• Viện Bảo Tàng Di Sản Người Việt. VHM kỷ niệm 10 năm thành lập – hành trình bảo tồn di sản người Việt tị nạn, (NV, 19/5/2026). “VHM đã kiên trì thực hiện một sứ mạng vô cùng gian nan. Đó là thâu thập, bảo tồn, và truyền lại những chứng tích của hành trình ly hương đầy bi tráng mà cộng đồng chúng ta trải qua trong 50 năm qua.”
• Âm nhạc hè 2026: Tìm lại cảm xúc mộc mạc, (TT, 20/5/2026). Bài sưu tầm công phu.
• Khám phá Hang Dơi, quần thể hang đá trăm triệu năm kỳ bí ở Đà Nẵng, (TT, 20/5/2026)
• Hà Nội Thu Hẹp Kế Hoạch Cấm Xe Gắn Máy Chạy Xăng, (SBTN, 20/5/2026)
• Hoan hô kỷ nguyên vươn mình của TL! Like, share… các trang ‘phản động’ của Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài, 45 người ở Huế bị xử lý, (NV, 20/5/2026);+Like, share... các trang phản động của Lê Trung Khoa, 45 người ở Huế bị công an mời làm việc, (Tuổi Trẻ, 20/5/2025)→Bản Lên Tiếng Của Đảng Việt Tân: Chế Độ Tô Lâm Đang Khủng Bố Nội Địa Và Khủng Bố Xuyên Quốc Gia, (FB Việt Tân, 20/5/2026)
• Những phát ngôn trên mạng xã hội có quyền lực rất lớn và chính quyền biết điều đó (LKTC, 5/05/2026). "chính quyền có một nỗi lo: điều nguy hiểm nhất không phải lúc nào cũng là sự chống đối công khai, mà là sự thay đổi âm thầm trong nhận thức xã hội. Chính quyền có thể giải tán một cuộc biểu tình, có thể bắt giữ một tổ chức đối lập. Nhưng nếu ngày càng nhiều người bắt đầu nghi ngờ vai trò lãnh đạo của đảng, nghi ngờ tính đúng đắn của hệ thống, hay thôi không còn xem quyền lực hiện tại là điều “đương nhiên”, thì đó là một cơn ác mộng với nhà cầm quyền. Bởi quyền lực không chỉ tồn tại bằng bạo lực. Nó tồn tại, còn bằng niềm tin của xã hội vào tính hợp pháp của quyền lực ấy. Và Internet chính là thứ có khả năng làm niềm tin đó thay đổi. Mạng xã hội đã phá vỡ thế độc quyền diễn ngôn."
• Năm 2027: Chính quyền Việt Nam sẽ bóp chết quyền tự do tôn giáo trên không gian mạng, (Mach Song Media, 19/5/2026)
• Việt Nam đi tiên phong trong việc kiểm soát AI, trở thành một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập các quy tắc toàn diện cho các công cụ như ChatGPT của OpenAI. Vietnam unveils AI law regulating ChatGPT-like tools, (Nikkei, 20/5/2026)
• Nguyễn Hồng Anh -Những câu chuyện NHỎ trên bức tường LỚN, (VV, 21/5/2026)
• Đại sứ quán Việt Nam tại Israel triển khai bảo hộ công dân Tiêu Nguyên Bảo Ngọc liên quan đội tàu tới Gaza, (VTV, 20/5/2026)
• Việt Nam không có chính sách tạo ra năng lực sản xuất dư thừa. Vietnam does not have a policy of creating excess capacity, PM tells U.S. trade rep, (Reuter, 20/5/2026)
• Tòa án Tối cao phán quyết rằng nạn nhân có thể kiện những người bạn đời có hành vi cưỡng ép và kiểm soát để đòi bồi thường thiệt hại. Tòa án Tối cao Canada (6-3) đã tạo ra một tội dân sự mới (tort) mang tên "intimate partner violence" (bạo lực đối tác thân mật). Điều này cho phép nạn nhân của bạo lực gia đình (đặc biệt là coercive control ( được định nghĩa ở a)) có quyền kiện người bạn đời/bạn trai cũ để đòi bồi thường thiệt hại. Tin này rất quan trọng ở Canada, vì nó mở đường cho nhiều nạn nhân kiện đòi bồi thường mà trước đây khó làm được ←Supreme Court rules that victims can sue coercive and controlling abusive partners for damages, (NP, 15/5/2026)
• Từ lâu, Mỹ đã nhầm lẫn sức mạnh quân sự của mình với khả năng áp đặt ý chí lên những vùng đất xa xôi. Điều duy nhất mới mẻ về cuộc chiến tranh Iran của Donald Trump là sự thất bại hiển nhiên ngay lập tức của nó, Edward Luce viết, America’s ailing one-trick pony, (FT, 19/5/2026)
• Chiến lược chiến tranh mới của Ukraine đang phát huy tác dụng, (Nghiên cứu quốc tế, 21/5/2025)◄◄◄. Nguồn: Paul Hockenos, “Ukraine Has a New War Strategy—and It’s Working”, Foreign Policy, 18/05/2026 Biên dịch: Viên Đăng Huy
• Singapore đã vượt qua Indonesia để trở thành thị trường chứng khoán lớn nhất ĐNÁ. Vốn hóa thị trường của Singapore đạt 645 tỷ đô la, trong khi của Indonesia giảm xuống còn 618 tỷ đô la tính đến ngày 20/5/2026. Thị trường Singapore được hưởng lợi từ sự ổn định kinh tế và chính trị, cùng với các sáng kiến của chính phủ nhằm khôi phục và thu hút sự chú ý của giới đầu tư, (Bloomberg, 19/5/2026)
• Một vài suy nghĩ ban đầu về "Magnifica humanitas." Some preliminary thoughts on "Magnifica humanitas, (James Martin, SJ, 18/5/2026). Sự tương đồng với thông điệp Rerum Novarum rất quan trọng: cũng như Giáo hoàng Leo XIII đã bảo vệ quyền lao động của con người khỏi chủ nghĩa giản lược công nghiệp, Giáo hoàng Leo XIV giờ đây bảo vệ bản chất con người khỏi chủ nghĩa giản lược thuật toán. Đây là sự khôi phục có hệ thống phẩm giá siêu hình độc đáo của chúng ta (Ersun Augustinus Kayra)
• Viết tay chứ không phải gõ bàn phím dẫn đến khả năng kết nối não rộng rãi: một nghiên cứu EEG mật độ cao có ý nghĩa trong lớp học. Van der Weel FRR, Van der Meer ALH. Handwriting but not typewriting leads to widespread brain connectivity: a high-density EEG study with implications for the classroom. Front Psychol. 2024 Jan 26;14:1219945. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1219945. PMID: 38343894; PMCID: PMC10853352.◄◄◄. Viết tay làm thay đổi não bộ con người theo những cách mà việc gõ bàn phím không thể làm được. Viết tay không phải là một chuyển động duy nhất mà là một chuỗi hàng ngàn chuyển động nhỏ li ti được phối hợp với mắt trong thời gian thực nghiệm, trong đó mỗi chữ cái là một hình dạng khác nhau đòi hỏi não bộ phải giải quyết một vấn đề không gian hơi khác nhau. Các ngón tay, cổ tay, thị giác và các phần của não bộ theo dõi vị trí trong không gian đều hoạt động cùng nhau để tạo ra chữ cái này, rồi chữ cái tiếp theo, rồi chữ cái tiếp theo nữa. Khi viết tay, não bộ cho thấy mô hình kết nối (connectivity) phức tạp và lan tỏa hơn nhiều so với gõ bàn phím và sự kết nối mạnh xảy ra ở dải tần theta/alpha giữa các vùng parietal (đỉnh đầu) và central, liên quan đến xử lý cảm giác, vận động, trí nhớ và học tập. Trong khi đó, gõ bàn phím chỉ tạo ra kết nối rất hạn chế. Kết nối não bộ ở tần số theta/alpha được cho là rất quan trọng cho hình thành trí nhớ và mã hóa thông tin mới nhằm hỗ trợ học tập tốt hơn vì viết tay đòi hỏi vận động tinh phức tạp, phối hợp chính xác giữa thị giác + cảm giác bản thể (proprioceptive feedback) khi vẽ từng nét chữ. Trong khi gõ phím chỉ là những cú nhấn đơn giản, lặp lại. Khuyến nghị: a/ các em cần được thực hành viết tay nhiều hơn (thay vì gõ phím) để hình thành các mạng lưới neuron tối ưu cho việc học; b/ không nên loại bỏ hoàn toàn viết tay khi chuyển sang công nghệ số trong môi trường giáo dục; c/ giáo viên và học sinh nên chọn phương pháp phù hợp tùy ngữ cảnh (ví dụ: viết tay khi ghi chép bài giảng để hiểu sâu hơn, gõ máy khi tìm kiếm dữ liệu). Ráng viết tay có lợi cho não bộ thần kinh hơn cho mn hơn gõ phím, kể cả người chia xẻ bài này, nhưng không thể không gõ phím :-)
• Lần đầu tiểu thuyết tiếng Quan thoại thắng Booker Quốc tế, (VnExpress, 20/5/2026). "Taiwan Travelogue" (Du ký Đài Loan) của nhà văn Đài Loan Dương Song Tử và dịch giả Lin King
• Phản chiếu trên hồ trump ở Washington:
~~~~
(a)
Coercive control không chỉ là bạo lực thể chất hay tình dục, mà bao gồm toàn bộ hành vi lạm dụng nhằm kiểm soát, cưỡng ép và tước đoạt tự do của nạn nhân: cách ly, thao túng, làm nhục, giám sát, lạm dụng kinh tế, cưỡng ép tình dục, đe dọa... hay bị biến thành "người vợ/chồng không tự do" (unfree spouse)
