Chủ nhật cuối tháng 7 thoáng qua: 26.7.2026

        •  Untitled  | Rafael Ángel García Picado

•  Dương Như Nguyện: Nói về nhạc phẩm Nguyệt Cầm (a) của Cung Tiến:  Nguyệt Cầm và trí thức lạc loài, (TCTK, 21/7/2026). Bài nghiên cứu học thuật khá thú vị của Dương Như Nguyên theo quan niệm của Roland Barthes (nghệ thuật diễn tả có thể tách biệt khỏi nghệ thuật sáng tác) để phân tích cách Cung Tiến phổ nhạc dựa trên ý thơ của Xuân Diệu ←Nguyệt Cầm - Thái Thanh (Cung Tiến Sáng Tác). Giọng đọc ấm áp của Nguyễn Đình  Toàn dẫn giải trước khi Thái Thanh cất tiếng hát Nguyệt Cầm; thêm tiếng hát Duy Trác: Nguyệt Cầm | Cung Tiến | Duy Trác; Nguyệt Cầm | Mai Hương; và dưới (b) nữa⇓

•  Thơ Du Tử Lê - Những Giòng Cuối Sáu Tám, (FB Du Tử Lê, 25/7/2027

•  Đặng Đình Mạnh - Đừng Làm Buồn Lòng Người Tranh Đấu Vì Chúng Ta, (FB Dom Pham, 24/7/2026)

•  Hoàng Trường: Nghịch lý thời cuộc: Ai đang thực sự sợ chủ nghĩa Marx? (TCTK, 19/7/2026)

•  Việt Nam sắp cấm trẻ em dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, (NV, 24/7/2026)

•  Lỡ đọc! Dương Như Nguyện: Bảy Điệp Khúc:  Paris Chiều Chia Ly, (TCTK, 30/4/2025)

•  Hưng Yên Lên Thành Phố Trực Thuộc Trung Ương, Đặc Quyền “Vương Quốc” Riêng, (FB Triệu Con Tim, Một Tiếng Nói, 25/7/2026). "Theo thông báo từ Văn phòng Chính phủ ban hành Ngày 25/07/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa yêu cầu Hưng Yên đẩy nhanh việc lập hồ sơ nâng 36 xã lên phường để đẩy tỷ lệ đô thị hóa vượt mốc 50%, đồng thời phóng lao nhắm thẳng mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030."

•  'Bài nghiên cứu “Urban-rural disparities in Hanoi's café names: a linguistic landscape analysis of language choice and modifier placement in Vietnam” của Ke Wang và Gong Cheng (2026) đã khảo sát 3.844 tên quán cà phê tại Hà Nội (2.798 quán ở nội thành và 1.046 quán ở ngoại thành) để phân tích sự khác biệt về ngôn ngữ và cấu trúc ngữ pháp giữa hai khu vực này, qua hai khái niệm: 1/ Linguistic Landscape: Là sự xuất hiện của chữ viết và ngôn ngữ trên các biển hiệu công cộng ở một khu vực (như tên đường, biển hiệu cửa hàng, quảng cáo). Cảnh quan ngôn ngữ phản ánh cách con người sử dụng tiếng nói để thể hiện nhận thức, vị thế và bản sắc văn hóa; và 2/ Modifier placement: Là cách sắp xếp từ miêu tả/bổ nghĩa đứng trước hay đứng sau danh từ chính. Trong tiếng Anh, từ bổ nghĩa thường đứng trước (ví dụ: Highlands đứng trước Coffee). Trong tiếng Việt, từ bổ nghĩa lại đứng sau (ví dụ: bùng đứng sau cà phê trong Cà Phê Bùng). Kết quả cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa thành thị và nông thôn: Ở nội thành: Tiếng Anh chiếm ưu thế vượt trội (37,46%), theo sau là các hình thức kết hợp bilingual [bilingual]. Về mặt cú pháp, các quán ở nội thành ưu tiên cấu trúc từ bổ nghĩa đứng trước (69,65%), chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi chuẩn mực tiếng Anh toàn cầu. Ở ngoại thành: Sự phân bổ ngôn ngữ đồng đều hơn. Tiếng Việt giữ vững vai trò chủ đạo với cấu trúc từ bổ nghĩa đứng sau truyền thống (82,04%). Tiếng Pháp cũng có sự hiện diện đáng chú ý khi kết hợp với tiếng Việt. Đặc biệt, nghiên cứu phát hiện ra rằng trong các tên quán song ngữ, ngôn ngữ của danh từ chính sẽ quyết định ngữ pháp của toàn bộ cụm từ. Ví dụ: nếu danh từ chính là tiếng Anh (Coffee), từ bổ nghĩa tiếng Việt sẽ đứng trước (Béo Coffee); ngược lại nếu danh từ chính là tiếng Việt (Cà phê), từ bổ nghĩa tiếng Anh sẽ đứng sau (Cà Phê Relax).' Trích dẫn from FB Vu Tran Thanh, 24/7/2026.

•  Trump tuyên bố sẽ áp thuế đối với Canada vì khói từ các vụ cháy rừng lan sang Mỹ. Trump vows tariffs to come for Canada over wildfire smoke that has drifted to U.S., (CBC, 24/7/2026)

•  Tấm bia tưởng niệm vinh danh các cựu chiến binh người Canada gốc Nhật Bản Trung sĩ Masumi Mitsui đã giành được quyền bầu cử cho người Canada gốc Nhật Bản vào năm 1931. Plaque recognizes Japanese Canadian veterans winning the right to vote (Province, 25/7/2026)

•  Du khách quốc tế đánh giá Vancouver ở vị trí thứ 70, thấp một cách đáng ngạc nhiên về 'văn hóa và lịch sử' và thấp hơn nhiều so với Seattle. Douglas Todd: Low on 'culture and history,' world's tourists rank Vancouver a surprising 70th, (Vancouver Sun, 25/7/2026). VN có Hà Nội (59), Đà Nẵng (55), Nha Trang (72) và Sài Gòn (85) trong danh sách Yanolja’s Global City Attractiveness Index

•  Bài đăng trên WeChat của một nhà môi giới bất động sản về tỷ lệ cử tri người Canada gốc Hoa ở Richmond bị lên án là gây chia rẽ. Realtor's WeChat post on Richmond's Chinese Canadian voter turnout condemned as divisive, (Province, 25/7/2026). 54% sợ 7.4% người gốc Ấn. 

•  Trump đã bị kiện chỉ vài giờ sau khi thuế quan mới có hiệu lực, trong khi các chuyên gia cho rằng chúng có thể không trụ vững. Trump sued hours after new tariffs take effect, as experts say they may not hold up, (CNBC, 24/7/2026)

•  Đường nứt San Andreas im lặng bí hiểm, trận ‘động đất lớn’ tiêu diệt California gần kề?, (NV, 24/7/2026). Bắt nguồn từ ngoài khơi bờ của tỉnh bang BC mình. 

•  Francis Fukuyama thảo luận về những trải nghiệm và những cá nhân đã định hình nên ông. Thời đại của Francis Fukuyama: Cuộc đời và tư tưởng. The Eras of Francis Fukuyama: His Life and Ideas, (Yascha Mounk. 25/7/2026)

•  Hoa hồng đang nở

~~~

(a) Nguyệt Cầm của Cung Tiến 

Đêm mùa trăng úa làm vỡ hồn ta...

Ngập ngừng xa...suối thu dồn lá úa trôi qua

Sầu thu, sầu lên vút mịt mù, mà e nhớ hương mùa thu

Trăng Tầm Dương lung linh bóng sáng, từng thoáng lệ ngân, mà hồn phân vân cuồng điên nhớ

Long lanh tiếng Nguyệt Cầm, tiếng đàn trầm

Ai nhớ nương tử một đêm nao trăng thanh trong lời hát... chết theo nước xanh...Chết theo nước xanh...

Ôi đàn trăng cũ làm vỡ hồn anh...

Long lanh long lanh ... trăng chiếu một mình,

khơi vơi khơi vơi ... nhạc lắng tơ ngời

Nguyệt cầm ơi từng lệ ngân, ...

chết từng mùa Xuân...

Đêm ngời men nhớ...Nhạc tê ngời thuở xưa

Trăng sầu riêng chiếc... Trăng sầu riêng chiếc, sầu cho tới bao giờ ?

Hồn ghê bốn bề sao ngợp hồn xanh biếc trời cao

Kià thuyền trăng, trăng nhớ Tầm Dương, nhớ nhạc vàng, đêm ấy thuyền neo bến ấy

Nguyệt Cầm nghe nấc từng câu...

Có hàng mây trắng về đâu?

Mắt chìm sâu, đêm lắng đời sâu

Nguyệt Cầm khơi mãi tình sầu .

Khơi mãi nguồn đêm ...Mùa trăng úa làm vỡ hồn ta...

Ngập ngừng xa suối thu dồn lá úa trôi qua .

Sầu Thu sầu lên vút mịt mù, mà e nhớ hương mùa Thu .

Trăng Tầm Dương lung linh bóng sáng từng thoáng lệ ngân, mà hồn phân vân cuồng điên nhớ .

Long lanh tiếng Nguyệt cầm tiếng đàn trầm .

Ai nhớ Nương Tử một đêm nao trăng thanh trong lời hát, chết theo nước xanh chết theo nước xanh .

Ôi đàn trăng cũ làm vỡ hồn anh.

(b) Nhạc phẩm 'Nguyêt Cầm' qua 5 tiếng hát:

Nguyệt Cầm - Trần Thái Hòa; 

Nguyệt Cầm - Thiên Tôn & Đình Bảo

Nguyệt Cầm - Kim Tước

Nguyet Cam | Teresa Mai

Thứ 7, 25.7.2026

       •  Project | John Wells

•  Ra mắt sách ‘Thuyền’ của Nguyễn Đức Tùng tại Little Saigon 8/8/26, (Tạp chí Da Màu, 24/7/2026)

•  MC Nam Lộc Được Vinh Danh Vì Những Hoạt Động Tranh Đấu Cho Người Tị Nạn, (FB Thuy Nguyen, 24/7/2026). Bài phát biểu của Nam Lộc. 

•  Thơ Văn Cao: Đồng Chí Của Tôi, Con Vẹt, Về Một Người, Năm Buổi Sáng Không Có Trong Sự Thật, Có Lúc,  Gửi Những Nhà Thơ, Ba Biến Khúc Tuổi 65, (VV, 25/7/2026)

•  Nguyễn Ngọc Giao - Vụ kiện Trần Tố Nga vs Monsanto đi về đâu? (Diễn Đàn, 24/7/2026). Phán quyết của toà án dân sự tối cao của Pháp được dời qua năm 2027.  

•  Hoàng Trường​ - Khi “bốn bước chuyển chiến lược” gặp cơn sóng thần đấu tố trên toàn quốc​, (Tiếng Dân, 23/7/2026). "Chủ trương nói theo hướng khai mở, nhưng quyền lực lại vận hành theo quán tính khép kín."

•  DB Derek Trần báo động về tình trạng Việt Nam vi phạm nhân quyền, (NV, 24/7/2026

•  Hội nghị Trung ương 3 'kết thúc tốt đẹp', nhưng còn nhiều việc ngổn ngang, (BBC, 24/7/2026)

•  Việt Nam sẽ bổ sung 16 tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn mới, bao gồm các tuyến quan trọng nối với Trung Quốc, Lào và Campuchia. Vietnam to add 16 new standard-gauge railways, including key links to China, Laos and Cambodia, (Da Nang Expat, 23/7/2026)

•  Siêu bộ hoàn toàn không biết à nghen! Mỹ giúp Việt Nam phát giác xưởng sản xuất giày Nike giả ở Sài Gòn, (NV, 24/7/2026)

•  Né phán quyết Tối Cao Pháp Viện, Trump sắp áp thuế lên 60 nước vì lao động cưỡng bức, có Việt Nam, (NV, 23/7/2026). Mỹ cũng vi phạm lao động cưỡng bức dựa theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 của Mỹ; Hoa Kỳ áp thêm 12,5% thuế quan lên Việt Nam, bắt đầu ngày mai, (Mạch Sống Media, 23/7/2026) →Việt Nam không hưởng được lợi thế cạnh tranh đáng kể cũng không chịu tổn thất lớn nào từ tuyên bố thuế quan của trump trong tháng 7. VN vẫn duy trì vị thế thương mại cơ bản so với các đối thủ cạnh tranh toàn cầu. Nhiều nước châu Âu đã hưởng lợi tương đối từ vòng tuyên bố áp thuế mới nhất của ông Trump. Many European countries have emerged as relative winners from the latest round of Trump tariff announcements, (FT, 24/7/2026)

•  Canada sẵn sàng đối phó trước Trump đe dọa áp thuế 50%, (NV, 23/7/2026); Danh sách các mặt hàng của Canada có thể bị ảnh hưởng bởi thuế quan mới của Trump. The Full List Of Canadian Goods That Could Be Hit By Trump’s New Tariffs, (604Now, 22/7/2026)

•  Canada Hủy Lễ Mừng Chung Với Hoa Kỳ Vì Căng Thẳng Thương Mại, (SBTN, 27/6/2026); Mỹ được yêu cầu ở nhà khi Canada khánh thành cầu quốc tế. Americans Told to Stay Home as Canada Opens International Bridge, (NYT, 23/7/2026)

•  Giáo sư Jacob Tsimerman của Đại học Toronto đã giành được Huy chương Fields năm 2026, được coi là 'Giải Nobel của toán học'. University of Toronto prof wins world's top mathematics prize, (CBC, 23/7/2026)

•  Biểu tình Đảng Con Gián: Phong trào thanh niên mà Thủ tướng Ấn Độ Modi không lường trước, (BBC, 24/7/2026). Vậy, mình đề nghị các bạn trẻ bắt chước thanh niên Ấn, lập "Đảng Con Cừu" ở Nam mình nhẩy 🙂.

•  Gương | Mirror, by Onchi Koshiro, 1930

~~~

(a) Đồng Chí Của Tôi

Người ta các đồng chí của tôi
Treo tôi lên một cái cây
Đợi một loạt đạn nổ
Tôi sẽ dẫy như một con nai con
Ở đầu sợi dây
Giống như một nữ đồng chí
Một anh hùng của Hà Tĩnh
Tôi sẽ phải kêu lên
Như mọi chiến sĩ bị địch bắn
Đảng Lao động Việt Nam muôn năm
Cho mọi người hiểu khi tôi chết
Vẫn còn là một đảng viên
Cho mọi người hiểu khi tôi chết
Máu của tôi vẫn còn là máu của Việt Nam

Ở dưới gốc cây có các cụ già các bà mẹ
                        đã nuôi cách mạng
Các em nhỏ từ ba tuổi đứng nhìn tôi
                        dẫy chết

Có mẹ tôi
Ba lần mang cơm đến nhà tù
Hãy quay mặt đi
Cho các đồng chí bắn tôi

 

Tôi sợ các cụ già không sống được
Bao năm nữa
Để nhìn thấy xã hội chủ nghĩa
Của chúng ta.
Chết đi mang theo hình đứa con
Bị bắn
Tôi sợ các em còn nhỏ quá
Sẽ nhớ đến bao giờ
Đến bao giờ các em hết nhớ
Hình ảnh tôi bị treo trên cây
Bị bắn
Hãy quay mặt đi
Cho các đồng chí bắn tôi…
Nước mắt lúc này vì Đảng nhỏ xuống
Dòng máu lúc này vì Đảng nhỏ xuống
Đảng Lao động Việt Nam muôn năm
Đảng Lao động…
(1956)

CON VẸT

Một con vẹt từ đâu lại
Hãy còn biết bay
Một con vẹt từ nhà ai lại
Hãy còn biết bay
Chân đeo hai cái vòng bạc
Bay vào phòng nhỏ của tôi
Đậu trên đầu ghế
Chắc hắn vừa bay một đoạn dài

Tôi tìm một sợi xích to hơn
Lần này hắn sẽ không bay đi nổi
Ngày ngày hắn đứng im nhìn tôi
Kêu lên một vài tiếng lanh lảnh
Trông mặt còn có vẻ hung dữ
Nhưng sợi xích thì khá to và nặng

Vài tháng sau tôi thả hắn
Vì nghĩ lẩn thẩn về cái nghĩa tự do
Nhưng hắn không bay nữa
Vẫn sống tha thẩn bên cong gạo

2-1957

VỀ MỘT NGƯỜI

Tôi gặp lại anh
Im lặng như bức ảnh
Người anh dẹt như một con dao
Gây nhiều vết thương cho bạn hữu

Anh mang trong tôi nhiều bộ mặt
Đâu là cái cuối cùng
Chỉ riêng hai con mắt
Trắng dã không thể dối lừa.

1960

NĂM BUỔI SÁNG KHÔNG CÓ TRONG SỰ THẬT

“Những mái nhà như những cánh chim đêm
Ủ những giấc mơ dưới trời sao lồng lộng”

I.
Ngủ dậy một sáng
Cả phố biến đâu mất
Không một bóng người đi
Im lặng hồ nước sâu thăm thẳm
Mặt đất đỏ màu gạch nung
Như miệng quả núi lửa
Anh đi tìm em
Tìm dấu vết những con đường
Chúng ta thường đi lại
Giữa mênh mông tôi gọi em mãi mãi
Thế kỷ chúng ta dừng lại nơi đây
Em ở đâu
Thế kỷ chúng ta còn đang tiếp tục
Trên trái đất này
Hàng ngày đứng lại nơi đây
Tôi gọi em mãi mãi.

II.
Buổi sáng nay không nghe tiếng chim hót
Một buổi sáng không thực
Tôi bước đi không thấy tiếng chân đi
Cả thành phố cùng tôi im lặng
Tất cả những con người
Chỉ thấy mắt đen lay láy
Cả tiếng xe không thành tiếng
Tại sao? Tại sao?
Không ai nhìn miệng tôi gào thét không ra tiếng
Trong kinh hoàng tôi chạy trên đất
Một mình
Giữa thành phố mọi người im lặng
Tại sao? Tại sao? Không tiếng nói
Không tiếng động, không sự sống
Tại sao thành phố sa mạc
Không nghe gió thổi
Những hình người như bị đẩy
Qua nhanh
Hình như nơi đây
Bị đày trong im lặng.

III.
Buổi sáng nay không phải mình thức dậy
Một người nào trong tôi đang thở
Trước mặt tôi
Buồn nửa đêm nửa ngày len lỏi
Nửa phố mặt trăng nửa phố mặt trời
Từ khi ấy chúng tôi, hai người suy nghĩ
Hai kẻ thù nhau
Hai thái cực tâm hồn
Hai người ấy trong một người chịu đựng
Mưu hại lẫn nhau
Không biết ngày đêm, không biết giả thật
Từ phút ấy, tôi không còn thật nữa.

IV.
Buổi sáng nay cả phố phường như mở hội
Mỗi con người đeo mặt nạ đi chơi
Những bước chân nhảy múa
Vui lên cành non
Lá bàng trên phố xanh màu ngọc
Xuân tháng hai
Cửa hàng rượu bên đường
Tơ lụa pha len, hoa giấy ni-lông
Những mặt nạ gặp nhau chào hỏi
Những em bé búp bê mùa xuân
Hồng hào da thịt
Ngồi đập nút chai làm tiền bạc chơi xuân
Mở tròn mắt nhìn kinh ngạc
Họ vui làm sao
Ô kìa
Nước mắt mồ hôi
Sao chảy ra trên từng mặt nạ
Từng con người
Vội vàng lau mồ hôi và nước mắt
Trên những mặt nạ giấy bồi.

V.
Những cánh cửa đều khoá chặt
Trong gian phòng trong suốt thuỷ tinh
Em ở đây với anh
Cho bớt lạnh sáng mùa xuân náo níu
Thịt da em cho anh sưởi
Hơi ấm mình con chim khuyên
Trong lòng bàn tay
Run rẩy
Giữa hai cành non
Nghe nhựa mùa xuân
Những nụ hồng mới nở
Và mật vừa thơm và ong đã tới
Chúng ta đi vào bí mật mùa xuân
Ngày đầu tiên của em trên biển.

1960

 

CÓ LÚC

Có lúc
một mình một dao giữa rừng đêm không sợ hổ

Có lúc
ban ngày nghe lá rụng sao hoảng hốt

Có lúc
nước mắt không thể chảy ra ngoài được

1/1963

 

GỬI NHỮNG NHÀ THƠ

Hãy xếp lại thang âm
A ba ca
da đa la ma
Ôi vần thơ nhạc điệu
Trong trúc trắc nặng nề ngột ngạt
Trong chua chát ngậm ngùi hàng ngày quằn quại
Chết mòn chết mòn chết mòn
Hãy xếp lại cánh thơ
Chiếc máy bay của người đầu tiên tập lái
A ba ca da đa la ma
Trước cảnh quì bò luồn cúi
Trước cảnh trơ lì ỳ y
Hãy xếp lại những cánh mơ màng
Của anh giận đời nát rượu
A ba ca da đa la ma
Sau hậu trường anh hề mới thay mặt nạ
Nàng Thuý Kiều chàng Từ Hải nghỉ vai
Những cái gì còn lại
Nếu mất đi mặt nạ con người,
Hãy giữ lại thang âm và đôi cánh
Giữa cuộc đời cao tiếng hát du dương.
A ca ba da đa la ma...

12.11.1967

 

BA BIẾN KHÚC TUỔI 65

Những ngày buồn không nói được
tôi chỉ tìm ra sự sống của tôi

I
Một người cho tôi con dao găm
Không biết dùng làm gì
đêm nhìn qua cửa sổ
một khoảng trống đen

Tôi ném vào khoảng trống
con dao găm ấy
có phải đó là sự nghịch ngợm
bỗng nhiên có tiếng ngã ngoài sân
một người trúng tim đã chết
tôi không hề biết người ấy
tôi là kẻ không muốn giết người
chỉ biết bóng tối
mà tôi ném dao.

II
Tôi đi trên phố
bỗng nhiên mọi người nhìn tôi
một ai đó kêu lên: thằng ăn cắp
tôi chạy
tôi chạy
tại sao tôi chạy?
tôi không hiểu tôi
cả phố đuổi theo tôi
xe cộ đuổi theo tôi
tôi chạy bạt mạng
gần hết đời
tới chỗ chỉ còn gục xuống
tỉnh dậy mồ hôi chảy
tôi lại thấy tôi là người chưa phạm tội

III
Tôi rơi vào mạng nhện
mạng nhện cuốn lấy tôi
Không còn cách gì gỡ được

tôi như con sâu tằm
cuộc đời cứ như thế

muốn phá cái mạng nhện tôi không đủ tay

Tháng 9.1988