• Tạp chí Triết học và Tư tưởng số 17: Một cử chỉ xây dựng Không gian Công cộng bằng tiếng Việt, (VV, 12/5/2026)
• Hai Thập Kỷ Nghệ Thuật Việt Nam Tại Venice Biennale: Từ Khảo Cứu Thực Địa Đến Sự Hóa Thân Của Những Cấu Trúc, (FB Mai Do, 11/5/2026). "Nghệ thuật Việt Nam đã đi từ việc "được giới thiệu" sang việc "chủ động đối thoại". Nếu Jun Nguyen-Hatsushiba hay Đỉnh Q. Lê đã khai phá con đường vào triển lãm chính của Venice Biennale bằng những cú hích mạnh mẽ về ký ức, thì thế hệ tiếp theo vào năm 2026 đang khẳng định bản lĩnh thông qua sự kết hợp giữa nghiên cứu chất liệu bản địa sâu sắc và tư duy sắp đặt tầm cỡ quốc tế."
• Vĩnh Quyền viết về Trần Vàng Sao. Tiếng khóc lớn trong thơ Việt, (VV, 12/5/2026)
• Trăm nét vẽ về phụ nữ đương đại qua triển lãm Her, (TT, 12/5/2026)
• Nghề Nịnh(a↓), (FB Sài Đại Quan Nhân, 10/5/2026)
• Phú Quốc của Việt Nam sắp có hệ thống tàu điện. Vietnam's Phu Quoc Resort Island is Getting a Metro Light Rail System, (Da Nang Expat, 12/5/2026)
• Sự phát triển của ngành nghiên cứu quốc tế tại Việt Nam: Hành trình của những ý tưởng.Tung, N. C. (2026). The evolution of international studies in Vietnam: a journey of ideas. South East Asia Research, 1–21. https://doi.org/10.1080/0967828X.2026.2666063. Bài nghiên cứu học thuật của Nguyen Cong Tung (Đại học Tongji, Thượng Hải) phân tích hành trình du nhập và phát triển của các ý tưởng quốc tế vào Việt Nam, đồng thời đánh giá tình hình hiện tại của ngành Nghiên cứu Quốc tế và Quan hệ Quốc tế tại Việt Nam. Việt Nam bắt đầu tiếp xúc với phương Tây từ thế kỷ XVI thông qua các nhà truyền giáo châu Âu (Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp…). Tuy nhiên, các khái niệm quốc tế thực sự du nhập mạnh mẽ hơn dưới thời kỳ thuộc địa Pháp (từ thế kỷ XIX), thông qua hệ thống giáo dục, việc phổ biến chữ Quốc ngữ và các tư tưởng chính trị mới. Các nhà cách mạng Việt Nam, đặc biệt là Hồ Chí Minh, đã tiếp thu và vận dụng sáng tạo các ý tưởng quốc tế (chủ nghĩa Marx-Lenin, chủ nghĩa dân tộc, tư tưởng chống thực dân…) vào cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Điều này đã đặt nền móng quan trọng cho chính sách đối ngoại của Việt Nam sau này. Sau Đổi Mới (1986), Việt Nam mở cửa và hội nhập quốc tế sâu rộng (gia nhập ASEAN, WTO, thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với nhiều nước lớn cùng với đường lối “ngoại giao cây tre”), đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của hai ngành Nghiên cứu Quốc tế và Quan hệ Quốc tế. Tuy nhiên, cho đến nay, ngành học này vẫn chưa thực sự trở thành một môn học (discipline) hoàn chỉnh tại Việt Nam.
• Việt Nam đặt cược vào việc cải tạo thủ đô quy mô lớn để thúc đẩy tăng trưởng. Remaking Hanoi: Vietnam bets on colossal capital renewal to drive growth, (Nikkei, 12/5/2026). Kế hoạch Tổng thể 100 năm với ngân sách tổng đầu tư ước tính lên đến 2,5 nghìn tỷ USD trong khoảng 20 năm tới. Mục tiêu: biến Hà Nội thành vùng đô thị đa trung tâm (multi-centered metropolitan region); giải quyết áp lực dân số tăng nhanh; và, hỗ trợ mục tiêu trở thành nước phát triển của Việt Nam vào năm 2045.
• Quản trị viên Facebook của nhóm cư dân sông Hồng tuyên bố kiểm duyệt các từ “xóa trắng”, “cướp đất”, “biểu tình”, “cộng sản”, (LKTC, 12/5/2026)
• Bloomberg nhận xét ntn: Canada đang ngày càng hành động giống như quốc gia thành viên thứ 28 của EU. Canada Is Acting Increasingly like the EU’s 28th Member State, (Bloomberg, 12/5/2026). Thoát Mỹ, chơi với EU thôi.
• GDP của Canada có thể tăng thêm hàng tỷ đô la nếu các rào cản mà các nhà sản xuất rượu vang đang gặp phải được giải quyết. Billions could be added to Canada’s GDP if barriers faced by wineries are addressed: report, (BNN Bloomberg, 12/5/2026)
• Cty Telus và chính phủ liên bang công bố cụm dữ liệu AI được xây tại British Columbia nhằm tăng cường sức mạnh điện toán "độc lập". Telus and feds announce AI data cluster in B.C. to boost ‘sovereign’ computing power, (CityNews, 11/5/2026)
• Palestinian keffiyeh scarf: Chiếc khăn keffiyeh truyền thống của Palestine với họa tiết hình học đen trắng đặc trưng. a/ Lá ô liu: họa tiết lá ô liu tượng trưng cho sức mạnh, sự kiên cường và bền bỉ; b/ Lưới cá: họa tiết lưới cá tượng trưng cho mối liên hệ giữa người thủy thủ Palestine và Địa Trung Hải;c/ Đường thẳng đậm: họa tiết tượng trưng cho các tuyến đường thương mại đi qua Palestine, một lịch sử lâu đời và phong phú về thương nhân, du lịch và giao lưu văn hóa, (MassStrikeNow, 11/5/2026)
• Nỗi sợ cái chết có mối tương quan cao với rối loạn hoảng sợ, chứng bệnh tưởng, rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) và các khó khăn khác. Douglas Todd: Death anxiety gives rise to mental disorders. But don't despair, (Province, 12/5/2026)
• Tỷ lệ mắc chứng mất trí nhớ ở tuổi 85 là gần 1/3 trong thập niên 80; hiện nay tỷ lệ này là 1/10 người cao niên vì sức khỏe tim mạch tốt hơn, chế độ ăn uống và giáo dục thường được nâng cao <--Dementia trends by Carnall Farrar. (2025, March 27). The odds of having dementia at age 85 were close to 1 in 3 in the 80s; now they are 1 in 10, (Nicolas Badre, 11/5/2026)
~~~
NGHỀ NỊNH | Cụ Chịu Đòn
Làng Vũ Đại dạo này loạn hơn cả phiên chợ cá gặp mưa đá.
Từ ngày cụ Bá lên làm chánh tổng toàn huyện, thiên hạ không còn thi nhau cày ruộng nữa, mà thi nhau… nịnh. Nịnh từ đầu làng tới cuối ngõ, nịnh từ quán rượu đến chuồng lợn. Ai không biết nịnh thì bị coi như thằng dở hơi, sống không nổi với đời.
Chí Phèo hôm ấy đang ngồi ở gốc đa, tay ôm chai rượu quốc lủi, mắt lờ đờ như cá trê hấp hèm. Hắn nghe từ đình làng vọng ra tiếng hát:
+ Ơn cụ Bá sáng hơn trăng rằm tháng tám…
+ Bà Ba hiền như tiên nữ giáng trần…
Chí giật mình đánh rơi cả chai rượu xuống chân.
+ Mẹ cha chúng nó! Hôm trước còn hát “Đời cô Lựu”, hôm nay chuyển sang hát “Đời cụ Bá” rồi à?
Ở đình làng, đám nhạc công đang thi nhau gảy đàn, đánh trống, thổi kèn inh ỏi. Thằng nào thằng nấy mặt đỏ như đít khỉ vì cố gào thật to để cụ Bá nghe thấy.
Một thằng nhạc sĩ còm nhom đứng giữa sân, hai tay ôm đàn nhị, mắt lim dim đầy xúc động:
+ Nhờ ơn cụ Bá mà dân làng ta mới được ăn cháo loãng trong hòa bình!
Cả đám vỗ tay rào rào như sấm động.
Có thằng còn quỳ xuống đọc thơ:
+ Cụ Bá là ánh mặt trời…
+ Bà Ba là ánh mặt trăng…
+ Hai người giao hợp lại soi sáng cả chuồng lợn quê ta…
Nghe tới đó, con chó nhà Bá Kiến tru lên ba tiếng rồi bỏ chạy mất dép.
Nhưng chưa hết.
Bi hài nhất là cái hội “Bảo vệ trẻ con làng Vũ Đại”.
Cái hội ấy vốn trước kia chuyên đi phát cháo hành với vá quần thủng đít cho trẻ con nghèo. Ấy thế mà từ ngày cụ Bá quyền uy ngút trời, các ông trong hội bỗng hóa ra mắc bệnh… cong lưng.
Một buổi sáng, cả hội mở “Đại hội bất thường”.
Bất thường thật. Vì thường ngày họp chẳng ai đi, hôm ấy đông nghịt như hội làng.
Ông chủ hội run run đọc giấy:
+ Chúng tôi xin… suy tôn bà Ba làm Hội trưởng danh dự!
Cả đám vỗ tay đôm đốp như rang ngô.
Có ông còn khóc:
+ Từ ngày được nhìn thấy bà Ba ngoài cổng huyện, tôi giác ngộ hẳn nhân đạo!
Chí Phèo đứng ngoài cửa nghe mà nghẹn cả rượu.
Hắn dụi mắt:
+ Ơ hay! Bà Ba có nuôi đứa trẻ nào đâu mà suy với chả tôn?
Một thằng trong hội lập tức quát:
+ Im! Mày biết gì! Bà Ba chỉ cần cười một cái là trẻ con tự lớn!
Cả hội gật gù như vịt uống nước.
Từ đó, làng Vũ Đại sinh ra đủ thứ nghề mới.
Có thằng chuyên nghề… bưng bô bằng thơ.
Có đứa kiếm sống bằng cách mỗi sáng đứng trước cổng huyện hô:
+ Cụ Bá muôn năm! Bà Ba vạn tuế!
Người ta đồn rằng ai nịnh càng hay thì càng dễ được chia phần cháo lòng trong các bữa tiệc làng.
Nên thiên hạ thi nhau nịnh.
Nịnh đến mức con bò nhà lão Hạc cũng bị bắt đeo bảng: Bò được chăn dắt dưới ánh sáng cụ Bá.
Một anh kép hát tối nào cũng đứng giữa chợ mà gào:
+ Nếu không có cụ Bá thì mặt trời không mọc!
Bỗng có bà bán cá hỏi:
+ Thế ngày cụ Bá ngủ trưa thì sao?
Anh kép đơ người ba giây rồi đáp:
+ Thì… mặt trời mọc muộn!
Cả chợ cười như pháo tết.
Chỉ có Chí Phèo là càng uống càng buồn.
Hắn ngồi giữa sân đình, ngửa cổ tu rượu rồi chửi:
+ Tao tưởng làng này chỉ có cường hào ác bá… ai ngờ giờ còn có giống “nịnh hào”!
+ Người ta đói cơm còn chịu được… chứ đói liêm sỉ thì cứu thế đéo nào?
Nhưng chẳng ai nghe hắn.
Bởi cả làng đang bận tập bài mới: Ơn cụ Bá bao la như nồi cháo hành Thị Nở…
Tiếng hát vang tận cuối làng, làm đàn vịt dưới ao hoảng quá nhảy hết lên bờ.
