• Doctor Zhivago và quyền được sống như một con người, (FB Tino Cao, 30/5/2026). Bài phân tích dài của Tino, hay!
• Truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư: Một mùa sương thức, (VHSG, 29/5/2026)
• Thơ Đinh Thị Thu Vân - Mai Thành Xác Bóng Xơ Rơ (a), (FB Đinh Thị Thu Vân, 30/5/2026)
• Tạ Duy Anh - Quyền được nói, (TD, 30/5/2026)
• Đầu đường thư ký vá xe | Cuối đường biên tập bán chè đậu đen, (FB Tiểu Vũ, 29/5/2026). Đầu đường thư ký vá xe/Cuối đường biên tập bán chè đậu đen/Chuyên đề ngồi bán áo len/Bên Ban bạn đọc đứng chen bán đào/Kinh tế đi bán su hào/Phóng viên Văn nghệ đổi nghề livestream/Giáo dục Y tế im lìm/Anh em Du lịch nổi chìm nơi đâu/Nội chính chưa nói đã sầu/Thời sự Xã hội cũng đâu khác gì/Gặp nhau hội ngộ một kỳ/Để khi sáp nhập biết đi đường nào/Ngày xưa nhà báo rất sang...Bây giờ nhà báo lang thang vỉa hè/Ngày xưa nhà báo rượu chè/Ngày nay nhà báo hát bè không lên/Ngày xưa nhà báo xông xênh/Ngày nay nhà báo lênh đênh... Á đù! ←Theo gót Hà Nội, TP. HCM thành lập cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP. HCM, (LKTC, 29/5/2026) →Một ngày buồn của báo chí TP. HCM, (FB Nguyễn Thanh Sơn, 28/5/2026)
• Bài của Phạm Đình Trọng v/v ông bị CA cật vấn 3 tiếng vì bài viết trên FB: Dù sao trái đất vẫn quay, (VV, 30/5/2026)
• Thương mại : Mỹ điều tra Việt Nam vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, (RFI, 30/5/2026)
• Liệu Việt Nam đang bắt chước mô hình của Trung Quốc trong việc giám sát công dân và theo dõi người nước ngoài, dù hiện chưa đạt mức độ tinh vi và toàn diện như hệ thống “Dynamic Management and Control Platform for Foreigners” (Nền tảng Quản lý Năng động và Kiểm soát Người nước ngoài) của Trung Quốc? Việt Nam đã và đang triển khai hàng chục nghìn camera AI (dự kiến vượt 100.000 camera vào năm 2030), phần lớn sử dụng công nghệ Trung Quốc. Hệ thống này đang được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các trung tâm điều hành đô thị thông minh [China model gains appeal in Vietnam as police expand power by Francesco Guarascio, Reuter, April 12, 2026 (a)]. Cùng lúc, Việt Nam đang nỗ lực siết chặt quản lý người nước ngoài thông qua quy định bắt buộc khai báo tạm trú trực tuyến từ năm 2026, với hệ thống tích hợp dữ liệu lưu trú và di chuyển [Từ 21/5, người Việt và người nước ngoài phải khai báo tạm trú, lưu trú trên website chung – Tuổi Trẻ, 9/5/2026 (b)].Mức độ giám sát sẽ tăng dần theo thời gian, nhưng có thể không cực đoan, tinh vi và toàn diện bằng Trung Quốc vì những ràng buộc về kinh tế và quan hệ quốc tế →Mới đây, bài báo “Hệ thống giám sát mới của Trung Quốc khiến người nước ngoài không còn nơi nào để trốn né | New Chinese surveillance leaves foreigners nowhere to hide của De Zheng trên DW (Deutsche Welle) ngày 24/5/2026 đã mô tả chi tiết hệ thống giám sát công nghệ cao mà Việt Nam đang hướng tới. Một chuyên gia an ninh mạng Trung Quốc (biệt danh NetAskari) vô tình truy cập được bảng điều khiển giám sát của công an thành phố Trương Gia Khẩu (Zhangjiakou). Đây chỉ là phiên bản demo, nhưng đã chứa dữ liệu chi tiết của gần như tất cả nhà báo nước ngoài tại Bắc Kinh: ảnh hộ chiếu, số điện thoại cá nhân, thông tin visa, ngày sinh… NetAskari còn phát hiện chính thông tin cá nhân của mình nằm trong danh sách theo dõi của công an Trung Quốc.Hệ thống này là một phần của “hồ sơ toàn bộ” (full profile), bao gồm: camera nhận diện khuôn mặt (kể cả tại trạm soát vé khu trượt tuyết), số ghế ngồi trên tàu hỏa, thanh toán di động, thói quen mua sắm, lượng xăng tiêu thụ, khu vực khiếu nại, hoạt động mạng xã hội và mối quan hệ xã hội. Một số nhà báo được gắn thẻ “trackable” – hệ thống sẽ tự động cảnh báo khi họ di chuyển. Công an không cần phải theo "đuôi" bám sát bằng xe nữa, vì AI có thể dự đoán lộ trình và biết trước họ sẽ gặp ai. Nếu nhà báo tiếp cận nguồn tin, công an có thể gọi điện đe dọa nguồn tin đó trước khi cuộc gặp diễn ra. Hệ thống còn vẽ biểu đồ mạng lưới mối quan hệ (ai gặp ai, gặp trong bao lâu) dựa trên dữ liệu camera và các nguồn khác, biến giám sát thủ công thành giám sát tự động, cực kỳ hiệu quả.Công nghệ giám sát của an ninh Trung Quốc đã biến con người thành “khối dữ liệu” (datamass) có thể kiểm soát, định hình và ép buộc. Khác với phương Tây – nơi có luật bảo vệ quyền riêng tư rõ ràng và chặt chẽ – công an Trung Quốc (và phần nào là Việt Nam) thực hiện hầu hết các hoạt động này mà gần như không có sự giám sát độc lập của báo chí hay các tổ chức dân sự →Toàn bộ dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam trong VnEID (hay VNeID) (thông tin CCCD, sinh trắc học, địa chỉ, lịch sử di chuyển, giao dịch, tích hợp giấy tờ...) đều được lưu trữ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - C06 và Trung tâm Dữ liệu quốc gia về dân cư) trực tiếp phát triển, quản lý và vận hành. Điều này sẽ dẫn đến việc kiểm soát xã hội ngày càng tinh vi và toàn diện, như mô hình TQ?
• Cựu bộ trưởng liên bang Kerry-Lynne Findlay đã được bầu làm tân lãnh tụ của đảng Bảo thủ tỉnh British Columbia. Kerry-Lynne Findlay has been voted the new BC Conservative leader, (Global News, 30/5/2026). Quy trình bầu của đảng Bảo thủ: Each of B.C.’s 93 electoral districts has been allocated 100 points, or one point per ballot cast, if fewer than 100 ballots were cast in that district. Points were distributed among contestants proportionally based on first-choice votes within each district and the province-wide total. If no candidate got more than 50 per cent of the province-wide points on the first ballot, the candidate with the lowest number of points is eliminated.Their supporters' second choice votes are then redistributed, and this continues until a candidate exceeds 50 per cent of the province-wide points.
• Bill Gates đã dành nhiều năm để xây dựng hình ảnh của mình; nhưng, giờ thì hình ảnh đó đang rạn nứt vì mối quan hệ với Jeffrey Epstein bị tiết lộ ngày càng nhiều. Bill Gates Spent Years Crafting His Image. Now It’s Cracking, (WSJ, 30/5/2026)
• Sea of Cortez: nơi mình muốn đến, bằng du thuyền, từ bắc xuống nam. sau khi đọc 'The Log from the Sea of Cortez' của John Steiback: Nhật Ký Biển Cortez: Một Cách Nhìn Thế Giới, (VB, 29/5/2026)
~~~
(a) Thơ Đinh Thị Thu Vân - Mai Thành Xác Bóng Xơ Rơ
yêu và đau quyện cuồng thân
đau như sỏi… lọc trăm tầng tủi thương
đau như suối trót mơ rừng
miên man trải mướt trắng đường ruổi dong
dẫu rồi muôn cạn nghìn nông
khát khô tìm bóng bóng không tìm mình!
yêu và đau đẹp lung linh
đau như than… cuộn riêng mình ấm sâu
đau như lụa trót pha màu
lâng lâng neo gió say dào dạt say
dẫu rồi trôi giữa lắt lay
loang loang miền khói miền mây xám nhoà!
đau gần vương víu đau xa
đau câm ủ ấp đau oà vỡ đêm!
vì anh, là đã vì em
đau đau đau… để tim mềm mượt yêu
chẳng mong san sớt ít nhiều
đau kia tẩm mật nuông chiều ta thôi!
chiều ta sỏi sạm lâu rồi
than kia đã rạn bãi bồi hoang ngơ
mai thành xác bóng xơ rơ
đau xưa ôm lấy đau giờ rối bung
rồi khi suối hẹp than cùn
buông đau
ta biết
đời không còn gì!