Chủ nhật, 12.7.2026

        •  Thảo luận | Franz Wilhelm Seiwert

•  Thơ Du Tử Lê - Những Năm, Tháng Trải Rơm Cho Kiếp Khác, (a) (FB Du Tử Lê, 10/7/2026)

•  Khi giáo dục khai phóng trở thành đối tượng của một cuộc tấn công ý thức hệ, (Tino Cao's Substack, 11/7/2026). Tranh luân với Ngô Tự Lập, tác giả bài  “Giáo dục khai phóng và Liberal Arts Education: Chiếc áo có làm nên thầy tu?”

•  TP.HCM miễn phí xe buýt, thao tác quét CCCD, thẻ ngân hàng để làm gì? (TT, 11/7/2026). "Nhiều người dân thắc mắc vì sao vẫn phải chạm thẻ căn cước công dân (CCCD), thẻ ngân hàng... dù TP.HCM đã miễn vé xe buýt." Đúng! 

•  Vũ Mỹ Lan - Khi không khí trở nên khó thở, (TD, 11/7/2026)

•  Pierre Darriulat - Chảy máu chất xám trong nghiên cứu cơ bản tại Việt Nam, Anh Thư dịch, (TS, 10/7/2026). Làm sao đạt được kỷ nguyên vươn mình khi đang thi hành kỷ nguyên 'rùng mình.'

•  Tiếc cho trí tuệ của giới trẻ Việt khi thiếu Spiderum. Spiderum: Chơi với lửa có ngày “phổng đạn”, (LKTC, 11/7/2026). Tội cho Trần Việt Anh! 

•  Ai là người đầu tiên đến đây? Tại sao bản đồ, la bàn cổ và các bài học lịch sử lại quan trọng trong tranh chấp Biển Đông? Who was here first? Why maps, old compasses and history classes matter in South China Sea dispute by Lim Min Zhang, Mara Cepeda, Philip Wen và Nga Pham  (Strait Times, 11/7/2026) ←14 quốc gia tái khẳng định phán quyết trọng tài năm 2016, bác bỏ các tuyên bố chủ quyền bành trướng của Trung Quốc ở Biển Đông. 14 nations reaffirm 2016 arbitral ruling, reject China's expansive South China Sea claims, (Manila Bulletin, 12/7/2026)

•  Hành trình của Lê Ly Hayslip từ người sống sót sau chiến tranh đến người kiến ​​tạo hòa bình. Le Ly Hayslip's journey from war survivor to peacemaker, (Nikkei, 11/7/2026). Tác giả cuốn When Heaven and Earth Changed Places (1989) và sáng lập tổ chức East Meets West Foundation (sau là Thrive Networks) và Global Village Foundation.

•  Hơn 2.000 người Canada đã quyên góp để phục hồi tòa nhà thủ tướng số 24 Sussex Drive. More than 2,000 Canadians have donated toward restoration of 24 Sussex Drive, (CBC, 10/7/2026)

•  Mark Carney đã dành một năm tích lũy vốn chính trị để giờ chi tiêu nó cùng với hàng tỷ đô la tiền thuế của dân. Mark Carney spent a year gathering political capital. Now he’s spending it — along with billions of taxpayers’ dollars, (Toronto Star, 11/7/2026)

•  Mark Carney spent a year gathering political capital. Now he’s spending it — along with billions of taxpayers’ dollars, (Hill 10/7/2026)

•  Carney (+40 Bộ trưởng và Nghị sĩ thuộc đảng Tự do) đang trên đường đến Alberta tham dự Lễ hội Calgary Stampede. Carney heading to Alberta for Calgary Stampede, (NNW, 11/7/2026)

•  Tỷ lệ dân số thế giới sống trong nghèo đói. Dữ liệu này đã được điều chỉnh theo lạm phát và sự khác biệt về chi phí sinh hoạt giữa các quốc gia. Share of the world population living in poverty, (Dina D. Pomeranz , 10/7/2026)

~~~

(a) Thơ Du Tử Lê - Những Năm, Tháng Trải Rơm Cho Kiếp Khác, cách gì, vẫn có một số điều ta nên nói với nhau trước khi quá muộn!

thí dụ:

tôi vẫn thả tôi rơi sâu giấc ngủ

và, hòa loãng ác mộng em.

bằng tỏ tình riêng:

“thương lắm! biết không?”

có thể em không nghe!

nhưng những ngón tay tôi nghe!

chúng còn cho tôi biết,

từng tấc thịt da em là cocaine của chúng.

chúng cũng nhắc nhở tôi:

đừng quên hôn nhiều hơn nữa những góc khuất, kín thân thể em

sáng. trưa. chiều. tối.

hãy hôn nơi chốn ấy!

góc bếp. sân sau. trong xe. ngoài đường. nhà tắm

(nơi em vừa tắm xong. bận bịu soi gương, trang điểm…)

có thể em không thích?

em nghĩ bất thường (?!?)

nếu em hiểu:

chẳng có điểm đến cuối cùng nào của một tình yêu chưng, cất lâu năm

không bất thường?

như tình yêu chúng ta nào có bình thường(?)

tôi vẫn thấy

khó có một bình thường nào làm nên tình yêu.

ngoài ngỡ là! bản năng! dòm ngó xã hội!

mọi bình thường, chỉ đem lại cho ngón tay:

những bẽ bàng. tênh hênh trên những phần thân xác uể oải. thiu. ôi…

nó không hề có chung một “chemistry”

càng không là cocaine.

- cocaine?

- đúng vậy. cocaine!

tôi tin em hiểu!

(thực phẩm nuôi nấng tôi sống nốt ngày còn lại).

cách gì, vẫn có một số điều ta nên nói với nhau trước khi quá muộn!

thí dụ:

tôi vẫn thả tôi rơi sâu bình minh,

nắng lên ngực em.

/ phần còn lại /

nơi chốn từng được em định danh:

“chỗ một đời em vẫn để, dành” - -

cocaine của riêng tôi

mà những ngón tay

có dễ không ngờ tới!

cách gì, vẫn có một số điều ta nên nói với nhau trước khi quá muộn!

thí dụ:

tôi vẫn thả tôi rơi sâu (sâu hơn) đáy khu vườn em.

nơi những con cockateil và zebra pinch

muốn đậu trên vai, nằm ổ trong mái tóc em (dẫu ngắn)

nơi, những con cá koi hân hoan bơi lội trong mắt em.

nơi hoa, trái đã gửi mật, hương của chúng

hòa cùng mùi thơm thân thể em

làm một.

và, nhà lưu niệm

ca cẩm về sự chật chội những gì chúng muốn lưu giữ.

(như trái tim tôi quá tải kỷ niệm!

kỷ niệm lớn theo nụ cười, tiếng nói em

nhắc nhở tôi:

hãy sớm “khôn ra. đừng ngu mãi thế!”

cách gì, vẫn có một số điều ta nên nói với nhau trước khi quá muộn!

thí dụ:

tôi không hề ao ước “khôn ra”

để mãi được yêu em

như ngày mới gặp.

những năm, tháng đã trôi xa,

trải rơm cho kiếp khác!

(mặc dù có thể

đó cũng chỉ là cách nói!)

Thứ 7, 11.7.2026

       •  Khoả thân trong xanh | Nicolas de Staël - Nu couché bleu

•  Đại học khai phóng thời Việt Nam Cộng hòa – Kỳ 2: Đại học độc lập với chính quyền, (LKTC, 10/7/2026); Trong khi đó, vào kỷ nguyên vươn mình thành 'rùng mình'ngày nay →VinUni âm thầm đổi tên Viện Khoa học và Giáo dục Khai phóng, (LKTC, 10/7/2026). Từ Viện Khoa học và Giáo dục Khai phóng được đổi thành Viện Khoa học Xã hội và Khoa học Tự nhiên. 

•  Hai con đường của chánh niệm trong tư tưởng Haemin Sunim và Thích Nhất Hạnh, (Tino Cao's Substack, 10/7/2026)

•  Báo chí TP HCM: Tập đoàn truyền thông hay cỗ máy tuyên truyền khổng lồ? (BBC, 10/7/2026)

•  Nguyễn Quốc Chính - Đừng Biến Nhà Nước Pháp Quyền Thành Pháp Trường Của Đám Đông, (FB Hoang Thuỵ Hưng, 9/7/2026). "Một xã hội văn minh phải biết phân biệt rất rõ giữa phản biện và kết tội. Anh có quyền cho rằng cuốn sách sai; anh có quyền cho rằng nội dung độc hại; anh có quyền phê phán tác giả; anh có quyền tranh luận gay gắt. Tất cả những điều đó đều bình thường. Nhưng quyền kết tội thuộc về tòa án, không phải Facebook, không phải YouTube, không phải một KOL, không phải một nhà bình luận và cũng không phải đám đông. Điều khiến tôi lo lắng không phải một vài bài viết quá khích mà là tâm lý đang lan rộng phía sau chúng. Đó là tâm lý thích phán xét hơn tìm hiểu; thích kết án hơn tranh luận; thích loại bỏ con người hơn phản bác quan điểm. Khi tâm lý ấy phát triển, xã hội sẽ dần đánh mất năng lực đối thoại." 

•  “Giáo Sư Cù Trọng Xoay” Đinh Tiến Dũng. MC nổi tiếng rời show trên VTV sau khi có hình chụp cùng tác giả ‘Chuyện Với Thanh’, (NV, 10/7/2026); Đinh Tiến Dũng rút, Anh trai vượt ngàn chông gai tạm dừng phát sóng, (TT, 10/7/2026)

•  Kỷ nguyên rùng mình của TL: No Khai phóng. Thông Báo Tạm Hoãn Tọa Đàm Trực Tuyến “Phan Châu Trinh & Hôm Nay”, (FB Quang Le, 10/7/2026). Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (VSC), Trường Đại học Fulbright Việt Nam xin chân thành cảm ơn Quý vị đã quan tâm và đăng ký tham dự buổi tọa đàm trực tuyến “Phan Châu Trinh & Hôm Nay.” Do có một số điều chỉnh trong công tác tổ chức, Ban Tổ chức xin thông báo buổi tọa đàm sẽ được tạm hoãn thay cho kế hoạch ban đầu, vốn dự kiến diễn ra vào 19:00, ngày 13.07.2026.

•  Khi khắp thế giới không cần khai báo công an. Về đến quê hương chùm khế ngọt phải đi thưa về trình... ôi tự hào dân tộc! ← (Tien Huy)

•  Việt Nam Cân Nhắc Xây Thêm Nhà Máy Nhiệt Điện Than, (SBTN, 10/7/2026)

•  Khoản đầu tư tỷ đô của tập đoàn LG Hàn Quốc vào Việt Nam đang vươn lên trong chuỗi giá trị bán dẫn. LG's $1bn move shows Vietnam climbing semiconductor value chain, (Nikkei, 10/7/2026)

•  Dân biểu gốc Việt ở Arizona bị lãnh đạo bảo thủ ‘chê’ tiếng Anh dở chỉ vì một lỗi chính tả, (NV, 10/7/2026)

•  Tấn công Starlink: Quan hệ "không giới hạn" giữa Nga và TQ đang nhắm mục tiêu vào Elon Musk. Shooting Starlink: The “no limits” partnership between Russia and China is taking aim at Elon Musk by Michael Weiss, Roman Dobrokhotov, Christo Grozev, (The Insider, Der Spiegel và Le Monde, 9/7/2026) tiết lộ các tài liệu mật về kế hoạch chung của Nga và TQ nhằm chống lại và phá hủy mạng lưới vệ tinh Starlink của Elon Musk.

•  Hiệu Sách Của Nhà Văn Han Kang Đóng Cửa Sau 8 Năm Hoạt Động, (FB Trạm Đọc - Read Station, 8/7/2026)

•  Liệu văn học Mỹ Latinh, xét về tổng thể, có quan trọng hơn văn học được phát hành ở Mỹ?  Về tính ưu việt của văn học Mỹ Latinh của Jeffrey Lawrence. On the Superiority of Latin American Literature by Jeffrey Lawrence, (Avenues of the Americas' Substack, 8/5/2026)

•  Trải nghiệm thực sự của con người đòi hỏi sự cân bằng giữa sự tập trung cứng nhắc, thực dụng vào sự sinh tồn của bán cầu não bên trái với khả năng cảm nhận cái đẹp, niềm tin và lý trí của bán cầu não bên phải. Bộ não phân nhánh. The Bifurcated Brain  |  David Warren, (The Catholic Thing, 10/7/2026)

•  Susie: “The voice of the sea speaks to the soul. The touch of the sea is sensuous, enfolding the body in its soft, close embrace.” — Kate Chopin.

Thứ 6, 10.7.2026

        •  Hoàng hôn | Nicolas Party

•  Tiêu đề truyện ngắn của Hoàng Thị Bích Hà: "Khi anh đi không người đưa đón – Khi anh về tám chín người khiêng" (HL, 8/7/2026)

•  Lần đầu (?) có bài nghiên cứu về  người bán hàng rong về đêm ở Đà Nẵng! Lạ và thú vị! Buổi Thuyết Trình Và Phản Biện Cộng Đồng: “Cũng Bình Thường, Không Ảnh Hưởng Gì”: Sự Bình Thường Hóa Rủi Ro Sức Khỏe Ở Người Bán Hàng Rong Về Đêm Tại Thành Phố Đà Nẵng, Việt Nam. Buổi thuyết trình sẽ giới thiệu những phát hiện từ nghiên cứu về trải nghiệm sức khỏe của người bán hàng rong hoạt động về đêm, qua đó mở ra các trao đổi về biến đổi khí hậu, lao động phi chính thức, sức khỏe đô thị và những bất bình đẳng xã hội trong bối cảnh hiện nay. Chương trình cũng là không gian để các chuyên gia, nhà nghiên cứu và cộng đồng cùng thảo luận, phản biện và chia sẻ các góc nhìn học thuật đa chiều. (Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội - SocialLife, 9/7/2026) 

•  Đối thoại Nhân quyền châu Âu - Việt Nam: Các tổ chức nhân quyền yêu cầu trả tự do cho 11 tù nhân chính trị, (BBC, 9/7/2026) ←thông Báo Kêu Gọi Đề Cử Ứng Viên Giải Nhân Quyền Việt Nam Năm 2026, (SBTN, 9/7/2026)

•  Walmart đến Việt Nam, (Vietnam Biz, 8/7/2026). Walmart tiếp tục trở lại với nhu cầu mở rộng thu mua nhiều nhóm hàng, từ dệt may, nội thất đến các sản phẩm có giá trị gia tăng cao đế xuất sang các 10.800 cửa hàng tại 19 quốc gia của mình.

•  Tại sao Đảng Cộng sản muốn doanh nghiệp bùng nổvà liệu khu vực tư nhân có thể cứu vớt được Việt Nam? Can the Private Sector Save Vietnam? Why the Communist Party Wants Business to Boom, (Foreign Affairs, 8/7/2026)

•  Tô Lâm ‘thẳng thắn thừa nhận’ 6 thách thức lớn của Việt Nam, (NV, 8/7/2026)

•  Bóng đá là một sự tôn vinh chủ nghĩa toàn cầu và là một minh chứng, rằng chủ nghĩa quốc tế tự do thực sự không mâu thuẫn với chủ nghĩa dân tộc. Không có thị trường nào trên toàn cầu hơn thị trường cầu thủ và đội bóng đá, vậy mà World Cup cho thấy chúng ta vẫn yêu đất nước mình đến nhường nào. William Watson: A beautiful neoliberal game, (FT, 9/7/2026)

•  Đại sứ Canada tại Liên Hợp Quốc David Lametti lên án những kẻ vi phạm luật nhân đạo. ‘A crying need, and Canada’s particularly good at it’: UN ambassador on calling out humanitarian lawbreakers, (CTV, 9/7/2026)

•  Chuyến đi Ả Rập Xê Út của Thủ tướng Carney là "đỉnh cao" trong quan hệ song phương. PM Carney’s Saudi Arabia trip a ‘high-water mark’ for relations: business leader, (BNN Bloomberg, 9/7/2026)

•  Những công ty tốt nhất ở Canada trong năm 2026. Canada's Best Companies of 2026, (Times, 9/7/2026)

•  TT Carney nhận được đánh giá cao về kinh tế bất chấp những lời bàn tán về suy thoái kinh tế. Carney gets high marks on economy despite recession talk, poll says, (FT, 9/7/2026)

•  Bài của TT Canada Mark Carney và TT Phần Lan Alexander Stubb: "Chuẩn bị cho một thế giới liên minh đặc biệt tạm đa dạng" khi thế giới cũ đang tan rã; vì thế, chúng ta không nên dựa vào niềm tin hay hy vọng vào các tổ chức toàn cầu vẫn  còn hiệu quả và cũng không nên rơi vào ích kỷ quá mức, vô luân lí (cold realpolitik), mà cần lập các ad hoc coalitions (liên minh tạm thời, theo từng vấn đề) cộng với "variable geometry" (hình học biến thiên: các liên minh linh hoạt, khác nhau tùy theo từng vấn đề cụ thể, dựa trên giá trị chung + lợi ích chung (values-based realism)) để hợp tác và cùng phát triển cho trong nhóm. Prepare for a world of ad hoc coalitions, (Economist, 8/7/2026)

•  Thêm rượu vang ngon từ British Columbia để thưởng thức mùa hè. Wine Guy: More fresh B.C. bottles to sip this summer, (Province, 9/7/2026).

•  Tác giả Francis Fukuyama nói về tác phẩm (cuối cùng?)/hồi ký của mình: "In the Realm of the Last Man.", ở Đại học Oxford, 4/9/2026.

•  Phong lan ma. The Ghost Orchid - photo by Clyde Butcher 

Thứ 5, 9.7.2026

        •  Poppy | Ans Debije

•  Vai Trò Và Sứ Mệnh Của Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại, (VB, 8/7/2026). Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại (VBVNHN) vẫn là một thành viên chính thức của Văn Bút Quốc Tế (PEN International).

•  Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa - kỳ 2, (Tạp chí Da Màu, 9/7/2026)

•  Neo Lại Bóng Mình | Nguyễn Ngọc Tư, từ cuốn "Hành Lý Hư Vô" (FB Nguyễn Ngọc Tư, 8/7/2026) "Một người đàn bà cả đời ẩn hiện trong bếp, ngoài vườn và trên mảnh ruộng của mình, lúc về đất không để lại gì ngoài tấm ảnh thờ và mấy cây ăn trái trong vườn. Mớ kỷ vật ít ỏi ấy, giờ cũng mất. Nhưng mỗi lần nhìn thấy mấy góc nhà giắt đầy mớ túi nylon mục rã, suốt từ hàng ba tới bếp là những thứ đồ dùng sứt sẹo, tụi nhỏ đều phải buột miệng “cậu Năm y chang ngoại, thứ gì cũng để dành”. Cậu không nhận ra chính mình mới là một bản sao hoàn hảo, khiến ngoại chưa bao giờ bị quên lãng trong hồi ức của người ở lại. Không cần bận tâm hư vô, bà ngoại vẫn ở lại trong dáng đi của đứa cháu, trong tính khí của thằng con, trong cái hương vị món bánh tầm bì mà bà truyền dạy. Mình từng có lần gọi cái đời sống tẻ nhạt, không biến cố, lờ đờ trôi theo thời gian là “không dấu vết”. Hôm đó bạn nghe được, nói làm gì có người nào sống mà không để dấu. Ngay cả một người vô dụng nhất, chẳng ra tích sự gì, lúc qua đời cũng tốt đất xanh cây. Không phải ai cũng có thể viết sách, vẽ tranh với cái ảo tưởng rằng chỉ cần vậy thì tên tuổi vẫn còn lang thang hoài trên mặt đất. Nhưng những con người bình thường cũng ở lại rất lâu. Họ chỉ sống, vậy thôi".

•  Kỷ nguyên "rùng mình." Nhiều người tiếp tục bị đấu tố; công an mở rộng điều tra vụ Nguyễn Thành Nam, (LKTC, 8/7/2026) → Nguyễn Văn Đài: Bản Tuyên Bố Lên Án Mạnh Mẽ - Việc bắt giam Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam theo Điều 117 Bộ luật Hình sự, (FB Nguyễn Văn Đài, 7/7/2026). Lên án "Cơ quan An ninh điều tra Hà Nội đã thực hiện các hành vi mớm cung, bức cung và thao túng tâm lý một cách có hệ thống. Từ một người chỉ có “một góc nhìn khác về Hồ Chí Minh”, ông bị ép buộc phải xuất hiện trên truyền hình để “nhận tội” với những lời lẽ được soạn sẵn: “đã viết những tình tiết và nhận định sai sự thật, đi ngược với đường lối của Đảng, Nhà nước, bôi nhọ hình ảnh của Hồ Chủ tịch, gây hoang mang trong dư luận và làm ảnh hưởng tới uy tín của chính quyền nhân dân”. Sau đó ông đã phải xin lỗi công khai trên truyền hình."

•  Ông P.V.S. ở xã Bảo Thắng (tỉnh Lào Cai) mở hàng cho  Nghị định 174/2026: Kỷ nguyên xử phạt mới: “*** chúng mày… hành dân nó vừa thôi” – 12,5 triệu, (LKTC, 9/7/2026)

•  Vụ việc kỳ lạ về chính sách thương mại “Nước Mỹ trên hết” tại Việt Nam. The Curious Case of the “America First” Trade Policy in Vietnam, (CSIS, 9/7/2026)

•  Biểu đồ về tỷ lệ sở hữu ô tô trên 1.000 người tại các quốc gia ĐNÁ tính đến năm 2024. Brunei có tỷ lệ sở hữu cao nhất với 805 ô tô/1.000 người, trong khi Việt Nam có tỷ lệ thấp nhất với 68 ô tô/1.000. Vì thế, VinFast vừa công bố mẫu xe rẻ nhất từ ​​trước đến nay, với mục tiêu mở rộng quyền sở hữu ô tô tại Việt Nam với xe có giá  bình dân, (Nikkei, 8/7/2026)

•  Lời đe dọa bí mật gây sốc của Trump đối với (Canada) đồng minh của Mỹ bị rò rỉ. Trump’s Jaw-Dropping Secret Threat to U.S. Ally Is Leaked, (DB, 8/7/2026) ←Đối mặt với những lời đe dọa từ Trump, Mark Carney nổi lên như một nhân vật chính trong dự án nhằm định hình lại liên minh phương Tây. TT Canada là người đã dẫn dắt châu Âu rời xa Hoa Kỳ. The Canadian Who Steered Europe Away From the U.S. (WSJ, 7/6/2026)

•  Chính sách cân bằng của liên bang có những vấn đề, nhưng nó cũng có những lợi ích ngay cả đối với Alberta. Equalization has its problems, but it also has its benefits—even for Alberta by Jared Wesley, Ken Boessenkool, Trevor Tombe, and Peggy Garritty, ( Hub, 7/7/2026)

•  Tu Viện Namgyal, Westminster, mừng thượng thọ Đức Đạt Lai Lạt Ma 91 tuổi, (NV, 7/7/2026)

•  Tác phẩm mới ra lò của Haruki Murakami

•  Thèm khát nhau | Jenny Saville