Chủ nhật, 17.5.2026

•  Ngày mai | Max Ernst

• Tuyển tập thơ Nguyễn Duy (a), (Bài viết của Nguyễn Xuân Xanh, 15/5/2026)

•  Nhạc phẩm Mai Tôi Đi | Nguyễn Đình Toàn | Tiếng hát : Khánh Ly

•  Người Việt ở Canada thắp lửa cho giấc mơ ô tô điện, (InfoNet, 20/9/2025). Các công trình nghiên cứu của nghiên cứu viên sau tiến sĩ người Việt ở Canada. 

•  Mạc Van Trang Thấy Hoang Mang! (FB Mạc Van Trang, 16/5/2026). MVT "hoang mang, thấy ông Chủ tịch Liên đoàn Luật sư đề xuất: “Luật sư phải đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích của thân chủ” (?)"

•  Siêu bộ tóm cổ: BH Media, Lululola, 1900 Group, Mây Sài Gòn, Giọng ca để đời,...Khởi tố ca sĩ bolero Quang Lập và chủ các công ty BH Media, Lululola, Mây Sài Gòn… (TT, 16/5/2026);+Trước khi bị khởi tố, BH Media, Lululola, Mây Lang Thang... hoạt động như thế nào?, (Cafef, 16/5/2026). Tiêu đề giông giống nhưng nội dung khác trên Cafef và TT;+Trước khi bị khởi tố, BH Media, Mây Sài Gòn, Thông Zeo, Lululola, Giọng ca để đời hoạt động ra sao?, (TT, 16/5/2026);+Chính Quyền Có Dấu Hiệu Cứng Rắn Khi "Giọng Ca Để Đời" Và "Mây Lang Thang" Vướng Vòng Lao Lý, (FB William Trust, 16/5/2026);+ Khởi tố ca sĩ Quang Lập: Vì sao Việt Nam mạnh tay với vi phạm bản quyền? (BBC, 16/5/2026)

•  Chuyến thăm Hà Nội của Takaichi tiết lộ điều gì về chiến lược khoáng sản trọng yếu của Việt Nam? What Takaichi’s Hanoi Visit Reveals About Vietnam’s Critical Minerals Strategy by Khang Nguyen, (Diplomat, 16/5/2026)

•  Vấn đề của DRIPA không phải là mục tiêu mà là thiết kế của nó. DRIPA’s problem is not its goal. It is its design by Jerome Gessaroli (Inside Policy Magazine, 12/5/2026). DRIPA – the Declaration on the Rights of Indigenous Peoples Act 

•  Người sáng lập công ty quản lý đầu tư Bridgewater Associates, Ray Dalio, cho biết Mỹ đang đánh mất uy tín với tư cách là một cường quốc toàn cầu, trong khi Trung Quốc không ngừng tích lũy của cải và ảnh hưởng. Sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ mở ra kỷ nguyên của “Hệ thống Cống nạp - Tribute System”. “Hệ thống Cống nạp" là một hệ thống phân cấp theo lịch sử Trung Quốc, trong đó các nước khác đến triều cống để thể hiện sự công nhận vị thế cao hơn của Trung Quốc, đổi lấy quan hệ thương mại và an ninh. Ray Dalio tin rằng Trung Quốc đang tự nhận mình bước vào một kỷ nguyên mới, trong đó sức mạnh tương đối (relative power) của Trung Quốc sẽ là yếu tố quyết định các quan hệ quốc tế. Ray Dalio Says China’s Ascent Ushers In Era of ‘Tribute System’ (Bloomberg, 16/5/2026);+Bình luận của Trần Quốc Sĩ: Ở Bắc Kinh, ai mới là người nắm thế thượng phong? (Tiếng Dân, 16/5/2026) "Tập là người quyết định cuộc chơi. Trump là người phải đi xin xỏ…Trump muốn Trung Quốc giúp ổn định eo biển Hormuz. Bắc Kinh không hứa gì. Trump muốn Trung Quốc ngưng hỗ trợ Iran. Bắc Kinh không xác nhận. Trump muốn tiến triển thương mại, hợp đồng Boeing, hợp tác AI, cứu nông dân Mỹ. Kết quả chỉ là vài tuyên bố mơ hồ và lời hứa “sẽ tiếp tục thảo luận”...Toàn bộ chuyến đi của Trump và phái đoàn mang lại cảm giác rất lạ. Trung Quốc xuất hiện như một cường quốc đầy tự tin, điềm tĩnh, có chiến lược dài hạn; còn Hoa Kỳ, ít nhất là trong thời kỳ Trump, lại giống một quốc gia đang phản ứng theo cảm xúc, loay hoay trong cuộc chiến tranh Iran, hỗn loạn về vấn đề thuế quan và chỉ chú trọng vào những nhu cầu chính trị cá nhân của Trump…";+←Trump vừa rời Bắc Kinh, Putin vội chuẩn bị sang yết kiến Tập, (Người Việt, 16/5/2026). "Việc cả hai nhà lãnh đạo của hai siêu cường đối địch lớn nhất thế giới lần lượt tìm đến Bắc Kinh trong vòng vài ngày được đánh giá là minh chứng rõ nét nhất cho thấy một trật tự toàn cầu mới đang được định hình lại, nơi ông Tập Cận Bình ngồi ở vị trí trung tâm để khai thác tối đa sự suy yếu và phụ thuộc của các bên để củng cố quyền lực tối cao của Trung Quốc trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu.";+ Biếm hoạ hôm nay: Thông điệp trong miếng bánh quy may mắn: "Ông bị sa thải!" "YOU'RE FIRED, (Le libraire, 16/5/2026)

•  Canada tăng cường hợp tác quốc phòng ở khu vực Bắc Cực với các nước Bắc Âu sau những lời đe dọa của Trump. Canada deepens Arctic defense ties with Nordics after Trump threats, (Reuter, 16/5/2026) 

•  Giá cả giám sát (surveillance pricing: việc sử dụng dữ liệu cá nhân để đặt giá riêng) là gì và liệu nó có xuất hiện ở các cửa hàng tạp hóa gần bạn không? What is surveillance pricing and is it coming to a grocery store near you? (FP, 16/5/2026)

~~~

(a)

Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa

Bần thần hương huệ thơm đêm

khói nhang vẽ nẻo đường lên niết bàn

chân nhang lấm láp tro tàn

xăm xăm bóng mẹ trần gian thuở nào

 

Mẹ ta không có yếm đào

nón mê thay nón quai thao đội đầu

rối ren tay bí tay bầu

váy nhuộm bùn áo nhuộm nâu bốn mùa

 

Cái cò… sung chát… đào chua…

câu ca mẹ hát gió đưa về trời

ta đi trọn kiếp con người

cũng không đi hết mấy lời mẹ ru

 

Bao giờ cho tới mùa thu

trái bòng trái bưởi đánh đu giữa rằm

bao giờ cho tới tháng năm

mẹ ra trải chiếu ta nằm đếm sao

 

Ngân hà chảy ngược lên cao

quạt mo vỗ khúc nghêu ngao thằng Bờm

bờ ao đom đóm chập chờn

trong leo lẻo những vui buồn xa xôi

 

Mẹ ru cái lẽ ở đời

sữa nuôi phần xác hát nuôi phần hồn

bà ru mẹ mẹ ru con

liệu mai sau các con còn nhớ chăng

 

Nhìn về quê mẹ xa xăm

lòng ta chỗ ướt mẹ nằm đêm mưa

ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa

miệng nhai cơm búm lưỡi lừa cá xương

(Sài Gòn,1986 / Mẹ & Em – 1987)

 

Tre Việt Nam

 

Tre xanh,

Xanh tự bao giờ?

Chuyện ngày xưa… đã có bờ tre xanh.

 

Thân gầy guộc, lá mong manh,

Mà sao nên luỹ nên thành tre ơi?

Ở đâu tre cũng xanh tươi,

Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu.

 

Có gì đâu, có gì đâu,

Mỡ màu ít chắt dồn lâu hoá nhiều.

Rễ siêng không ngại đất nghèo,

Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù.

 

Vươn mình trong gió tre đu,

Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành.

Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh,

Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm.

 

Bão bùng thân bọc lấy thân,

Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm.

Thương nhau tre không ở riêng,

Luỹ thành từ đó mà nên hỡi người.

 

Chẳng may thân gãy cành rơi,

Vẫn nguyên cái gốc truyền đời cho măng.

Nòi tre đâu chịu mọc cong,

Chưa lên đã nhọn như chông lạ thường.

 

Lưng trần phơi nắng phơi sương,

Có manh áo cộc tre nhường cho con.

Măng non là búp măng non,

Đã mang dáng thẳng thân tròn của tre.

 

Năm qua đi, tháng qua đi,

Tre già măng mọc có gì lạ đâu.

 

Mai sau,

Mai sau,

Mai sau…

Đất xanh tre mãi xanh màu tre xanh.

(1970 -1972 / Cát trắng – 1973)

Nhìn từ xa … Tổ quốc!

Thời hậu chiến vẫn ta người trong cuộc

xứ sở phì nhiêu sao thật lắm ăn mày?

Xứ sở nhân tình

sao thật lắm thương binh đi kiếm ăn đủ kiểu

nạng gỗ khua rỗ mặt đường làng

Xứ sở từ bi sao thật lắm thứ ma

ma quái – ma cô – ma tà – ma mãnh…

quỷ nhập tràng xiêu vẹo những hình hài

 

Xứ sở thông minh

sao thật lắm trẻ con thất học

lắm ngôi trường xơ xác đến tang thương

 

Tuổi thơ oằn vai mồ hôi nước mắt

tuổi thơ còng lưng xuống chiếc bơm xe đạp

tuổi thơ bay như lá ngã tư đường

Bịt mắt bắt dê đâu cũng đụng thần đồng

mở mắt… bóng nhân tài thất thểu

Xứ sở cần cù

sao thật lắm Lãn Ông

lắm mẹo lãn công

Giả vờ lĩnh lương

giả vờ làm việc

Tội lỗi dửng dưng

lạnh lùng gian ác vặt

Đạo Chích thành tôn giáo phổ thông

Ào ạt xuống đường các tập đoàn quân buôn

buôn hàng lậu – buôn quan – buôn thánh thần – buôn tuốt…

quyền lực bày ra đấu giá trước công đường

Xứ sở thông minh

sao thật lắm trẻ con thất học

lắm ngôi trường xơ xác đến tang thương

Xứ sở cần cù

sao thật lắm Lãn Ông

lắm mẹo lãn công

Giả vờ lĩnh lương

giả vờ làm việc

(Mátxcơva, tháng 5-1988 – Tp. Hồ Chí Minh, 19-8-1988 / Đường xa – 1989)

Thứ 7, 16.5.2026

       •  Cánh đồng mùa hè | Mary Pym

•  Thơ Du Tử Lê - Ngọn Nến / Tôi / Cháy Hết Vẫn Ngậm Ngùi (a↓), (FB Du Tử Lê, 15/5/2026)

•  Thơ Nguyễn Đình Thi - Cách Mạng (b↓), (FB Dũng Hoàng, 1/5/2026). “Lật hết đi / Thử xoay ngược lại / Xem thành cái gì”.

•  Lời nói đầu Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Jürgen Habermas, (Tạp Chí Triết Học Và Tư Tưởng, Tháng 5 - 2026)

•  Tăng trưởng 2 con số khó thành cho tham vọng của TT Lê Minh Hưng: World Bank: Tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 là 6,8%, (BBC, 15/5/2026);+World Bank: Dự Báo Kinh Tế Việt Nam Năm 2026 Tăng 6,8%, Thấp Hơn Xa Mục Tiêu 10%, (VB, 15/5/2026)

•  Siêu bộ (vượt mặt Bộ Tư Pháp) sửa LHS, củng cố độc đảng để "còn đảng, còn mình": Đề xuất thêm tội danh “tuyên truyền chống Đảng Cộng sản”: Một bước lùi của tư duy lập pháp, (LKTC, 15/5/2026)"Điều 109 (tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân), Điều 117 (tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống nhà nước), Điều 118 (tội phá rối an ninh), Điều 331 (tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ), v.v." chưa đủ siết chặt.<-- Người dân phản đối tội danh mới “tuyên truyền chống Đảng Cộng sản”. Bộ Công an phản bác, (LKTC, 15/5/2026)

•  TT Carney và Thủ hiến Smith đạt được thỏa thuận về năng lượng, có thể dẫn đến việc khởi công xây dựng đường ống dẫn dầu vào năm 2027. Carney, Smith reach energy agreement that could see pipeline construction start in 2027, (CBC, 15/5/2026);+Canada tiến thêm một bước quan trọng hướng tới đường ống dẫn dầu mới. Canada takes key step towards new oil pipeline, (France 24, 15/5/2026)

•  Các lệnh cấm bán rượu bia của Canada đã gây thiệt hại đến mức nào cho ngành công nghiệp rượu vang của Mỹ? How much damage have Canada's booze bans done to the U.S. wine industry? (CBC, 15/5/2026)

•  Phán quyết mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao Canada tạo ra tội danh mới về bạo lực trong mối quan hệ thân mật. Landmark Supreme Court of Canada decision creates new tort of intimate partner violence, (Canadian Lawyer Magazine, 15/5/2026)

•  Tàu Hải quân Canada đến Đà Nẵng. Canadian Navy ship pays friendship visit to Da Nang, Vietnam, (Da Nang Expat, 15/5/2026).

•  Chuyến đi TQ của Trump nhấn mạnh sự dịch chuyển quyền lực về phía Đông. Trump’s China Trip Underscores How Power Has Shifted East, (Time, 15/5/2026)

•  Những điểm chính của bài phân tích ngày15/5/2026 của GS. Richard Baldwin (Viện Phát triển Quản lý Quốc tế | The International Institute for Management Development - IMD) về thuế quan của Trump:

1. Chỉ có nước Mỹ mới bị chia rẽ sâu rộng, chứ thế giới không bị

2. Nhiều người lo sợ thuế quan của Trump chia cắt thương mại thế giới, lặp lại kịch bản những năm 1930. Nhưng điều đó đã không xảy ra.

3. Rất nhiều nước đã chọn cách kiềm chế thay vì trả đũa và ký kết các hiệp định thương mại tự do riêng với nhau.

4. Ngành xuất khẩu toàn cầu bùng nổ trong năm 2025.

5. Thuế quan của Trump, vốn được thiết kế để định hình lại thương mại buộc thế giới xoay quanh quyền lực của Mỹ, đã phản tác dụng và đẩy nhanh sự suy giảm tầm quan trọng của Mỹ trong quan hệ thương mại thế giới.

•  Chhay Lim (Đại học Hoàng gia Phnom Penh) cho rằng Bắc Kinh đang hưởng lợi từ sự can thiệp thiếu nhất quán và các chính sách kinh tế trừng phạt của Washington tại Đông Nam Á.  Trong bài viết “Beijing profits from US drift in Southeast Asia” (East Asia Forum, 16/5/2026), ông phân tích với các điểm chính:

1. Theo Khảo sát ISEAS–Yusof Ishak 2026 với hơn 2.000 người tham gia lại lo ngại về độ tin cậy của Mỹ tăng mạnh. Nếu buộc phải chọn phe, 52% nghiêng về Trung Quốc và 48% chọn Mỹ. Trump được coi là mối lo ngại địa chính trị lớn nhất (51,9%). Niềm tin vào Mỹ đã giảm mạnh từ thời Trump 1.0, phục hồi tạm thời dưới thời Biden, rồi lại tiếp tục suy giảm dưới Trump 2.0.

2. Lý do Mỹ mất niềm tin: a) Đe dọa và áp dụng thuế quan cùng các biện pháp kinh tế trừng phạt. Có tới 43,4% người được hỏi cho rằng chính sách thuế quan là yếu tố làm suy giảm hình ảnh Mỹ nhiều nhất. b) Chính sách thiếu nhất quán, cắt giảm viện trợ phát triển và các chương trình trao đổi.

3. Ưu thế của Trung Quốc: làm đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN (gần 1 nghìn tỷ USD năm 2024); đã hoàn tất ASEAN-China FTA 3.0 (2025) với các nội dung về kinh tế số, kinh tế xanh và chuỗi cung ứng; đầu tư mạnh vào hạ tầng, kết nối địa lý cùng mạng lưới thể chế sâu rộng (đại học, think tank, các dự án “small and beautiful”). Dù vẫn tồn tại nhiều lo ngại về Biển Đông, nhưng sức mạnh kinh tế và sự hiện diện liên tục đang khiến Trung Quốc trở nên “không thể tránh khỏi” đối với khu vực.

4. Trung Quốc chưa chiến thắng tuyệt đối vì Đông Nam Á vẫn giữ thái độ cảnh giác với Bắc Kinh và vẫn coi trọng vai trò an ninh của Mỹ, đặc biệt là Philippines. Tuy nhiên, Bắc Kinh đang hưởng lợi rõ rệt từ việc Mỹ trở nên bất tín về thương mại và cam kết kinh tế.

5. Tác giả kết luận rằng xu hướng này hoàn toàn có thể đảo ngược nếu Mỹ chuyển sang cách tiếp cận nhất quán hơn, tôn trọng luật pháp quốc tế, thúc đẩy tự do thương mại và hợp tác chiến lược thay vì chỉ dựa vào thuế quan và cạnh tranh thuần túy.

•  Charles Paine - Tiến sĩ thực hành: Một hình thái mới trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu, (Nghiên cứu quốc tế, 16/5/2026)

•  ​​Từ engentado (n.) the feeling of wanting to be away from people and spend some time alone /'eHn-Gen-'Tah-dOh/ • Spanish. cảm giác muốn tránh xa mọi người và dành thời gian cho riêng mình.

•  Guardian điểm cuốn Light and Thread của Han Kang đầy sức gợi mở về những suy ngẫm. Light and Thread by Han Kang review – a tantalising book of reflections, (Guardian, 13/3/2026)

•  The Economist: “sinh viên tốt nghiệp trong các lĩnh vực liên hệ với trí tuệ nhân tạo có kết quả học tập kém hơn đáng kể.” (Marc Porter Magee, 15/5/2026). Biểu đồ của The Economist nêu bật mối tương quan nghịch giữa mức độ tiếp xúc với AI và kết quả việc làm của sinh viên tốt nghiệp đại học Mỹ gần đây. Tác động đến việc làm trong lĩnh vực công nghệ: Sinh viên tốt nghiệp các ngành có mức độ tiếp xúc cao với AI như khoa học máy tính và khoa học thông tin bị sụt giảm đáng kể về tỷ lệ việc làm toàn thời gian từ năm 2022 đến năm 2024, với một số ngành chứng kiến ​​mức giảm hơn 10%. Ngược lại: Các ngành có mức độ tiếp xúc với AI thấp hơn, chẳng hạn như triết học và tâm lý học, nhìn chung đã trải qua sự sụt giảm nhỏ hơn hoặc thậm chí tăng nhẹ về tỷ lệ việc làm toàn thời gian trong cùng kỳ.

~~~

~(a)Thơ Du Tử Lê - Ngọn Nến / Tôi / Cháy Hết Vẫn Ngậm Ngùi

1.

mưa ngồi dậy. vươn vai và, bước tới.

mưa hỏi tôi: - liệu có nhớ ai không?

tôi vội đáp: - nhớ tháng, ngày quê, cũ.

khi mẹ tôi góa bụa sớm vô cùng!

2.

nắng ngồi dậy. vươn vai và, bước tới.

nắng hỏi tôi liệu có nhớ ra ai?

tôi hỏi lá. lá cười tôi ngu, ngốc!

cuộc tình nào không khứng, nhận chia phôi?

3.

đêm ngồi dậy. vươn vai và, bước tới.

đêm hỏi tôi: trăng sáng ở trong lòng?

tôi im lặng nghe nỗi buồn vô hạn!

giữa hư không: huyền thoại đã chôn xong.

4.

biển ngồi dậy. vươn vai và bước tới.

biển hỏi tôi: - nước rút tự bao giờ?

tôi sửa giọng, bảo thủy thần đã đến.

những đường cong viền lửa nấu, nung thơ.

5.

núi nghiêm mặt. vươn vai và, bước tới.

núi hỏi tôi: - hồn, vía ở nơi nào?

tôi những muốn hỏi người đi suốt kiếp?

nhưng, con đường lại chỉ những vì sao!

6.

đời ngồi dậy. vươn vai và, bước tới.

đời hỏi tôi được bao phút an, vui?

tôi ngoảnh lại. thấy người còn đứng đó!

ngọn nến / tôi / cháy hết vẫn ngậm ngùi.

7.

đất ngồi dậy. vươn vai và, bước tới.

đất hỏi tôi: - nguồn gốc những ân tình?

tôi hỏi mắt. mắt nhìn tay bươi cỏ,

tìm chỗ nằm chung một cõi: tôi / em.

~(b) Thơ Nguyễn Đình Thi - Cách Mạng

Những gì kia cuộn nhau

Trong bao đời bóng đêm

Cái ác của kẻ mạnh

Cái hèn của kẻ yếu

Cái tham của kẻ thừa

Cái thèm của kẻ thiếu

Dân tộc thù dân tộc

Con người sợ con người

Không sao chịu nổi

Lật hết đi

Thử xoay ngược lại

Xem thành cái gì

Cái hèn của kẻ mạnh

Cái ác của kẻ yếu

Cái thèm của kẻ thừa

Cái tham của kẻ thiếu

Dân tộc sợ dân tộc

Con người thù con người

Đã bao đời

Bóng đêm xoay ngược

Vẫn là bóng đêm

Nhưng nước mắt người mẹ

Làm đứng dậy người con

Giọt máu người ngã xuống

Thành ngôi sao dẫn đường

Và lặng im cũng thành tiếng gọi

Ra khỏi bóng đêm

Đi tới buổi sáng

Không có bóc lột ăn hiếp

Mỗi dân tộc cần đến mỗi dân tộc

Mỗi con người cần đến mỗi con người

Thưa bạn

Tôi nghĩ cách mạng là như vậy

Mở ra buổi sáng

Mới vỡ nghìn hang ổ

Của những gì cuộn nhau trong bóng đêm

Nhưng đó không phải chuyện một lúc