tô Lâm thăm Ottawa trong bối cảnh ông Carney tiếp cận các cường quốc tầm trung. Vietnam's leader To Lam visits Ottawa as Carney reaches out to middle powers, (NNW, 23/9/2026). Julie Nguyen là người đồng sáng lập Hội đồng Thương mại Canada-Việt Nam/Canada-Vietnam Trade Council;+Tô Lâm nâng cấp quan hệ với Canada lên mức đối tác chiến lược. Vietnam's leader To Lam upgrades Canada to a strategic partner, (NNW, 24/9/2026);+ Lý do Canada trải thảm đỏ đón Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Why Canada's rolling out the red carpet for Vietnamese President Tô Lâm, (CBC, 24/9/2026)

•  Mười nhà báo của New York Times phỏng vấn và làm thiên phóng sự 10 kỳ về Nỗ lực cân bằng của Mark Carney. Mark Carney’s Balancing Act, (NYT, 23/9/2026) →Phóng viên tờ NYT cảm thấy "hơi ngạc nhiên" trước sự thẳng thắn của Thủ tướng Carney khi trả lời về việc nếu quân đội Mỹ tiến hành xâm lược. NYT reporter was a ‘little surprised’ by PM Carney’s candor in answer about U.S. military invasion, (CTV News, Sep. 24/9/2026)

•  'Phong cách Trump' hay 'những tư tưởng cấp tiến'? Cả hai phe đều vội vã định nghĩa lại Đảng Bảo thủ B.C. 'Trump style' or 'progressive ideas'? Both sides rush to redefine B.C. Conservatives, (Business in Vancouver , 23/9/2026);+Đảng Bảo thủ B.C. cam kết áp dụng quy định mới để giữ Doerkson ở lại vị trí lãnh đạo trong khi Rustad rút lui. B.C. Conservatives vow new rule to keep Doerkson leader, as Rustad exits, (BIV, 23/9/2026); +Former candidate asks B.C. Conservatives to ‘plug’ noses for any concerns about leader, (CTV, 24/9/2026)

•  Chủ mưu cuộc diệt chủng người Palestine, Bibi Netanyahu, bị hạ nhục: mn bỏ ra về khi hắn bắt đầu ngông cuồng ở diễn đàn LHQ hôm 23, (Shaun King, 23/9/2026). Trống hơn lúc TL độc ngôn thành tích đảng.

•  Các cường quốc tầm trung sẽ đi về đâu? Where Do Middle Powers Go Next?​ By  Imran Bayoumi​ ( American Purpose​, Sep. 24, 2026). "Học thuyết Carney phụ thuộc vào việc liệu các cường quốc tầm trung coi hai năm tới là cơ hội để gia tăng vị thế và tầm ảnh hưởng, hay họ đánh giá những biến động do ông Trump gây ra chỉ mang tính nhất thời và có thể chờ cho qua đi."

•  Bài phân tích khá hay về tình hình "dây dưa" trong cuộc chiến Putin chiếm Ukraine hiện nay, sau chuyến đi khảo sát ở Ukraine của GS. Niall Ferguson. Hòa bình đang ở trong tầm tay ở Ukraine? Is Peace at Hand in Ukraine? (Niall Ferguson’s Time Machine, Sep 24, 2026);+Cơ quan tình báo Mỹ CIA làm trung gian hòa giải chiến tranh Ukraina? (RFI, 24/9/2026)

•  Lần Đầu Tiên Tôi Đồng Ý Với E. Macron​, (FB Gia Kieng Nguyen, 24/9/2026)

•  Cẩm nang về Sự Say Mê Giác Ngộ: Làm thế nào để yêu tốt hơn. How to Fall in Love Better: A Field Guide to Enlightened Enchantment By Maria Popova, (Marginalian, Sep. 24, 2026)

•  Ba chai rượu vang tôn vinh mùa thu hoạch nho ở B.C. Wine Guy: Three bottles that celebrate B.C.’s harvest season (Province, 24/9/2026) - Tantalus Vineyards 2025 Riesling, Kelowna 

- Domaine Artema Winery 2024 Gamay Village, Oliver

- Priest Creek Family Estate Winery 2025 Gold Rush Prospector’s Red, Kelowna

•  Đôi mắt có thể tiết lộ tốc độ lão hóa của bạn, theo kết quả nghiên cứu dựa trên gần 30.000 bản chụp. Eyes could reveal how fast you are ageing, study of nearly 30,000 scans suggests, (Dimsumdaily Hong Kong, 24/9/2026)

Thứ 5, 24.9.2026

      •  Tango | Paul Colin

•  Nhà báo và nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam Phạm Đoan Trang đã được vinh danh và được trao giải thưởng "Disturbing the Peace" Award to a Courageous Writer at Risk 2026 (Giải thưởng "Quấy rối Hòa bình" dành cho Nhà văn Dũng cảm Gặp nguy hiểm, một giải thưởng quốc tế uy tín do Vaclav Havel Center (Trung tâm Vaclav Havel, có trụ sở tại New York, Mỹ) trao tặng hôm 20/9/2026). Lý do bà Phạm Đoan Trang được vinh danh năm 2026: a/ Ban giám khảo nhận định bà Phạm Đoan Trang là biểu tượng tinh thần kiên cường theo lý thuyết "Sức mạnh của những kẻ không có quyền lực" (Power of the Powerless) của Václav Havel. b/ Dù đang phải chấp hành bản án 9 năm tù tại Việt Nam kể từ khi bị bắt vào năm 2020, những bài viết, bài luận và các cuốn sách độc lập của bà về luật pháp, chính trị và nhân quyền vẫn tiếp tục truyền cảm hứng mạnh mẽ; c/ Ban giám khảo nhấn mạnh rằng bà viết với một sự rõ ràng mang thông điệp: "Im lặng không phải là một lựa chọn", và chấp nhận đánh đổi tự do cá nhân để vạch trần các hành vi đàn áp quyền tự do. Lễ vinh danh chính thức cho bà Phạm Đoan Trang dự kiến diễn ra vào ngày 30 tháng 9 năm 2026 tại buổi dạ tiệc thường niên Gala Havel ở thành phố New York, Mỹ. Xin chúc mừng tù nhân Phạm Đoan Trang, người tù nhân được nhiều giải thưởng nhất từ trước đến giờ, dù đang ở trong tù ←Vaclav Havel Center Announces Winner of 2026 ‘Disturbing the Peace’ Award, (Vaclav Havel Center,September 20, 2026)+Phạm Đoan Trang Receives 2026 Vaclav Havel ‘Disturbing the Peace’ Award, (LIV | September 22, 2026)

•  GS Chung Hoàng Chương - người đi tìm 'vân tay sinh thái' của sông Cửu Long, (Tia Sáng, 10/3/2026)

•  Cung Tích Biền: Nghe đâu vọng lại, (Tuấn Khanh's Blog, 22/9/2026)

•  Nguyễn Khắc Ngân Vi - Vạn sắc hư vô bản tiếng Trung 《万色虚无》 vừa được chọn vào Top 10 tiểu thuyết dịch hay nhất tháng 8/2026 của 探照灯好书., (Văn Việt, 24/9/2026). Ngoài "Vạn sắc hư vô" của Nguyễn Khắc Ngân Vi, "Hoàng đế xứ Gladness" của Ocean Vuong cũng được vinh danh trong danh sách.

•  Kinh tế VN phát triển khá ngọan mục trong những thập niên qua ựa trên "hên" không phải "hay" sau khi đọc bài viết cũ (2024) nhưng hãy còn giá trị ngày nay: Chuyên gia tài chính Trung Quốc bàn về VinFast, Vingroup và kinh tế Việt Nam​, (​NCQT​, 17/09/2024). Bản gốc của Fan Tong Huang Lao Ban, 饭统戴老板|西贡河畔的谜题：越南的三星和比亚迪在哪里？, Guancha, 10/09/22024​, Lê Thị Thanh Loan biên dịch.

​•  'Nature' ghi nhận Việt Nam có chế tài mạnh với vi phạm liêm chính khoa học​, (TN, 22/9/2026)

•  Sáp nhập trường học và phép thử với mô hình quản trị mới của Việt Nam, (Nghiên cứu quốc tế, 23/9/2026). Bài tiếng Anh: Những vụ sáp nhập trường học táo bạo của Việt Nam thử thách sâu sắc mô hình quản trị của Tô Lâm. Vietnam’s Aggressive School Mergers Acutely Test To Lam’s Governance Model, (Fulcrum, Sep. 22, 2026).

•  Vingroup (Việt Nam) ký thỏa thuận tàu cao tốc trị giá 1 tỷ USD với Siemens. Vietnam's Vingroup inks $1bn bullet train deal with Siemens, (Nikkei, 23/9/2026)

•  Hai tiêu đề trái ngược nhưng nêu lên sự độc đoán trong nghị trình làm việc không hợp lý ở LHQ, theo Luật Khoa Tạp Chí: a/ Bộ trưởng Công an đi Mỹ kêu gọi đầu tư (LKTC,  23/09/2026); trong khi Tô Lâm gặp Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ bàn về thương mại, (Luật Khoa tạp chí, 23/9/2026)=>Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã tiếp lãnh đạo Quỹ đầu tư BlackRock và Tập đoàn Cantor Fitzgerald; trong khi, Chủ tịch Tô Lâm gặp Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao bàn về các vấn đề kinh tế thương mại song phương? 

•  Những mối nguy hại từ AI là "có thật và cận kề."  AI’s dangers ‘real and imminent,’ Canadian AI pioneer Yoshua Bengio tells UN, (CTV, 23/9/2026)

•  TT Carney trình bày kế hoạch toàn diện cho một thế giới bị chia rẽ ở LHQ. At U.N., Carney Lays Out a Broad Plan for a Divided World, (NYT, 23/9/2026); •  Thủ tướng Carney sẽ đồng chủ trì sự kiện cùng Chủ tịch Ủy ban Châu Âu tại Liên Hợp Quốc. PM Carney to co-host event with European Commission president at UN, (CTV, 23/9/2026)

•  Sự kiện gây quỹ trước thềm hội nghị thượng đỉnh của đảng Tự do thu về khoản tiền lớn ($800.000). Liberals’ pre-Summit fundraiser rakes in big bucks, but ‘difficult optics’ may not be worth price of admission: observers, (Hill Times, September 23, 2026)

•  Phim tài liệu "Joshua: Thiếu niên đối đầu với cường quốc" hiện đang đứng đầu bảng xếp hạng Netflix Hồng Kông, theo báo cáo @hkfp "Joshua: Teenager vs. Superpower" on Netflix. 

•  Nhạc Pháp: Ne me dis pas ....Christof Monnin, https://www.facebook.com/reel/1084716673909721

•  Cát | Ben Horton