Chủ nhật, 24.5.2026

•  Cả hai chúng ta | Isabella Pistillo

•  7 nhà hàng hàng đầu trong bối cảnh ẩm thực Hà Nội. 7 restaurants at the forefront of Hanoi's fine dining scene, (Nikkei, 23/5/2026). Bảy nhà hàng được Nikkei Asia nhắc đến:Gia (Chef Sam Tran); Le Beaulieu (Sofitel Legend Metropole Hanoi); Chapter Dining (Chef Quang Dung); Hibana by Koki (Capella Hanoi); Jumarc ; Etesia (Chef Hoang Minh); Cha Ca Thang Long. Các đầu bếp tập trung vào nguyên liệu địa phương, truyền thống vùng miền, và cách tiếp cận hiện đại, artisanal hơn (không cầu kỳ như Bangkok hay Singapore).

•  Tứ đại kiếm phái của người Việt ở Mỹ: Bạn trẻ sẽ chọn vạch xuất phát nào? (Nghiên cứu quốc tế, 24/5/2026)."Nhất móng, nhì răng, tam lông, tứ bì"

•  Đêm nhạc Trịnh của Mây Sài Gòn (Tinh Tú Hội Tụ, 22/5/2026)

•  Tập đặc biệt Doraemon lên sóng Nhật Bản, đậm chất Việt với áo dài, nón lá và bánh mì, (TT, 23/5/2026)

•  Hàng trăm ngàn cư dân Hà Nội ven sông Hồng: Nguy cơ mất nhà, mất sinh kế và đảo lộn cuộc sống, (TD, 23/5/2026)

•  LS Trần Đình Triển đã được tha tù có điều kiện, (FB Trần Hồng Phúc, 23/5/2026). Tin từ LS Trần Hồng Phúc thuộc Công ty luật TNHH TRẦN VŨ. Liệu ông sẽ mở lại Văn phòng Luật sư Vì Dân? ←Luật sư Trần Đình Triển bị kết tội theo Điều 331 – Từ 3 bài viết đến 3 năm tù, (LKTC, 13/6/2025)

•  Hoàng Hà - Thế nào là “gây hoang mang”? (TD, 23/5/2026). Hỏi siêu bộ:"Gây hoang mang là gì?"; siêu bộ trả lời chính xác, rõ ràng, đúng quy trình: "là phải bịt miệng" 😀. 

•  Các nhà cung cấp chỉ số định hình lại thị trường tài chính châu Á với các tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Index providers reshape Asian financial markets with exacting standards, (Nikkei, 18/5/2026). Các chỉ số (như FTSE Russell và MSCI) đang định hình lại thị trường chứng khoán và trái phiếu ở châu Á thông qua các tiêu chuẩn nghiêm ngặt (exacting standards) về tính minh bạch, khả năng tiếp cận, free-float (tỷ lệ cổ phiếu tự do giao dịch), và cơ sở hạ tầng thị trường. Các nước đạt chuẩn sẽ nhận dòng vốn lớn, trong khi bị hạ cấp hoặc loại sẽ chịu áp lực bán mạnh. FTSE Russell đưa Hàn Quốc vào World Government Bond Index (WGBI) và các nhà đầu tư nước ngoài đổ vào khoảng 15,1 nghìn tỷ won (~10,1 tỷ USD) trái phiếu chính phủ; FTSE Russell nâng cấp thị trường VN từ frontier market lên secondary emerging market (có hiệu lực từ 21/9/2026) làm VN-Index tăng mạnh >4% ngay sau thông báo. Trong khi đó, ở Indonesia, MSCI loại 6 công ty khỏi chỉ số emerging market do thiếu minh bạch, free-float thấp và nghi ngờ thao túng làm Indonesia mất 1–1,7 tỷ USD dòng vốn outflow

•  Điểm cuốn Cộng đồng người Việt hải ngoại ở sau Bức màn sắt trước đây: từ những người xây dựng CNXH đến những người xây dựng CBTB. "Review: Vietnamese Diasporas Along the Former Iron Curtain: From Builders of Socialism to Builders of Capitalism, edited by Tereza Freidingerová Available to Purchase" by Seb Rumsby, (Journal of Vietnamese Studies (2026) 21 (2): 110–113.). Những người đi lao động trước đây ở Đông Âu là người tiên phong cho cộng đồng Việt kiều sau này. 

•  Người chuyển phe Marilyn Gladu tiết lộ cuộc trò chuyện của bà với TT Carney và 'môi trường độc hại' trong nội bộ đảng Bảo thủ.Floor-crosser Marilyn Gladu reveals her conversation with Carney and the 'toxic environment' among Conservatives, (NP, 22/5/2026)

•  Alberta sẽ tổ chức trưng cầu dân ý về 'đi hay ở' với Canada, (VnExpress, 22/5/2026);+Thủ hiến Smith nói rằng những người ly khai ở Alberta nên tập trung vào cuộc bỏ phiếu mùa thu hơn là lật đổ bà. Smith says Alberta separatists should focus on fall vote rather than ousting her, (National Newswatch, 23/5/2026);+Danielle Smith đổ lỗi cho người khác về cuộc khủng hoảng đoàn kết dân tộc khi bà ấy bị chỉ trích từ mọi phía. Danielle Smith blames others for national unity crisis as she draws criticism from all sides, (Globe and Mail, 23/5/2026)

•  Mục tiêu chiến lược nhắm vào huyết mạch của Moscow: Cuộc tấn công mới đây của Ukraine đã giáng một đòn nặng nề vào trạm bơm “Solnetschnogorskaja” trong hệ thống đường ống vòng. Hình ảnh vệ tinh cho thấy ít nhất bốn bể chứa nhiên liệu đã bị phá hủy vì Ukraine đang cố tình nhắm vào các điểm yếu của hệ thống đường ống vòng dài 400 km cung cấp xăng, dầu diesel và dầu hỏa cho Moscow, các sân bay. Nếu cơ sở hạ tầng này sụp đổ, hoạt động hậu cần của thủ đô Nga sẽ bị đình trệ. (Anna DeMilanese, 19/5/2026)

 

•  Trà chiều cùng với Donny ở Hormuz

•  Đức Giáo Hoàng Leo XIV lên án các công ty hủy hoại môi trường, (NV, 23/5/2026)

•  Phim ‘FJORD’ của Cristian Mungiu đã giành giải Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 79. Cristian Mungiu’s ‘FJORD’ wins the Palme d’Or at the 79th Cannes Film Festival, (Film Updates, 23/5/2026);+Giải Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes được trao cho bộ phim lấy bối cảnh ở Fjord, về sự phân cực chính trị. ở Na Uy.  Palme d’Or at Cannes awarded to Fjord, Norway-set drama about political polarization, (Globe and Mail, 23/5/2026)

•  Em đứng vững vàng!

Thứ 7, 23.5.2026

•  Ký ức quê nhà | Lê Quang Sáng

•  Phan Tấn Hải - Buổi Chiều Thơ, Nhạc, Phê Bình: Mừng Bùi Vĩnh Phúc Ra Mắt Sách, (VB, 22/5/2026)◄◄◄. "Lời của Bùi Vĩnh Phúc: "Tôi vẫn nghĩ, một con người sống thực ở đời là một người để cho mọi thứ chung quanh hắn va đập, đụng chạm vào mình. Và, đến lượt hắn, hắn cũng tự do và hạnh phúc để cho mình đụng chạm vào mọi thứ, mọi sự chung quanh. Chính sự va đập, trao đổi qua lại ấy—có thể gọi thế này được không—là một sự trao đổi về chất. Chất của cuộc đời—đắng cay mặn chát, hay ngọt bùi thơm thảo, khổ đau hạnh phúc—và cái chất, cái tình, cái tạng, cái tính cách của người cầm bút. Chính sự trao đổi, va đập, đụng chạm ấy đã tạo nên hành động, suy nghĩ và chữ viết. Chữ viết đi vào trang văn và làm nên cái mà chúng ta gọi là những văn bản. Trong thế giới văn chương, đó là những văn bản văn học. Những văn bản văn học ấy, của bất kỳ một cây viết nào, cũng có thể may mắn được trở nên một tác phẩm. Khi nó gặp được ánh mắt, tâm hồn, sự chia sẻ, rung động, thẩm thức của người đọc.  […]"

•  "Giấc mơ ốc sên" của Nguyễn Thiên Ân tranh giải Cành Cọ Vàng phim ngắn, (RFI, 22/5/2026)

•  "Phạm Thiên Thư Trịnh Công Sơn bắt gặp" (FB Đỗ Trung Quân, 21/5/2026)

•  Đất Nước Như Một Điểm Tựa Kí Ức: Chính Sách Hồi Hương Thi Hài Và Văn Hóa Tưởng Niệm Chiến Tranh Của Úc, (FB Trung Tâm Nghiên Cứu Việt Nam, 22/5/2026). Nhân việc hồi hương 18 thi hài binh sĩ Úc tử trận ở chiến trường VN năm 1966, một câu hỏi đặt ra "ai thực sự lưu giữ ký ức về những người đã ngã xuống trong chiến tranh, và liệu một xã hội có thể đồng thời tôn vinh người lính trong tư cách quân nhân lẫn tư cách con người cá nhân mà không để khía cạnh nào lấn át hay không." 

•  Góc nhìn của Tino Cao về BS Nguyễn Thị Kim Tuyến đang hầu toà, (FB Tino Cao, 21/5/2026)

•  7 tổ chức gửi kiến nghị Thủ tướng về sáp nhập vườn quốc gia, khu bảo tồn, (DT, 22/5/2026)

•  VN sắp ký kết thỏa thuận mua tên lửa hành trình BrahMos với Ấn. Vietnam close to signing BrahMos cruise missile deal with India, (Nikkei, 22/5/2026). VN chi 620 triệu đô cho tên lửa hành trình siêu thanh BrahMos từ Ấn Độ với tốc độ Mach 2.8 và tầm bay 290 km, tên lửa này sẽ tăng cường khả năng phòng thủ bờ biển của VN. 

•  Bản Lên Tiếng Về Hành Vi Khủng Bố Nội Địa Và Xuyên Quốc Gia Của Chế Độ Tô Lâm, (SBTN, 22/5/2026)

•  Phó chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân thăm và trao quà cho bệnh nhi tại Bệnh viện Nhi đồng 1, (TT, 22/5/2026). Bà này không tham vọng nhiều, không phe CA/Hưng Yên/Nghệ An gì cả mà an phận với chức vụ đi trao quà. cắt bắng khánh thành, cổ động, .v.v. Cho bà giữ chức PCT suốt đời vậy! 

•  "Nên cái nắng dạn khí trời, rờ rỡ giữa tháng chỉ là làm rõ thêm, sắc nét thêm sự thật hiển nhiên rằng thị trấn không có sương mù thì tuyệt không còn gì khác. Vắng khách tham quan, quán xá đóng cửa, chợ đêm không lên đèn, người ra phơi nắng chán chê lại đứng ngồi đâu đó, lơ vơ. Cái nắng mà bọn mình đã từng thèm nhớ gần suốt năm hóa ra chỉ có vậy. Thi thoảng có một nhóm khách trôi từ dưới dốc lên (để được an trú trong kén sương thị trấn. Chỉ ở đó họ mới có cảm giác được vỗ về), thất thần hỏi ủa sương đâu rồi. Họ trốn cái nắng xứ nhà, đi một chặng đường rõ xa rồi đuối mình vào cái nắng tương tự. Nắng thì chỗ nào cũng y chang nhau". ←Kén sương mù | Nguyễn Ngọc Tư

•  Biểu đồ minh họa mức độ che phủ thực vật khác nhau trên khắp 10 thủ đô ở ĐNÁ dựa trên dữ liệu năm 2026. Theo dữ liệu trực quan, Naypyidaw (Myanmar) và Vientiane (Lào) giữ được lượng cây xanh đáng kể nhất. Hà Nội được coi như trên mức trung bình khi so sánh với mức độ ở 7 thủ đô còn lại, (ScienceKonek, 21/5/2026)

•  Cuộc trưng cầu dân ý về một cuộc trưng cầu dân ý khác: Người dân Alberta sẽ bỏ phiếu về việc đưa vấn đề ly khai vào một cuộc trưng cầu dân ý khác. Referendum on a referendum: Albertans to vote on putting separation on another ballot, (NNW, 21/5/2026) ←Quá trình hình thành việc Alberta sẽ bỏ phiếu có nên tổ chức cuộc trưng cầu dân ý về việc ly khai hay không. Alberta is to vote on whether to hold a separation referendum. Here's how we got here, (NNW, 21/5/2026) ←TT Carney nói Alberta là phần quan trọng đối với Canada khi tỉnh này lên kế hoạch bỏ phiếu về việc ly khai. Carney says Alberta is 'essential' to Canada as province plans vote on separation, (BBC, 22/5/2026)

•  Trùng Dương: Bộ nhật ký 83 năm và trận chiến pháp lý xuyên đại dương: Khi lịch sử Trung Quốc nằm trong tay tòa án Cali, (TCTKM, 20/5/2026)◄◄◄.

•  Lời than về cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ để định hình bản sắc văn hóa từ góc nhìn của người Canada gốc Á. Sự phân đôi của bản sắc. The Dichotomy of Identity, (The Georgia Straight, 13/4/2026)

•  Đoàn tàu Siemens Airo đến Seattle tuần này để thử nghiệm lần cuối cho tuyến đường Amtrak Cascades sau các thử nghiệm trước đó ở Colorado và Hành lang Đông Bắc. Amtrak's New Airo Trains Just Arrived in Seattle—Here’s What to Expect, (CNN, 22/5/2026). Muốn trải nghiệm hành trình này!

•  Nghiên cứu tổng quan về các rào cản đối với việc áp dụng chatbot AI ở người cao tuổi. Huong Luu Thi Thu, Ly Le Thi Khanh & An Nguyen (2026). Barriers to AI Chatbot Adoption Among the Elderly: A Scoping Review. International Journal of Human–Computer Interaction, 1–20. https://doi.org/10.1080/10447318.2026.2674292. Bài nghiên cứu tổng quan của ba tác giả Việt Nam cung cấp cái nhìn toàn diện về các rào cản trong việc áp dụng chatbot AI đối với người cao tuổi. Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ 17 nghiên cứu được công bố đến tháng 7/2025 trên hai cơ sở dữ liệu Scopus và Web of Science.Thông qua phân tích chủ đề, nghiên cứu của Huong Luu Thi Thu, Ly Le Thi Khanh & An Nguyen đã xác định bảy nhóm rào cản chính: 1/ Rào cản về tình trạng thể chất; 2/ Rào cản về giao tiếp và tương tác; 3/ Rào cản về giao diện và thiết kế; 4/ Rào cản về khả năng sử dụng công nghệ; 5/ Rào cản về hỗ trợ kỹ thuật; 6/ Rào cản tâm lý; và, 7/ Rào cản về lòng tin. Bài đề xuất nhiều giải pháp và gợi ý cải thiện nhằm vượt qua các rào cản trên, góp phần nâng cao mức độ chấp nhận và sử dụng chatbot AI ở nhóm người cao tuổi.

•  Kế hoạch dự phòng của châu Âu để thay thế NATO, (Nghiên cứu quốc tế, 23/5/2026). Nguồn: “Europe’s secret Plan B to replace NATO”, The Economist, 19/05/2026 Biên dịch: Phạm Ánh Minh.

Thứ 6, 22.5.2026

•  Bùi Xuân Phái | Vichit Nongnual

•  Bài phát biểu trong ngày ra trường dành cho sinh viên chuyên ngành Văn chương Anh ở Đại học UC Berkeley. Viet Thanh Nguyen's commencement speech to the English majors of UC Berkeley, (FB Viet Thanh Nguyen, 21/5/2026)

•  Một Lời Cảm Ơn Chưa Kịp Nói, (FB Alex Thai, 21/5/2026). Viết về GS Nguyễn Văn Canh (1936–2026) tác giả cuốn Nông dân Bắc Việt những năm 1945–1970 

•  Nguyễn Duy Chính: Anh Phạm Xuân Hy, TCTKM, 20/5/2026). Nhà Hán văn uyên bác của VN mình vừa khuất bóng. 

•  Thơ TA VỀ- Tô Thùy Yên và Concerto piano số 5 của Beethoven - II Adagio, Nghệ sĩ piano Krystian Zimerman. Poetry TA VỀ- Tô Thùy Yên and Beethoven Piano Concerto No. 5 - II Adagio, Pianist Krystian Zimerman, (Thihien, 3/7/2025)

•  Cộng đồng quốc tế không ngừng lên tiếng cho Phạm Đoan Trang, (LKTC, 21/5/2026)

•  Em đã thoát Nazi Do Thái! Bảo Ngọc đã được trả tự do và bị trục xuất qua Istanbul, (FB Mứt Dưa Hấu, 21/5/2026)

•  Việc VinFast chuyển khoản nợ 7 tỷ USD gây ra 'những lo ngại'. Vietnamese EV maker VinFast's move to shift $7 billion in debt raises 'red flags', (Reuter, 20/5/2026) ←Bạch tuột bị rắc rối rồi! Bắc Carolina kiện VinFast của Việt Nam vì dự án xe điện bị trì hoãn. North Carolina sues Vietnam's VinFast over delayed EV project, (Reuters, 21/5/2026);+VinFast bị North Carolina kiện đòi lại đất được cấp nhưng chưa xây nhà máy, (NV, 21/5/2026)

•  Nguyễn Thị Kim Tiến ‘nhiều bệnh,’ nộp hơn $900,000, xin được hưởng án treo, (NV, 21.5.2026). Quan tham thoát tù ở VN.

•  "Việc Việt Nam siết chặt kiểm soát ngôn luận trực tuyến không chỉ nhằm mục đích bịt miệng những lời chỉ trích mà còn để bảo vệ tính chính danh  mà mạng xã hội đang đe dọa làm suy yếu. ​Cuộc đàn áp truyền thông xã hội ở Việt Nam: Tại sao Nhà nước sợ phát ngôn trực tuyến." Việt Nam’s Social Media Crackdown: Why the State Fears Online Speech, (The Vietnamese, 22/5/2026)←Những phát ngôn trên mạng xã hội có quyền lực rất lớn và chính quyền biết điều đó (LKTC, 5/05/2026). 

•  Nhân dân ở mọi nơi hãy đoàn kết vì tự do có thể phá vỡ ách thống trị của chuyên chế. From Gdańsk to Tehran: People Uniting for Freedom Can Break the Grip of Tyranny by Nazanin Boniadi, (Freedome House, 21/5/2026). "Giống như mọi chế độ độc tài khác, nó không chỉ tồn tại nhờ đàn áp. Nó tồn tại bằng cách gieo rắc sự nghi ngờ và ngờ vực. Thông tin sai lệch, các chiến dịch bôi nhọ và quấy rối kỹ thuật số đều được thiết kế nhằm chia rẽ các phong trào đối lập ngay từ trước khi họ có thể thống nhất xung quanh những nguyên tắc dân chủ chung. Các xã hội thiếu niềm tin sẽ trở nên dễ cai trị hơn bằng nỗi sợ hãi…Khi các nhà độc tài chia rẽ chúng ta bằng tuyên truyền, chúng ta phải đoàn kết quanh sự thật. Khi họ trói buộc chúng ta vào các phe nhóm, chúng ta phải neo mình vào nguyên tắc. Khi họ vũ khí hóa sự ngờ vực, hãy để câu trả lời của chúng ta là phẩm giá. Bởi vì nếu chia rẽ thông qua nỗi sợ hãi là vũ khí của họ, thì niềm tin dựa trên nhân tính chung phải thuộc về chúng ta.Lech Wałęsa đã dành nhiều năm nghe người ta nói rằng lịch sử đang chống lại ông. Quân đội quá mạnh. Liên Xô quá vững chắc. Phương Tây thì quá phân tâm. Nhưng các chế độ độc tài thường trông có vẻ bền vững — cho đến khi chúng đột nhiên sụp đổ."

•  Tuyên bố hoang đường của Trump về khoản 'trợ cấp' 200 tỷ đô la cho Canada. Trump's fantastical claim of a $200 billion 'subsidy' to Canada, (Washington Post, 14/5/2026)

•  Tại sao Trung Quốc chờ đợi? (Nghiên cứu quốc tế , 22/5/2026). Nguồn: Amanda Hsiao và Bonnie S. Glaser, “Why China Waits,” Foreign Affairs, 08/05/2026 Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng 

•  Những Trụ Cột Sụp Đổ của Hòa Bình Toàn Cầu. The Crumbling Pillars of Global Peace. War, Empire, and the Forgotten Power of the United Nations by Thant Myint-U, (Foreign Afairs, 21/5/2026)

•  Liên Hiệp Quốc thông qua nghị quyết củng cố nghĩa vụ về khí hậu, (RFI, 21/5/2026

•  Thông cáo báo chí của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ): ICJ đã đưa ra ý kiến ​​tư vấn về việc liệu quyền đình công của người lao động có được bảo vệ theo Công ước số 87 của ILO hay không. International Court of Justice (ICJ) press release: Subject: The ICJ issued an advisory opinion regarding whether the right to strike for workers is protected under the ILO Convention No. 87, (ỊC, 22/5/2026). Tòa công bố phán quyết lịch sử khẳng định quyền đình công của người lao động được bảo hộ ở quy mô quốc tế. Với tỷ lệ bỏ phiếu 10 thuận và 4 chống, hội đồng thẩm phán tối cao của LHQ khẳng định quyền đình công của người lao động và các tổ chức công đoàn được bảo vệ trực tiếp dưới Công ước số 87 về Quyền tự do liên đoàn và Bảo vệ quyền tổ chức năm 1948. Phán quyết này chính thức khép lại cuộc tranh cãi pháp lý căng thẳng kéo dài hơn một thập kỷ giữa các tổ chức công đoàn lao động và giới sử dụng người lao động. Phía chủ doanh nghiệp trước đó lập luận rằng từ "đình công" không hề xuất hiện trực tiếp trong văn bản của Công ước 87. Tuy nhiên, ICJ kết luận rằng hành động bãi công là một phần không thể tách rời của quyền tự do liên đoàn. Hội đồng thẩm phán nêu rõ rằng ý kiến tư vấn này công nhận quyền đình công là một nguyên tắc cơ bản nhưng không can thiệp sâu vào việc định đoạt các điều kiện cụ thể, nội dung chi tiết hoặc phạm vi áp dụng quyền này tại luật pháp riêng của từng quốc gia.

Thứ 5, 21.5.2026

 •  Những hồn người | Josefina Auslender. Hàng ngàn linh hồn vụt qua, hàng ngàn đường thẳng song song chẳng bao giờ thực sự giao nhau. A thousand passing souls, a thousand parallel lines that never truly cross.

•  Viện Bảo Tàng Di Sản Người Việt. VHM kỷ niệm 10 năm thành lập – hành trình bảo tồn di sản người Việt tị nạn, (NV, 19/5/2026). “VHM đã kiên trì thực hiện một sứ mạng vô cùng gian nan. Đó là thâu thập, bảo tồn, và truyền lại những chứng tích của hành trình ly hương đầy bi tráng mà cộng đồng chúng ta trải qua trong 50 năm qua.”

•  Âm nhạc hè 2026: Tìm lại cảm xúc mộc mạc, (TT, 20/5/2026). Bài sưu tầm công phu.

•  Khám phá Hang Dơi, quần thể hang đá trăm triệu năm kỳ bí ở Đà Nẵng, (TT, 20/5/2026)

•  Hà Nội Thu Hẹp Kế Hoạch Cấm Xe Gắn Máy Chạy Xăng, (SBTN, 20/5/2026)

•  Hoan hô kỷ nguyên vươn mình của TL! Like, share… các trang ‘phản động’ của Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài, 45 người ở Huế bị xử lý, (NV, 20/5/2026);+Like, share... các trang phản động của Lê Trung Khoa, 45 người ở Huế bị công an mời làm việc, (Tuổi Trẻ, 20/5/2025)→Bản Lên Tiếng Của Đảng Việt Tân: Chế Độ Tô Lâm Đang Khủng Bố Nội Địa Và Khủng Bố Xuyên Quốc Gia, (FB Việt Tân, 20/5/2026)

•  Những phát ngôn trên mạng xã hội có quyền lực rất lớn và chính quyền biết điều đó (LKTC, 5/05/2026). "chính quyền có một nỗi lo: điều nguy hiểm nhất không phải lúc nào cũng là sự chống đối công khai, mà là sự thay đổi âm thầm trong nhận thức xã hội. Chính quyền có thể giải tán một cuộc biểu tình, có thể bắt giữ một tổ chức đối lập. Nhưng nếu ngày càng nhiều người bắt đầu nghi ngờ vai trò lãnh đạo của đảng, nghi ngờ tính đúng đắn của hệ thống, hay thôi không còn xem quyền lực hiện tại là điều “đương nhiên”, thì đó là một cơn ác mộng với nhà cầm quyền. Bởi quyền lực không chỉ tồn tại bằng bạo lực. Nó tồn tại, còn bằng niềm tin của xã hội vào tính hợp pháp của quyền lực ấy. Và Internet chính là thứ có khả năng làm niềm tin đó thay đổi. Mạng xã hội đã phá vỡ thế độc quyền diễn ngôn."

•  Năm 2027: Chính quyền Việt Nam sẽ bóp chết quyền tự do tôn giáo trên không gian mạng, (Mach Song Media, 19/5/2026)

•  Việt Nam đi tiên phong trong việc kiểm soát AI, trở thành một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập các quy tắc toàn diện cho các công cụ như ChatGPT của OpenAI. Vietnam unveils AI law regulating ChatGPT-like tools, (Nikkei, 20/5/2026)

•  Nguyễn Hồng Anh -Những câu chuyện NHỎ trên bức tường LỚN, (VV, 21/5/2026)

•  Đại sứ quán Việt Nam tại Israel triển khai bảo hộ công dân Tiêu Nguyên Bảo Ngọc liên quan đội tàu tới Gaza, (VTV, 20/5/2026)

•  Việt Nam không có chính sách tạo ra năng lực sản xuất dư thừa. Vietnam does not have a policy of creating excess capacity, PM tells U.S. trade rep, (Reuter, 20/5/2026)

•  Tòa án Tối cao phán quyết rằng nạn nhân có thể kiện những người bạn đời có hành vi cưỡng ép và kiểm soát để đòi bồi thường thiệt hại. Tòa án Tối cao Canada (6-3) đã tạo ra một tội dân sự mới (tort) mang tên "intimate partner violence" (bạo lực đối tác thân mật). Điều này cho phép nạn nhân của bạo lực gia đình (đặc biệt là coercive control ( được định nghĩa ở a)) có quyền kiện người bạn đời/bạn trai cũ để đòi bồi thường thiệt hại. Tin này rất quan trọng ở Canada, vì nó mở đường cho nhiều nạn nhân kiện đòi bồi thường mà trước đây khó làm được ←Supreme Court rules that victims can sue coercive and controlling abusive partners for damages, (NP, 15/5/2026)

•  Từ lâu, Mỹ đã nhầm lẫn sức mạnh quân sự của mình với khả năng áp đặt ý chí lên những vùng đất xa xôi. Điều duy nhất mới mẻ về cuộc chiến tranh Iran của Donald Trump là sự thất bại hiển nhiên ngay lập tức của nó, Edward Luce viết, America’s ailing one-trick pony, (FT, 19/5/2026)

•  Chiến lược chiến tranh mới của Ukraine đang phát huy tác dụng, (Nghiên cứu quốc tế, 21/5/2025)◄◄◄. Nguồn:  Paul Hockenos, “Ukraine Has a New War Strategy—and It’s Working”, Foreign Policy, 18/05/2026 Biên dịch: Viên Đăng Huy

•  Singapore đã vượt qua Indonesia để trở thành thị trường chứng khoán lớn nhất ĐNÁ. Vốn hóa thị trường của Singapore đạt 645 tỷ đô la, trong khi của Indonesia giảm xuống còn 618 tỷ đô la tính đến ngày 20/5/2026. Thị trường Singapore được hưởng lợi từ sự ổn định kinh tế và chính trị, cùng với các sáng kiến ​​của chính phủ nhằm khôi phục và thu hút sự chú ý của giới đầu tư, (Bloomberg, 19/5/2026)

•  Một vài suy nghĩ ban đầu về "Magnifica humanitas." Some preliminary thoughts on "Magnifica humanitas, (James Martin, SJ, 18/5/2026). Sự tương đồng với thông điệp Rerum Novarum rất quan trọng: cũng như Giáo hoàng Leo XIII đã bảo vệ quyền lao động của con người khỏi chủ nghĩa giản lược công nghiệp, Giáo hoàng Leo XIV giờ đây bảo vệ bản chất con người khỏi chủ nghĩa giản lược thuật toán. Đây là sự khôi phục có hệ thống phẩm giá siêu hình độc đáo của chúng ta (Ersun Augustinus Kayra)

•  Viết tay chứ không phải gõ bàn phím dẫn đến khả năng kết nối não rộng rãi: một nghiên cứu EEG mật độ cao có ý nghĩa trong lớp học. Van der Weel FRR, Van der Meer ALH. Handwriting but not typewriting leads to widespread brain connectivity: a high-density EEG study with implications for the classroom. Front Psychol. 2024 Jan 26;14:1219945. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1219945. PMID: 38343894; PMCID: PMC10853352.◄◄◄. Viết tay làm thay đổi não bộ con người theo những cách mà việc gõ bàn phím không thể làm được. Viết tay không phải là một chuyển động duy nhất mà là một chuỗi hàng ngàn chuyển động nhỏ li ti được phối hợp với mắt trong thời gian thực nghiệm, trong đó mỗi chữ cái là một hình dạng khác nhau đòi hỏi não bộ phải giải quyết một vấn đề không gian hơi khác nhau. Các ngón tay, cổ tay, thị giác và các phần của não bộ theo dõi vị trí trong không gian đều hoạt động cùng nhau để tạo ra chữ cái này, rồi chữ cái tiếp theo, rồi chữ cái tiếp theo nữa. Khi viết tay, não bộ cho thấy mô hình kết nối (connectivity) phức tạp và lan tỏa hơn nhiều so với gõ bàn phím và sự kết nối mạnh xảy ra ở dải tần theta/alpha giữa các vùng parietal (đỉnh đầu) và central, liên quan đến xử lý cảm giác, vận động, trí nhớ và học tập. Trong khi đó, gõ bàn phím chỉ tạo ra kết nối rất hạn chế. Kết nối não bộ ở tần số theta/alpha được cho là rất quan trọng cho hình thành trí nhớ và mã hóa thông tin mới nhằm hỗ trợ học tập tốt hơn vì viết tay đòi hỏi vận động tinh phức tạp, phối hợp chính xác giữa thị giác + cảm giác bản thể (proprioceptive feedback) khi vẽ từng nét chữ. Trong khi gõ phím chỉ là những cú nhấn đơn giản, lặp lại. Khuyến nghị: a/ các em cần được thực hành viết tay nhiều hơn (thay vì gõ phím) để hình thành các mạng lưới neuron tối ưu cho việc học; b/ không nên loại bỏ hoàn toàn viết tay khi chuyển sang công nghệ số trong môi trường giáo dục; c/ giáo viên và học sinh nên chọn phương pháp phù hợp tùy ngữ cảnh (ví dụ: viết tay khi ghi chép bài giảng để hiểu sâu hơn, gõ máy khi tìm kiếm dữ liệu). Ráng viết tay có lợi cho não bộ thần kinh hơn cho mn hơn gõ phím, kể cả người chia xẻ bài này, nhưng không thể không gõ phím :-)

•  Lần đầu tiểu thuyết tiếng Quan thoại thắng Booker Quốc tế, (VnExpress, 20/5/2026). "Taiwan Travelogue" (Du ký Đài Loan) của nhà văn Đài Loan Dương Song Tử và dịch giả Lin King

•  Phản chiếu trên hồ trump ở Washington:

~~~~

(a) 

Coercive control không chỉ là bạo lực thể chất hay tình dục, mà bao gồm toàn bộ hành vi lạm dụng nhằm kiểm soát, cưỡng ép và tước đoạt tự do của nạn nhân: cách ly, thao túng, làm nhục, giám sát, lạm dụng kinh tế, cưỡng ép tình dục, đe dọa... hay bị biến thành "người vợ/chồng không tự do" (unfree spouse)