Tuesday, May 12, 2026

Thứ 3 Toronto, 12.5.2026

•  Chợ 100 năm tuổi ở TP.HCM ‘thay áo mới’ dịp 50 năm thành phố mang tên Bác, (TT, 11/5/2026). 50 năm SG mất tên: 2-7-1976 - 2-7-2026

•  ‘Xổ số kiến thiết,’ chủ nghĩa xã hội và sự trâng tráo không có giới hạn, (NV, 11/5/2026). Đảng bán ảo tưởng cho dân nghèo: "Ở Việt Nam, những công ty xổ số kiến thiết (XSKT) được ví von là các cỗ máy in tiền cho chính quyền. Dẫu chỉ in vé số rồi bán nhưng doanh thu từ XSKT trên toàn Việt Nam đạt khoảng 150,000 tỷ/năm. Sau khi trừ các loại chi phí, tổng số tiền nộp cho ngân sách xấp xỉ 52,000 tỷ/năm. XSKT có lẽ là lĩnh vực duy nhất tăng trưởng ổn định, mức độ tăng trưởng dao động trong khoảng từ 8% đến 12%/năm…"

•  VN-Ấn Độ hợp tác quốc phòng, vì an ninh Biển Đông, (VB, 11/5/2026)

•  Việt Nam, Vatican tiến gần hơn bao giờ hết đến bình thường hóa bang giao, (RFI, 11/5/2026). GS lịch sử Đông Nam Á Trần Thị Liên Claire, chuyên gia về lịch sử Công Giáo Việt Nam, Đại học Paris Cité.

•  ĐCSVN đang nhắm đến những người có tầm ảnh hưởng và dùng trí tuệ nhân tạo để làm mới công tác tuyên truyền. Communist-run Vietnam eyes influencers, AI to spruce up propaganda, documents show, (Japan Wire, 8/5/2026)

•  Mạn đàm về Người Việt, (Bauxite Việt Nam, 7/5/2026)

•  Hướng về châu Âu của Carney không phải là hoài niệm, mà là tầm nhìn xa. Carney’s Tilt Toward Europe is not Nostalgia, it’s Foresight, (Policy Magazine, 11/5/2026)

•  Vì sao tác động kinh tế của World Cup đối với Vancouver và Toronto có thể sẽ không bao giờ được biết đến. Blind side: Why World Cup economic impact on Vancouver, Toronto may never be known, (Global News, 11/5/2026)

•  AI sẽ cứu vãn hay đẩy nhanh sự suy tàn của chủ nghĩa tư bản? (Nghiên cứu quốc tế, 12/5/2026). Nguồn: Vijay Prashad, Hùng Tiết, 维杰·普拉沙德、熊节:怎么让AI服务人民?“赤脚医生”就是最好的回答, Guancha, 08/05/2026. Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan 

•  Vĩnh biệt Koji Suzuki, linh hồn của J-Horror, (FB Tino Cao, 10/5/2026)

•  Điệu vũ của sếu đầu đỏ Grus japonensis | Fuyi Tang

•  Ikigai(生きがいnoun Japanese a reason for being. the thing that gets you up in the morning. your passion, values and vocation that gives you something to live for. Lý do để khiến bạn thức dậy mỗi sáng: niềm đam mê, giá trị và sứ mệnh mang lại cho bạn động lực sống.


Monday, May 11, 2026

Thứ 2 Ottawa, 11.5.2026

•  Tưởng nhớ Phạm Thiên Thư: Mười bài Đạo ca, (VV, 11/5/2026). Thơ: Phạm Thiên Thư, Nhạc: Phạm Duy; trình bày: Thái Thanh. Mười bài Đạo Ca: 1. Pháp Thân; 2. Quán Thế Âm (Hóa Thân); 3. Lời Ru, Bú Mớm, Nâng Niu; 4. Ðại Nguyện; 5. Chàng Dũng Sĩ Và Con Ngựa Vàng (Ảo Hóa); 6. Một Cành Mai; 7. Giọt Chuông Cam Lộ; 8. Qua Suối Mây Hồng (Vô Ngôn); 9. Chắp Tay Hoa (Quy Y); 10. Tâm Xuân→Tino cao - Mười bài Đạo Ca của Phạm Thiên Thư, (FB Tino Cao, 7/5/2026)

•  Trần Thị Nguyệt Mai - Bùi Vĩnh Phúc, “người bạn” thời hoa mộng, (VV, 11/5/2026). Bùi Vĩnh Phúc định nghĩa về quê hương: "Quê hương. Nó là tiếng cười ta thuở chân sáo vào đời, là nỗi rộn ràng ta lần đầu nhìn em áo ngoan hài tím tóc thả gió thu, là mộng mơ ta bên em nhìn dòng sông mà màu chiều bơ vơ đổ bóng. Nó là nụ hôn trong vườn đêm thơm mùi ngọc lan thao thiết, bờ môi em dịu dàng hé mở như một cánh hoa. Là chất sữa của nhung trên da thịt em dịu dàng trinh trắng. Là em run rẩy trong tay ta như một ánh trăng xanh chỉ chờ rạn vỡ. Quê hương là những ngày mà gió nắng vẽ trên vầng trán ta biết bao điều lý tưởng, là trái tim ta cháy lên bao tha thiết cuồng say. Và quê hương cũng là những ngày loạn lạc, khói lửa mịt mù, là đắng cay của những người vợ trẻ, là xót xa của những người mẹ già tóc trắng như sương. Quê hương là gió bão, là lời chúc dữ, và là giọt nước mắt ta chảy ra một đêm tối khi chân bước xuống thuyền, là nỗi quặn đau ta mỗi khi nhìn lại, nỗi quặn đau mà ta hằng chắt chiu chẳng nỡ rời bỏ, chối từ. Quê hương. Giọt nước mắt ta chảy ra hóa thành một đêm tối bơ vơ." (sđd, trang 263-264); +BVP viết về văn học miền Nam: "Văn Học miền Nam Việt Nam, trong suốt hai mươi năm rực rỡ và đầy ánh sáng của nó, đã sản sinh ra biết bao tài năng, làm phong phú và hãnh diện cho dòng văn học dân tộc nói chung, và cho dòng văn học miền Nam nói riêng, trong cái bối cảnh lịch sử của đất nước. Những khuôn mặt tài tuấn, những ngòi bút tài hoa, đã làm bừng sáng cảnh quan phong thổ miền Nam, đất nước cỏ hoa miền Nam, nơi đó, những nét truyền thống của dân tộc, hòa cùng hương hoa và ánh sáng thế giới, và những âm vang của thời đại, đã làm dội lên những khúc hoan ca, hạnh ca, tình ca, hùng ca và bi ca của con người..." (sđd, trang 11)

•  Song Chi: Họ chỉ có thể là “sản phẩm” của một chế độ xã hội tự do, nhân bản và khai phóng, (TD, 9/5/2026);+Trong khi đó, năm cây bút "hiện thực xã hội chủ nghĩa": Trung Trung Đỉnh, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập, Nguyễn Trọng Tín và Phạm Ngọc Tiến họp nhau và ôn lại ký ức chiến trường: 5 nhà văn bước ra từ chiến trường 'hội ngộ', (VnExpress, 7/5/2026)

•  Chủ nghĩa cộng sản: từ giấc mơ giải phóng con người đến cỗ máy toàn trị xã hội, (Tino Cao's Substack, 10/5/2026)

•  Hơn 200.000 người vượt biển sang Anh từ 2018: có bao nhiêu người Việt Nam? (BBC, 10/5/2026). "Việt Nam và Afghanistan là hai quốc qua châu Á có lượng người vượt biển sang Anh nhiều nhất."

•  Cuộc đua xuồng ba lá giữa rừng tràm U Minh Hạ, (VnExpress, 10/5/2026)

•  Bài cuối của tuyến bài "Rừng" thủ tục hành là chính, loạt điều kiện "bóp nghẹt" kinh doanh" trên Báo Tiền Phong: Chỉ lệnh đặc biệt từ Thủ tướng, (Cafef, 9/5/2026). "Khi Thủ tướng nêu đích danh các bộ chậm trễ và yêu cầu bộ trưởng chịu trách nhiệm toàn diện, điều đó buộc người đứng đầu phải thay đổi cách tiếp cận, đặc biệt là việc chuyển từ quản lý bằng cách kiểm soát sang quản trị phục vụ. Nghĩa là không chỉ dừng ở việc ban hành quy định, mà phải theo sát toàn bộ quá trình thực thi, đo lường được hiệu quả thực chất của việc cắt giảm thủ tục đối với người dân và doanh nghiệp."

•  Lê Hồng Hiệp - BT hay không BT: Thế lưỡng nan trong phát triển hạ tầng của Việt Nam, (NCQT, 11/6/2026). BT: Xây dựng-Chuyển giao] 

•  Tuyên bố của Lãnh đạo ASEAN về Hợp tác Hàng hải, (Nghiên cứu Biển Đông, 10/5/2026)

•  Vì sao Canada đang chứng kiến ​​đợt tuyển quân lớn nhất trong 30 năm qua. Why Canada is seeing its biggest military recruitment surge in 30 years, (BBC, 9/5/2026)

•  Đoàn kết ASEAN và vai trò của Nhật Bản trong việc tăng cường quyền tự chủ của ASEAN như một phần trong chiến lược kinh tế của chính mình giữa bối cảnh căng thẳng Mỹ-Trung: ASEAN Unity and Japan’s Role Amid US-China Tensions, (Diplomat, 8/5/2026). ASEAN không muốn “chọn phe” và nhận ra cần tăng tự chủ, đoàn kết nội khối, tăng cường năng lực thể chế, phối hợp chính sách, thực thi quy tắc (hải quan, tiêu chuẩn, nguồn gốc xuất xứ, chuyển đổi số, xanh, an ninh hàng hải, an ninh lương thực...) trong khi Nhật giúp xây dựng nền tảng thể chế để ASEAN tránh phụ thuộc vào siêu cường, trở thành “middle power” tập thể bằng cách giúp chuỗi cung ứng ổn định, giảm chi phí tuân thủ quy định, hỗ trợ quyết định đầu tư và kinh doanh liên tục cho doanh nghiệp Nhật. Một ASEAN kiên cường sẽ mang lại ổn định khu vực, giúp cả Nhật Bản và ASEAN ứng phó với môi trường Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương bất ổn do Mỹ-Trung.

•  Một số người trong chúng ta lang thang mãi mãi, để tìm kiếm những trạng thái khác, những cuộc sống khác, những tâm hồn khác. We travel, some of us forever, to seek other states, other lives, other souls. — Anaïs Nin

•  Từ mới: matutolypea (n.) morning grief; the state of being irritable or in a bad mood early in the morning /meh-tyoo-teh-LIE-pee-uh/ • latin & greek. Trạng thái cáu kỉnh vào sáng sớm.


Sunday, May 10, 2026

Chủ nhật Ottawa, 10.5.2026

•  Giới thiệu “Hành trình từ trường làng đến Đại học RMIT Việt Nam” của Giáo Sư Nguyễn Xuân Thu, (FB Nguyễn Hưng Quốc, 8/5/2026)

•  Một ngày nhiều sức sống ở cảng cá Liên Hương, (TT, 9/5/2026) Nhiều hình ảnh thú vị về cảng cá. Nếu có dịp, nên đến. 

•  Ô nhiễm kim loại nặng do khai thác đất hiếm, “quả bom nguyên tử” đối với sông Mê Kông, (RFI, 6/5/2026)

•  Phản Ứng Của Liên Đoàn Luật Sư Như Một Đứa Trẻ Đi Xin Quà, (FB Manh Dang, 9/5/2026)

•  Đám tang Giáo sư Tương Lai – Chuyện bây giờ mới kể, (VV, 10/5/2026). Chết cũng chưa yên.

•  Việt Nam Mở Chiến Dịch Mới Trấn Áp Hàng Giả Và Vi Phạm Bản Quyền Sau Đe Dọa Thuế Từ Hoa Kỳ, (SBTN, 9/5/2026)

•  Việt Nam bắt chước TQ trong chiến lược kiểm soát không gian mạng, chuyển từ kiểu kiểm duyệt công khai sang phương thức “làm ngập lụt” toàn bộ không gian mạng. Bài viết “China, Vietnam share a propaganda playbook for digital control” của Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Asia Times, 8/5/2026) đã phân tích rõ sự tương đồng này. Cách kiểm soát không gian mạng của Việt Nam: a/ Việt Nam không ngăn chặn hoàn toàn Facebook, YouTube, TikTok như TQ, mà sử dụng biện pháp kết hợp: gây áp lực và hợp tác với các nền tảng, giám sát chặt chẽ và “làm tràn ngập” (flooding) không gian mạng bằng nội dung “tích cực”, ủng hộ các chính sách của đảng+nhà nước; b/ Triển khai Lực lượng 47 để theo dõi, tấn công phản biện, bình luận và đẩy mạnh nội dung yêu nước, chính sách của đảng+nhà nước; c/ Thực hiện chiến dịch “Dùng cái đẹp đẩy lùi cái xấu”, tuyển dụng influencer, sản xuất nội dung giải trí kết hợp tuyên truyền yêu nước; d/ Ban hành Luật An ninh mạng 2018, học theo mô hình của Trung Quốc, như bản địa hóa dữ liệu, nghĩa vụ nền tảng và quản lý nội dung. Nói chúng: Việt Nam đã áp dụng hình thức kiểm soát/ tuyên truyền  hiện đại dựa trên thuật toán (algorithm) để tạo ra nội dung nổi trội, viral nhiều hơn, gây cảm xúc mạnh và lặp lại thường xuyên sẽ chiếm lĩnh feed của người dùng. Nhà nước không cần thuyết phục tất cả mọi người, mà chỉ cần kiểm soát sự chú ý và những gì người dân được nhìn thấy. Tác giả nhấn mạnh: Nguy hiểm lớn nhất không nằm ở kiểm duyệt thô thiển nữa, mà là cách tuyên truyền ngầm hòa lẫn vào văn hóa mạng, influencer, meme và video ngắn vì loại tuyên truyền này khó nhận ra và hiệu quả hơn rất nhiều. Cuộc đấu tranh vì dân chủ trong tương lai sẽ phụ thuộc vào việc ai kiểm soát được hệ thống quyết định nội dung nào được hiển thị cho người dùng →Bài tiếng Việt của Nguyễn Ngọc Như Quỳnh: Sự thích nghi của các thể chế độc tài trong kỷ nguyên số: Từ mô hình Trung Quốc đến thực tiễn Việt Nam, (TD, 9/5/2025)

•  Đảng Cộng sản Việt Nam huy động người nổi tiếng để 'đổi mới công tác tuyên truyền', (BBC, 8/5/2026). "Đảng Cộng sản Việt Nam đang lên kế hoạch đổi mới công tác tuyên truyền bằng cách huy động người có ảnh hưởng trên mạng xã hội và chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời áp dụng các hình thức mới như podcast và nội dung nhắm mục tiêu."

•  Báo Việt Nam gỡ tin cháy nhà máy pháo bông của Bộ Quốc Phòng, (NV, 9/5/2026). Báo Tuổi Trẻ và VietNamNet bị thổi còi và siêu bộ mừng thầm.

•  Quê ‘nhãn lồng’ của Tô Lâm sắp có phi trường, (NV, 9/5/2026). Đỉnh quá đỉnh nhẩy? Sau phi trường, sẽ có nhà hát, sân vận động quốc tế nữa thì đỉnh luôn!

•  Việt Nam bổ sung hàng trăm mẫu đất trong chiến dịch xây dựng đảo nhân tạo ở Biển Đông. Vietnam adds hundreds of acres in South China Sea island-building, (Reuter, 8/5/2026)

•  Ngộ nhận về việc Việt Nam nghiêng về phía Trung Quốc, (Nghiên cứu quốc tế, 9/5/2026). Nguồn:  Khang Vũ, “The Myth of Vietnam’s Tilt Toward China”, The Diplomat, 04/05/2026 Biên dịch: Viên Đăng Huy

•  Hai nhà dân chủ cấp tiến Carney, Obama là hai trong số các nhà lãnh đạo tham dự Hội nghị thượng đỉnh hành động tiến bộ toàn cầu năm 2026/2026 Global Progress Action Summit. ‘We have to take risks again’: Carney speaks at Toronto global summit, (Global News,, 9/5/2026);+TT Mark Carney đề cao các giá trị Canada trong bài phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh về tiến bộ toàn cầu. Prime Minister Mark Carney touts Canadian values in speech at global progress summit, (NNW, 9/5/2026)

•  lethologica (n.) when you think of something but the word for it escapes you. /leth-O-'loj-i-ka/ greek. khi bạn nghĩ về điều gì đó nhưng không tìm được từ để diễn tả nó.

•  Phản chiếu | Mark Fearnley


Saturday, May 9, 2026

Thứ 7 Ottawa, 9.5.2026

                  •  Chân dung Phạm Thiên Thư | Trần Thế Vinh

•  Trần Doãn Nho - Văn Chương Hải Ngoại: Nỗi Chữ – Nỗi Quê/ Kỳ iv. Thành tựu – Hiện diện là thành tựu – Bảo tồn văn học Việt Nam – Số hóa – Một lớp nhà văn mới – Văn chương tiếng Việt – Văn chương ngoại ngữ, (DM, 8/5/2026)

•  Nguyễn Viện: Phạm Thiên Thư, tục lụy và giải thoát, (BBC, 7/5/2026);+Giã biệt thi sĩ Phạm Thiên Thư, đóa hoa thiền trong vườn thơ Việt Nam, (NV, 7/5/2026)

•  Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị “tạm dừng” quy định chủ tịch xã có quyền tước bằng luật sư, (LKTC, 8/5/2026)

•  Đảng Cộng sản Việt Nam huy động người nổi tiếng để 'đổi mới công tác tuyên truyền' (BBC, 8/5/2026)

•  Sau quyết định huỷ bỏ nhiều nghị định "hành" dân, LMH được thêm điểm: Lê Minh Hưng ‘gây bão mạng’ vì không sử dụng chuyên cơ công du nước ngoài, (NV, 8/5/2026). Cứ thế nhé, TT! ;+Thủ tướng Lê Minh Hưng: Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực cho ASEAN khi khẩn cấp, (TT, 8/5/2026)

•  Trong quan hệ giữa một cường quốc và một nước yếu kém hơn: Bạn không thể “sống trong lời nói dối” về lợi ích tương hỗ thông qua hội nhập khi hội nhập trở thành nguồn gốc của sự lệ thuộc của bạn. You cannot ‘live within the lie’ of mutual benefit through integration when integration becomes the source of your subordination


Friday, May 8, 2026

Thứ 6 Toronto, 6/5/2026

•  Đọc "Khi Chiều Giăng Lưới" của Mai Thảo. Mai Thảo và hành trình đi tìm thời gian đã mất, (DM, 7/6/2026)

•  Nhà thơ Phạm Thiên Thư qua đời tại Sài Gòn, thọ 86 tuổi, (NV, 7/6/2026). "Nhiều bài thơ của ông được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc và biết đến rộng rãi trong công chúng nhiều thế hệ: “Ngày Xưa Hoàng Thị,” “Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng,” “Gọi Em Là Đóa Hoa Sầu,” “Em Lễ Chùa Này”…";+Bái Biệt Thi Sĩ Phạm Thiên Thư(a↓), (FB Ly Doi, 7/5/2026). Tác giả của “Hậu Truyện Kiều – Đoạn Trường Vô Thanh.” viết năm 1969, gồm 3.290 câu lục bát, được xem là một hậu “Truyện Kiều”, vốn gồm 3.254 câu lục bát. Truyện thơ này đã mang về cho Phạm Thiên Thư giải thưởng văn học toàn quốc VNCH 1973;+Phạm Thiên Thư, Người Mang Bụi Đỏ Đi Rồi(b↓), (VB, 7/6/2026);+ Bài viết nhanh nhưng sâu của Tino cao - Mười bài Đạo Ca của Phạm Thiên Thư, (FB Tino Cao, 7/5/2026);+Anh một mình gọi nhỏ / Chim ơi biết đâu tìm, (FB Nguyễn Tuấn, 7/5/2026)

•  Phạm Thị Hoài - Biết Đâu, Kafka(c↓), (FB Phạm Thị Hoài, 7/5/2026)"Tất cả chúng ta đều bị theo dõi /Tất cả chúng ta sắp bị bắt rồi"(Hoàng Nhuận Cầm)

•  Phạm Quý Thọ - Nghịch lý hội nhập và cải cách phản ánh sự thích nghi thực dụng chính trị ở Việt Nam, (Nghiên cứu quốc tế, 7/5/2026). 

•  Một tháng của chính phủ Lê Minh Hưng: khởi động nhanh, liệu có duy trì được sức bền? (BBC, 7/5/2026);+Dương Quốc Chính muốn TT LMH huỷ bỏ quy chuẩn PCCC (6) hà khắc. Tinh gọn thủ tục phòng cháy, chữa cháy, (TD, 7/5/2026)

•  Trước nguy cơ Mỹ áp thuế, Việt Nam trấn áp mạnh nạn vi phạm bản quyền trực tuyến, (RFI, 7/6/2026)

•  Lực lượng an ninh mạng: Những điều bạn nên biết về họ, (LKTC, 7/5/2026)

•  Diện mạo khác lạ tại khu bến du thuyền trăm tỉ bên sông Hàn ở Đà Nẵng, (TT, 7/5/2026)

•  Poilievre nói với các thành viên đảng Bảo thủ rằng ông sẽ tiếp tục tại vị và 'tiếp tục chiến đấu' sau khi Carney giành được đa số. Poilievre tells Conservatives he will stay on and 'keep fighting' after Carney secures majority, (CBC, 7/5/2026). Tin vui cho TT Carney và đảng Liberal. 

•  Những thách thức cản trở Canada gia nhập EU, (Báo Tin Tức, 7/5/2026)

•  Các nước Bắc Âu (Nordics: Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch, Phần Lan, Iceland) và Canada đang tìm thấy điểm chung để xây dựng sự hợp tác chặt chẽ hơn như một khối "middle powers" (các cường quốc tầm trung). The Nordics and Canada are finding common cause, (FT, 7/6/2026)

•  Cựu thủ môn NHL Carey Price nằm trong số những người kêu gọi thay đổi Đạo luật về người bản địa. Former NHL goalie Carey Price among those calling for changes to Indian Act, (CBC, 7/5/2026)

•  Tòa án thương mại Hoa Kỳ ra phán quyết chống lại mức thuế toàn cầu 10% của Trump. U.S. trade court rules against Trump’s 10% global tariffs, (CTV, 7/6/2026). TACO lại thua nữa. Từ thua tới thua nhưng ngoan cố áp thuế!

•  Tác giả Vancouver đoạt được Giải thưởng Truyện ngắn CBC năm 2026. This Vancouver writer has been awarded the 2026 CBC Short Story Prize, (Province, 7/6/2026) →A Season of Crows by Larah Luna

•  Biểu đồ↓thể hiện tình trạng tự do dân sự ở các nước ASEAN dựa trên dữ liệu từ CIVICUS Monitor, theo dõi cách chính phủ tương tác với xã hội dân sự, các nhà phản biện và ký giả. Không gian khép kín (Màu đỏ): Myanmar, Lào và Việt Nam được đánh giá là không gian dân sự "khép kín", cho thấy những hạn chế nghiêm trọng, nơi bạo lực và đe dọa của nhà nước thường xuyên xảy ra. Không gian bị đàn áp (Màu cam): Thái Lan, Campuchia, Malaysia, Brunei và Philippines được liệt kê là "bị đàn áp", có nghĩa là các quyền như tự do hội họp, lập hội và ngôn luận bị cản trở nghiêm trọng. Không gian bị cản trở (Màu vàng): Indonesia được đánh giá là "bị cản trở", nơi chính phủ tích cực cản trở khả năng hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự. Không gian mở: Hiện tại không có nước nào ở ASEAN được đánh giá là có không gian dân sự "mở" (CIVICUS Monitor, 7/6/2026)

•  Căn nhà uốn cong 'ôm' vườn rau của cặp vợ chồng nghỉ hưu, (VnExpress, 7/6/2026)

•  Tôi có thể là một kẻ ngốc nhưng những kẻ ngốc thực sự lại tin tất cả những gì tôi nói.

•  Từ latin: fata viam invenient (n.) the belief that no matter how uncertain or obstructed the path may seem, fate will always find a way /fah-tah wee-ahm in-weh-nee-ent/ • niềm tin cho rằng dù con đường có vẻ bất trắc hay gặp trở ngại đến đâu, thì số phận vẫn luôn tìm cách đến với bạn, 

~~~

(a) 

“… Ta bay cùng tiếng trúc tơ

Chàng lên đỉnh ngọn ai ngờ - xuống sâu

Trăm năm là mấy nhịp cầu

Bước chân kiếm hỏi bể dâu ngậm lời

Tử sinh một cõi con người

Thấp, Cao, Thành, Bại - khóc cười dở dang

Buồn vui trong giấc mơ màng

Mấy ai thoát khỏi con đàng khói mây

Kiều thưa: Bèo dạt sóng vầy

Khuôn thiêng như mảnh trăng dầy lung linh

Ý người dấy cuộc phù sinh

Cát, Hung cũng tự lòng mình thế thôi” - 

trích trong “Đoạn trường vô thanh” của Phạm Thiên Thư.

(b)

Đợi nhau tàn cuộc hoa này

Đành như cánh bướm đồi tây hững hờ

Tìm trang lệ ố hàng thơ

Chữ xưa quyên giục bây giờ chim đi…

(c)

Franz Kafka

Trước luật pháp

Trước luật pháp có một chân gác cửa. Một người đàn ông từ thôn quê lên, xin gác cửa cho bước vào luật pháp. Nhưng gác cửa bảo, bây giờ chưa được. Người kia nghĩ ngợi rồi hỏi, vậy lúc khác có được không. "Có thể", gác cửa đáp, "nhưng lúc này thì không". Cửa vào luật pháp vẫn mở như thường lệ và gác cửa bước sang một bên, nên người kia khom lưng để nhòm qua cửa vào bên trong. Gác cửa thấy vậy, cười bảo: "Tôi cấm đấy, thích thì cứ thử mà vào. Nhưng phải nhớ: quyền hành là ở tôi. Mà tôi chỉ là chân gác cửa quèn nhất. Từ gian này đến gian khác, càng vào sâu gác cửa càng uy quyền. Mới đến gác cửa ở vòng ba là cả tôi đây cũng hết hồn." Người kia không ngờ lại khó như vậy; luật pháp phải rộng mở cho mọi người và mọi lúc chứ, ông nghĩ, nhưng bây giờ nhìn kĩ gác cửa, áo choàng lông, mũi to nhọn, bộ râu kiểu Tatar đen, thưa, dài, ông quyết định chờ đến lúc được phép vào thì tốt hơn. Gác cửa đưa cho ông một chiếc ghế đẩu và để ông ngồi ở mé cửa. Ông ngồi đó, ngày qua ngày, năm qua năm. Nhiều lần ông tìm cách xin vào và năn nỉ khiến gác cửa phát mệt. Lắm lúc gác cửa bày trò lục vấn, hỏi ông đôi chút về quê quán và nhiều thứ khác, nhưng hờ hững như kiểu bề trên thường hỏi, và rốt cuộc vẫn bảo chưa cho ông vào được. Khá nhiều đồ dùng đem theo cho chuyến đi, cả những vật quý giá, ông dốc sạch để mua chuộc gác cửa. Gác cửa nhận hết, nhưng lần nào cũng bảo: "Tôi chỉ nhận để ông khỏi băn khoăn là đã bỏ sót một cơ hội." Suốt bao nhiêu năm, ông gần như không rời mắt khỏi gác cửa. Các gác cửa khác, ông quên hết, như thể trở ngại duy nhất, cản đường vào luật pháp, là gác cửa đầu tiên này. Ông nguyền rủa sự ngẫu nhiên bất hạnh ấy, những năm đầu còn ồn ào và lấn tới, sau già dần, chỉ còn lầm bầm trong miệng. Ông thành ra trẻ mỏ, và vì quen mặt cả những con bọ chét trong cổ áo lông của gác cửa suốt bao nhiêu năm quan sát, ông cũng nhờ chúng giúp ông làm gác cửa xiêu lòng. Rồi mắt ông kém dần, và ông không biết trời quả thực đã tối hay chỉ là mắt ông đánh lừa. Song bây giờ, trong bóng tối, ông nhận ra một hào quang không thể xóa nhòa tỏa ra từ cửa luật pháp. Nhưng ông không sống được bao lâu nữa. Lúc hấp hối, mọi kinh nghiệm của toàn bộ những tháng năm ròng rã đọng trong đầu ông thành một câu hỏi mà ông chưa từng nêu ra với gác cửa. Ông ngoắc gã lại gần, vì không còn đủ sức nhấc tấm thân đã đơ lạnh. Gác cửa phải cúi thấp xuống, bởi chênh lệch chiều cao giữa hai bên đã thay đổi, rất bất lợi cho người phía kia. "Bây giờ ông còn muốn biết gì nữa nào?", gã hỏi, "ông thật là vô độ." "Mọi người đều khao khát luật pháp", ông nói, "nhưng sao ngoài tôi ra, bao nhiêu năm chẳng thấy ai khác đến đây xin vào?" Gác cửa thấy ông sắp chết đến nơi, và, gã quát lớn, vì tai ông đã ù đặc: "Người khác không được vào đây, vì cửa này chỉ dành cho ông. Bây giờ thì tôi ra đóng lại." (Dịch từ nguyên bản tiếng Đức Vor dem Gesetz)


“Seeking Freedom” Fingerpainting by Hồng Ngọc

“Seeking Freedom” Fingerpainting by Hồng Ngọc

Để đây để đọc lại

++ Yuval Noah Harari: Lessons from a year of Covid and political failures — what can we learn for the future? (FT, 25/2/2021), https://www.ft.com/content/f1b30f2c-84aa-4595-84f2-7816796d6841?segmentID=b73b0b4c-e767-e669-4996-e25935a5759d&twclid=11366833025191845888

++ Khái niệm 'quyền lực mềm của Joseph S. Nye. Soft power: the evolution of a concept - Joseph S. Nye, 20/12/2019, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/2158379X.2021.1879572?scroll=top&needAccess=true&

++ Sự Băng Hoại Và Suy Đồi Của Xã Hội Việt Nam Hôm Nay Hay Là Hệ Lụy Từ Sự Đa Nhân Cách Tầng Lớp Trí Thức - Quách Hạo Nhiên, (viet-studies 26-2-20), http://www.viet-studies.net/kinhte/QuachHaoNhien_BangHoaiXaHoiHienNay.html

++ Nhân văn Giai phẩm – một trào lưu dân chủ, một cuộc cách tân văn học không thành - Thái Kế Toại, (TCNCVM, 2/12/2020), https://usvietnam.uoregon.edu/nhan-van-giai-pham-mot-trao-luu-dan-chu-mot-cuoc-cach-tan-van-hoc-khong-thanh/

++ Loạt bài nghiên cứu, phân tích sâu sắc, khoa học của GS Hoàng Xuân Phú: Tội ác Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (11/2/2020), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=readwriting&w=ToiAcDongTam-20200211; ++ Viết thêm về tội ác Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (1/3/2020), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=readwriting&w=VietThemVeToiAcDongTam-20200301; ++ Giải mã vụ Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (7/3/2021), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=differentwritings


+

Vụn vặt

++"... không có tự do thì không thể có sáng tạo thật sự. Tự do là thứ Thượng đế ban cho (cũng có thể là gánh nặng mà Ngài chất lên vai) con người. Con người biết đến đau khổ từ khi nó được ban cho quà tặng đó, một gánh nặng luôn quá sức với nó. Nó thậm chí, nếu có thể, khước từ là cách hay ho nhất cho nó. Nhưng thiếu tự do thì con người sẽ chỉ là cỗ máy được lập trình và không xứng đáng để Chúa trời phải cứu chuộc bằng sự hy sinh đau đớn như vậy. Tại sao Chúa không dùng quyền năng để con người khiếp sợ mà răm rắp làm theo lời ngài, một việc có lẽ là đơn giản nhất? Bởi vì Ngài biết rằng Ngài tạo ra con người cùng với tự do. Ngài không thể tước ở con của Ngài thứ quà tặng đó, thứ mà thiếu nó thì công cuộc tạo lập của Ngài không hoàn hảo, thậm chí vô nghĩa. Tự do, ở thời kỳ con người ý thức nó có cái quyền ấy, luôn gây ra những hậu quả trái ngược. Một mặt nó biết nó là Con Người với nhân phẩm cao quý phải được tôn trọng, nó có quyền sáng tạo nên những giá trị thuộc về cái đẹp, nó có quyền lựa chọn đau khổ hay hạnh phúc. Nhưng mặt khác, nó cũng có thể tự do lựa chọn hoặc cái thiện, hoặc cái ác. Trong trường hợp nó lựa chọn cái ác thì Tự do quả là kinh khủng. Vì thế con người không có cách nào khác là phải hướng về Đấng Toàn Năng, có thể hiểu là nơi chứa đựng Cái Tuyệt Đối chuẩn mực..." ++Bản giao hưởng 'Requiem' của Mozart được dàn giao hưởng Ba Lan (Polish Sinfonia Iuventus Orchestra và Warsaw Philharmonic Choir) thể hiện tuyệt vời, với phụ đề tiếng Anh. Mozart – Requiem, https://www.youtube.com/watch?v=54h8TxJyNy0. Stunning! What a great artwork! ++Hồi ký "Gọng Kềm Lịch Sử" của cựu đại sứ Việt Nam Cộng hòa ở Mỹ, Bùi Diễm (1923-2021), http://www.vietnamvanhien.org/gongkemlichsu2.html ++Mozart – Requiem https://www.youtube.com/watch?v=54h8TxJyNy0 Wolfgang Amadeus Mozart – Requiem KV 626 Bartosz Michałowski – conductor Sylwia Olszyńska – soprano Agata Schmidt – mezzo-soprano Karol Kozłowski – tenor Adam Kutny – baritone Polish Sinfonia Iuventus Orchestra Warsaw Philharmonic Choir recorded November 01, 2019 at Warsaw Philharmonic Concert Hall 0:00 Applause 0:55 Introitus: Requiem aeternam 5:40 Kyrie eleison Sequenz 8:06 Dies irae 9:47 Tuba mirum 13:31 Rex tremendae 15:51 Recordare 21:31 Confutatis 23:50 Lacrimosa Offertorium 27:21 Domine Jesu 30:45 Versus: Hostias et preces 34:45 Sanctus 36:30 Benedictus 41:46 Agnus Dei 44:47 Communio: Lux aeterna 50:21 Credits ++Nhân vật Meursault trong Kẻ xa lạ của A. Camus ngay từ những dòng đầu khi miêu tả cuộc gặp trong bệnh viện và khi sau này người con trai ngồi bên quan tài của mẹ. Nhân vật chính của thiên truyện từng nghĩ: “Tôi không hề chờ đợi tôi chào đời. Sự có mặt của tôi trên đời chỉ là kết quả từ một quyết định của người khác, không phải là của tôi, từ sự kết hợp hoàn toàn ngẫu nhiên của một con tinh trùng vô trách nhiệm với một cái trứng phóng đãng và vì vậy, mỗi lần bị nhắc phải nhớ đến ngày sinh của mình chỉ làm cho tôi kinh hoàng và cảm thấy một sự trói buộc khủng khiếp”. Những đám mây phủ bóng phận người, (Viet-studies, 1/1/21), http://www.viet-studies.net/HuynhNhuPhuong_NhungDamMay.html ++Phần chú thích: '* “Tư hữu Nhà nước” (hoàn toàn khác với “Nhà nước tư hữu”, hay “Nhà nước tư bản”) là cụm từ tôi được nghe lần đầu từ thầy Phạm Vĩnh Cư, trong đó Nhà nước công hữu bị một nhóm nhỏ người có quyền lực (chính trị và kinh tế, gọi chung là nhóm cá mập) lợi dụng như một công cụ đàn áp khổng lồ để dễ bề tước đoạt của số đông làm của riêng, một cách hợp pháp.'. Nguồn: Tạ Duy Anh: Thầy Phạm Vĩnh Cư, (VV, Tháng 11, 21), https://vandoanviet.blogspot.com/2021/11/thay-pham-vinh-cu.html