Thứ 3, 22.9.2026

        •  Bình hoa màu xanh ngọc và quả chanh | Elaine Kurie

•  Trần Kiêm Đoàn - Trí tuệ Phật giáo trước thách thức của trí tuệ nhân tạo, (VV, 21/9/2026) → Lãnh tụ các cường quốc tầm trung có tầm ảnh hưởng lớn vừa cùng ký vào tuyên bố kêu gọi kiểm soát các mô hình AI tiên phong. Lời kêu gọi kiểm soát các mô hình AI tiên phong. A Call for Control of Frontier AI Models, ( President of the Republic of Finland, 21.9.2026)

•  Hoàng Nhuận Cầm - Hò hẹn mãi cuối cùng em cũng đến, (Du Tử Lê, 21/9/2026)

•  Reddit âm thầm tăng trưởng ở Việt Nam giữa nạn kiểm duyệt, (Luật Khoa tạp chí, 21/9/2026)

•  "Thời kỳ đen tối" với những sửa đổi mới được áp dụng đối  Luật Báo chí Việt Nam được siết chặt hơn nữa trong sự kiểm soát của nhà nước đối với truyền thông, khiến hoạt động báo chí độc lập hoặc phê phán trở nên khó khăn hơn, đồng thời để lại nhiều chi tiết thực tế còn mơ hồ cho người làm báo. A perpetual press Dark Age by Nguyện Công Bằng, (Asia Democracy Chronicles,  September 21, 2026)

•  Phạm Phan Long - Hợp tác Lancang-Mekong: Từ quan hệ bất đối xứng đến đối tác công bằng và trách nhiệm, (TD, 20/9/2026)

•  Trung tâm Văn bút Canada PEN Canada bán đấu giá trực tuyến gây quỹ hỗ trợ các nhà văn bị cấm xuất bản hay bị bỏ tù vì tác phẩm của họ. Live event and online auction for PEN Canada. The fight to support banned and writers imprisoned because of their books is more important now than at any time in the past 100 years! (Margaret E Atwood, Sep 21 2026)

•  Chính phủ Carney trình dự luật toàn diện nhằm cải tổ các quy định về môi trường và luật lao động. Carney government tables sweeping bill to overhaul environmental and labour rules, (Star, September 21, 2026)

•  TT Carney và Tổng thống Lula kêu gọi các quốc gia tham gia nhóm tập hợp các cường quốc tầm trung và các nước đang phát triển và đây "không phải là hành động mang tính lý tưởng, mà là một nhu cầu thực tiễn." Carney, Lula urge nations to join group to unite middle powers.  Cooperation among middle and developing powers is 'not an act of idealism, it is a practical necessity' (Financial Post, September 21, 2026) ←Carney hướng tới cải tổ LHQ tại New York. Carney eyes UN reform in New York, unclear whether he’ll meet Trump at UNGA, (CTV, 21/9/2026)

•  Nhiệm kỳ ngắn ngủi của Findlay là bài học điển hình về sự tự hủy hoại trên chính trường: nhóm nghị sĩ bot đảng, một tổ chức bị tổn hại và rất ít thành tựu. Rob Shaw: Findlay’s brief reign a masterclass in political self-destruction, (BIV, 21/9/2026)

•  Cháy rừng khiến các nhà sản xuất rượu vang tại B.C. thiếu hụt nho và sụt giảm doanh thu. Wildfires leave B.C. wineries short of grapes, revenue, (Business in Vancouver, 20/9/2026)

•  Soi hồn mình | Henning von Gierke - "Psyche Before Herself" 

~~~

Hoàng Nhuận Cầm - Hò hẹn mãi cuối cùng em cũng đến, (Du Tử Lê, 21/9/2026)

Hò hẹn mãi cuối cùng em cũng đến

Chỉ tiếc mùa thu vừa mới đi rồi

Còn sót lại trên bàn bông cúc tím

Bốn cánh tàn, ba cánh sắp sửa rơi

Hò hẹn mãi cuối cùng em đã tới

Như cánh chim trong mắt của chân trời

Ta đã chán lời vu vơ, giả dối

Hót lên! dù đau xót một lần thôi.

Chần chừ mãi cuối cùng em cũng nói

Rằng bồ câu không chết trẻ bao giờ

Anh sợ hãi bây giờ anh mới nhớ

Em hay là cơn bão tự ngàn xa.

Quả tim anh như căn nhà bé nhỏ

Gió em vào - nếu chán - gió lại ra

Hò hẹn mãi cuối cùng em đứng đó

Dẫu mùa thu, hoa cúc cướp anh rôi...

Thứ 2, 21.9.2026

        •  Không đề | Craig Gower

•  Thơ Du Tử Lê - Để Ngày Sau Em Còn Chỗ Đi Về [a], (FB Du Tử Lê, 20/9/2026)

•  Từ Bầu Trời Đến Biển Cả: Lược Sử Khoa Học Kỹ Thuật Việt Nam Tiền Hiện Đại, (FB Trung Tâm Nghiên Cứu Việt Nam, 19/9/2026). "Di sản sáng tạo và tri thức khoa học kỹ thuật của người Việt, vốn ít được chú ý do xu hướng ghi chép lịch sử thường thiên về quân sự và chính trị…cụ thể hơn là lịch sử của những cuộc dựng nước và giữ nước, của thương mại và biến động qua các triều đại. Xu hướng chủ đạo thay đổi linh hoạt theo nhu cầu của từng thời đại, và hệ quả đã giới hạn chúng ta trong những cách nhìn cố định, khiến nhiều vấn đề, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật, chưa bao giờ được nhìn nhận một cách xứng đáng"

•  Nguyễn Duy: Hữu Loan – Người thơ bận việc làm người, (Văn Việt, 20/9/2026). "Ngang tàng… ngang trái… nghênh ngang / Hồn sim tím một chiều hoang bên đời / Người thơ bận việc làm người / Một mai thánh hóa lên trời làm sao"

•  Nguyên Hưng - Thị trường nghệ thuật không vận hành như một “chợ cá”, (Văn Việt, 19/9/2026).

•  Điểm cuốn "True North: On the Road in Canada | By Paul Theroux: Canada Is So Much More Than America’s Polite Neighbor, NYT, 16/9/2026). Tìm đọc cuốn mới xuất bản của Paul Theroux. 

 •  Macron và Carney sẽ gặp nhau tại quần đảo thuộc vùng Đại Tây Dương của Pháp, gửi tín hiệu tới Trump. Macron, Carney to meet in French Atlantic archipelago in signal to Trump, (Reuter, 20/9/2026); Canada và Pháp cam kết hợp tác về cơ sở hạ tầng vũ trụ và kinh tế. Canada, France pledge to work together on space infrastructure, economy, (NNW, 20/9/2026). Saint Pierre and Miquelon: lãnh thổ duy nhất còn lại của Pháp tại Bắc Mỹ, nằm nằm cách bờ biển phía nam Newfoundland khoảng 20 km. Cuộc họp giữa 2 bên được mô tả rõ ràng là nhằm gửi tín hiệu tới trump. Khoảng cách giữa Ottawa và Saint Pierre and Miquelon.  

•  Bài viết chung của Thủ tướng Canada Mark Carney, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa và Tổng thống Kenya William Ruto. “Chủ nghĩa đa phương không phải là chủ nghĩa lý tưởng mà là điều cần thiết. Multilateralism is not idealism, it is a necessity," (FT, 20/9/2026). P4M: Partners for Multilateralism.

•  Phạm Phan Long - Làm sao để AI phục vụ con người trong một tương lai không biết trước, (Văn Việt, 19/9/2026)

 •  Dân chủ, AI và sự đầu hàng về mặt nhận thức: Câu chuyện từ một giảng đường ở Barcelona. Democracy, AI and Cognitive Surrender: A story from a lecture hall in Barcelona, (Michael Ignatieff's Substacks, Sep 20)

•  Eros | Burton Silverman

~~~

[a] Thơ Du Tử Lê - Để Ngày Sau Em Còn Chỗ Đi Về

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

những bờ tường chỉ vẽ một chân dung

mặt trời nhỏ giữa hồn ai tháng chín

rất êm đềm và, cũng rất rưng rưng

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

với khu vườn đầy-rẫy-tượng-em

những môi mắt bỏ quên ngoài phố chợ

tóc chiêm bao bay lạc lối ân tình

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

để thời gian không thể hoại, hư

nghìn năm nữa viên gạch kia vẫn mới

như tình ta chưa hề cũ bao giờ

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

để muôn đời suy tụng một dung nhan

Chúa linh hiển trên bàn tay than củi

bão giông em xin cứu một linh hồn

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

để ngày sau em còn chỗ đi về

như kỷ niệm có cùng ta tạm biệt

thì muôn đời rừng vẫn gọi âm u

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

(núi sông tôi từ đó đặt tên người)

ngay trời đất của riêng tôi cũng mượn

máu xương người nuôi thổ ngơi tôi

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

tội thân người nơi gạo chợ nước sông

tôi cũng thế quẩn quanh đời cỏ cú

lửa thiên thu xin đốt rụi ân cần

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

mời em vào ở vết thương tôi.

Chủ nhật, 20.9.2026

        •  Hoa Mộc Qua trong Bình Tráng Men Xanh | Sally Anne Fitter

•  Biên tập viên của Báo Văn Học (TQ) Yuan Huan và nhà văn Li Lu phỏng vấn Nguyễn Khắc Ngân Vi, tác giả cuốn tiểu thuyết "Vạn Sắc Hư Vô",(FB Nguyen Khac Ngan Vi, 19/9/2026)

•  Từ 26/9: Chính quyền Hà Nội được thu hồi đất khi chưa tái định cư. Người dân phẫn nộ, (Luật Khoa tạp chí, 19/9/2026). Chính sách bất cập → Sáo trộn và bất an nữa.

•  Vietjet, Vietnam Airlines và nhiều hãng khác lộ 220 triệu bản ghi hành khách: Không ai lên tiếng, (Luật Khoa tạp chí, 19/9/2026). "Các thông tin bị rò rỉ bao gồm: tên, ngày sinh, quốc tịch, số hộ chiếu, quốc gia ban hành hộ chiếu, thời điểm hết hạn hộ chiếu, số hiệu máy bay, ngày bay, quốc gia khởi hành, điểm đến và quá cảnh, số ghế và số tham chiếu hành lý. "

•  Luật Sư John Cường Trương trở thành chánh án gốc Việt thứ nhì ở thủ đô Mỹ, (NV, 19/9/2026). Chúc mừng luật sư. 

•  Băng đưa lậu người Việt Nam đến Anh dùng hộ chiếu để kiểm soát nạn nhân, (BBC, 17/9/2026)

•  Có gì đáng chú ý khi hai 'Thái tử Đảng' rời Hà Nội về các địa phương? (BBC, 20/9/2026). Đọc bài viết hơi nảng vì chỉ nói ai thay ai trong các chức vụ chứ không phân tích ảnh hưởng chính sách hay chính trường?

•  Câu hay: "Haruki Murakami lại dành cả đời để đào sâu vào cái giếng vô tận của sự cô đơn bên trong mỗi con người."Haruki Murakami: Người lữ hành trong vũ trụ của sự cô đơn, (FB Nhã Nam, 18/9/2026). Các tác phẩm của Haruki Murakami:

1979 - Lắng nghe gió hát

1982 -Cuộc săn cừu hoang

1985 - Xứ sở diệu kỳ tàn bạo và chốn tận cùng thế giới

1987 - Rừng Na Uy

1988 - Nhảy nhảy nhảy

1990 - Người TV

1992 - Phía Nam biên giới, phía Tây mặt trời

1994 - Biên niên sử chim vặn dây cót

1997 - Ngầm

1999 - Người tình Sputnik

2000 - Sau động đất

2002 - Kafka bên bờ biển

2006 - Những chuyện lạ ở Tokyo

2007 - Tôi nói gì khi nói về chạy bộ

2009 - 1084

2013 - Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương

2014 - Những người đàn ông không có đàn bà

2015 - Nghề viết tiểu thuyết

2016 - Bàn về âm nhạc

2017 - Giết chỉ huy đội kỵ sĩ

2020 - Ngôi thứ nhất số ít

2023 - Thành phố và những bức tường bất định

•  GDP và nguồn thu từ dầu khí tăng mạnh giúp bù đắp đợt chi tiêu ồ ạt trong mùa hè của chính phủ liên bang. Ottawa's summer spending flurry offset by stronger GDP, oil revenues, (NNW, 19/9/2026)

•  Không, Hoa Kỳ không sở hữu hòn đảo này. Greenland mãi mãi. Bài viết của sử gia ký giả Anne Applebaum - Greenland Forever No, the US does not now own the island, (Anne Applebaum's Substacks, Sep 19, 2026)

•  Joseph Stiglitz, Paul Krugman, Daron Acemoglu, Abhijit Banerjee, Esther Duflo và Peter Diamond, đã tán thành Dự luật 40 của California đánh thuế vào giới tỷ phú tại California. Nobel economists throw support behind California billionaire tax, (FT, 19/9/2026). Dự luật này đề xuất áp mức thuế một lần là 5% đối với phần tài sản ròng vượt quá 1 tỷ USD của khoảng 200 cư dân California (chủ yếu là các tỷ phú công nghệ) nhằm tài trợ cho các chương trình chăm sóc sức khỏe, giáo dục và hỗ trợ lương thực. Các nhà kinh tế cho rằng sắc thuế này có thể kiềm chế quyền lực của giới tỷ phú và thúc đẩy các chính sách tương tự ở cấp tiểu bang, liên bang cũng như quốc tế; trong khi đó, những người phản đối, (điển hình là Sergey Brin), đã chi hơn 100 triệu USD để cảnh báo về những thiệt hại kinh tế và làn sóng cư dân rời bỏ bang trước thềm cuộc bỏ phiếu vào tháng 11. →Thư ủng hộ của các nhà đoạt giải Nobel Kinh tế dành cho Dự luật 40 – thuế đánh vào giới tỷ phú tại California – ngày 19 tháng 9 năm 2026. Economics Nobel Laureates Support letter for Proposition 40, the California billionaire tax – September 19, 2026; Prop. 40 của California đánh thuế tỷ phú được 52% cử tri ủng hộ, 46% phản đối, (NV, 19/9/2026)

•  Câu trong ngày: Trump is as useless as a cod’s arse😂. Trump vô dụng y hệt như cái đít cá tuyết vậy😂. 

•  GS Francis Fukuyama (nhà khoa học chính trị và tác giả cuốn Sự cáo chung của lịch sử và con người cuối cùng (The End of History and the Last Man, 1992) nói về thách thức mà Trung Quốc đặt ra đối với nền dân chủ tự do. “Ngay cả đến hôm nay tôi cũng không nghĩ rằng một hệ thống chính trị kiểu Trung Quốc sẽ thay thế nền dân chủ tự do ở châu Âu, ở Bắc Mỹ.” ← Chatham House, https://www.facebook.com/reel/26704000865965209

•  Tiếng hát cặp đôi Thu Phương và Hà Anh Tuấn. Reels: Cre: [Sketch A Rose - Sydney] Cô Gái Đến Từ Hôm Qua - Hà Anh Tuấn Ft Thu Phương.

•  Theo tiểu thuyết gia Elif Shafak, việc tin rằng chúng ta đang được bao quanh mình bởi những điều giống hệt nhau sẽ mang lại sự an toàn chỉ là một ảo tưởng. Tại Hội nghị Nexus với chủ đề "Điều gì sẽ cứu lấy thế giới?", bà đã lên tiếng ủng hộ cá tính riêng cũng như một cách thức mới để tìm kiếm sự gắn kết và ý nghĩa trong cuộc sống, ←https://www.facebook.com/reel/2582782315478163 

•  BFO - Budapest Festival Orchestra, Iván Fischer - Mahler: Kindertotenlieder; Symphony No. 5

•  Người phụ nữ trong bồn tắm | Wayne Thiebaud

Thứ 7, 19.9.2026

      •  Mặt Trời Lặn | Egon Schiele

•  Thơ Trần Mộng Tú -  Mùa Thu Đang Tới, (Văn Việt, 19/9/2026)

•  Calif Và Lỗ Hổng Của WeChat, (FB Vũ Kim Hạnh, 2/9/2026) + Nghe Dương Ngọc Thái Kể Chuyện Bên Lề Về...We Worm, (FB Vũ Kim Hạnh, 2/9/2026)

•  Định hình “Saigon CBD” – không gian quản trị cho một đô thị toàn cầu, (NĐT, 17/9/2026)

•  Nguyễn Ngọc Như Quỳnh - Nhân quyền phải có mặt trên bàn đối thoại, (Tiếng Dân, 17/9/2026)

•  Huyền thoại và ngộ nhận: Liệu Việt Nam có đang cố gắng thoát khỏi quỹ đạo ảnh hưởng của Trung Quốc? (VB, 16/9/2026)

•  Tờ Nhật Báo Lớn Nhất Quận Cam Oc Register Ủng Hộ Việc Tiếp Tục Bỏ Phiếu Cho Dân Biểu Derek Trần – Hạt 45, (SBTN, 18/9/2026)

•  TT Mark Carney phát biểu trước Nhóm nghị sĩ Đảng Tự do ngay trước khi Quốc hội họp lại. TT Mark Carney addresses the Liberal Caucus ahead of Parliament resuming, (Jason Pugh, Sep 18, 2026)

•  Tổng thống Pháp đón tiếp thủ tướng Canada tại quần đảo chiến lược Saint-Pierre-et-Miquelon, (RFI, 18/9/2026)

•  Một trong những đợt El Niño mạnh nhất từng được ghi nhận đang hình thành và điều này có thể tác động đến British Columbia ntn trong mùa đông năm nay? One of the strongest El Niños on record is developing. What could it mean for B.C. this winter? (CTV, 17/9/2026). BC mình ấm hơn?

•  Một thời kỳ thống trị toàn cầu của Mỹ đã kết thúc. The American Age Is Over by Phillips Payson O’Brien, (Atlantic, September 16, 2026) →Thủ Tướng Đức Nói Quan Hệ Hữu Nghị Vô Điều Kiện Giữa Hoa Kỳ Và Âu Châu Có Thể Đã Chấm Dứt, (SBTN, 18/9/2026)

•  Các nhà lãnh đạo toàn cầu được kêu gọi tham gia sáng kiến ​​chống lại tình trạng bất bình đẳng cực đoan. Global leaders urged to join initiative to fight extreme inequality, (Guardians, Sep. 18, 2026)

•  Bức tranh biếm họa cuối cùng của Andy Donato bị tờ The Toronto Sun từ chối đăng, dẫn đến việc ông từ chức từ tờ báo này sau 55 năm gắn bó (Toronto Mike, Sep 17, 2026)

•  Lưng trần | Jason Langer

Thứ 6, 18.9.2026

        •  Cristina trước bóng tối và ánh sáng | Leonora Carrington

•  Trần Doãn Nho: Bửu Ý kể chuyện Bùi Giáng, (NV, 16/9/2026)

•  Thơ Ái Điểu - Những Mắt Người Và Những Mắt Cú, (FB Ái Điểu, 17/9/2026)

•  Thần thoại và Ý nghĩa, (FB Phan Phuong Dat, 17/9/2026) →Bản tiếng Việt do DatPP dịch: Claude Levi-Strauss. Thần thoại và Ý nghĩa

•  Cơn đói của nghệ sĩ: So sánh 'Đói' - Hamsun và 'Vô địch nhịn ăn' - Kafka, (FB Đông Tây, 16/9/2026)

•  Nhà văn phản pháo nhà nước: Một án văn tự thời Việt Nam Cộng hòa, (LKTC, 17/9/2026). Tác giả Ngô Thế Vinh viết kể lại vụ án “Mặt trận ở Sài Gòn” (1972 bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa truy tố “dùng báo chí để phổ biến luận điệu có phương hại trật tự công cộng và làm suy giảm kỷ luật, tinh thần chiến đấu của quân đội”, liên quan đến bút ký Mặt trận ở Sài Gòn đăng trên bán nguyệt san Trình Bầy, số 34.) khi chính tác giả lại quyết định trực tiếp ra tòa để bảo vệ tác phẩm và quyền tự do sáng tác của mình trước toà. 

•  Thư của Văn Bút Hoa Kỳ gửi Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ áp lực VN trả tự do tức khắc cho các nhà văn, nhà báo Lê Hữu Minh Tuấn, Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy và Phạm Đoan Trang, (VB, 17/9/2026)

•  Bài mới của Ngô Thế Vinh: Ba tuần sau thảm họa Nepal–Tibet: Khi khoa học lần bước theo một chuỗi thảm họa, (TD, 17/9/2026)

•  Thủ tướng Mark Carney phát biểu trước Nghị viện Châu Âu. Prime Minister Mark Carney addresses European Parliament, (CPAC, September 17, 2026) → Bài phát biểu của Carney tại Davos đã chỉ ra vấn đề và bài phát biểu ở EU đưa ra giải pháp khắc phục” “Carney’s Davos speech diagnosed the problem. His EU speech lays out the cure” (Globe and Mail, 17/9/2026)

•  TT Carney nói với trump: Không ai có quyền bảo người Canada phải làm gì. Carney to Trump: No one tells Canadians what to do, (Politico, Sep. 17, 2026)

•  Carlo Dade, giám đốc chính sách quốc tế tại Đại học Calgary nhận xét: Quan hệ đối tác Canada - EU mang lại nhiều lợi ích "dài hạn" hơn là "ngắn hạn." More 'long-term' benefits than 'short-term' benefits over Canada-EU partnership: Dade, (BNNBloomberg, Sep. 16. 2026). 

•  TT Carney đã trở thành ‘nhà lãnh đạo trí tuệ của thế giới tự do’. PM Carney has become ‘the intellectual leader of the free world’: Former foreign affairs minister, (BNNBloomberg, 17/9/2026) →Thế giới phản ứng trước nỗ lực của TT Carney nhằm thiết lập liên minh mới với Liên minh Châu Âu. World reacts to Carney’s pursuit of new alliance with the European Union, (CTV, 17/9/2026)

•  Thực hành học thuyết "cường quốc tầm trung" của Carney: Cách Canada cô lập một nước Mỹ khó lường. Carney’s middle powers doctrine in action: How Canada is isolating an unpredictable U.S. (CTV, 17/9/2026). TT Carney hiện đang tiên phong dẫn dắt, chèo lái đất nước trên một lộ trình mới đầy cam go và hiểm nguy, trong bối cảnh thế giới ngày càng trở nên thù địch và khó lường. Thủ tướng đang tập hợp các cường quốc tầm trung, đồng thời thể hiện sự khôn ngoan và linh hoạt để vượt mặt những kẻ bắt nạt trên trường quốc tế giữa thời khắc lịch sử đầy bấp bênh và biến động này.

•  Khi 22 tuổi, Egon Schiele bị bắt vì những bức vẽ của mình. Cảnh sát đã khám xét xưởng vẽ của ông sau khi một cô gái 17 tuổi qua đêm tại đó. Họ tịch thu các bức vẽ mang tính khiêu gợi, và ông đã phải ngồi tù 24 ngày vì bị kết tội "phát tán tranh ảnh đồi trụy". Nhưng điều thú vị không nằm ở việc Schiele vẽ những cơ thể khỏa thân mà nằm ở cách ông thể hiện chúng: trần trụi, vặn vẹo và đầy vẻ bất an. Egon Schiele không cố gắng biến hình ảnh khỏa thân trở nên quyến rũ mà chỉ muốn khiến người xem không thể nào làm ngơ trước chúng, (Art Gallery, 17/9/2026)