Thứ 4, 20.5.2026

       •  Cửa sổ | Marc Chagall

•  Tino Cao - Thuyền và Những Mảnh Vỡ Căn Tính, (FB Tino Cao, 18/5/2026)◄◄◄  

•  Cannes 2026 : Nữ đạo diễn gốc Việt "mở màn" Tuần Lễ Phê Bình với phim hoạt hình đầu tay, (RFI, 19/5/2026). Nữ đạo diễn người Pháp gốc Việt Nguyễn Phương Mai với bộ phim In Waves. 

•  Phim tài liệu về phong trào phản chiến trong quân đội Mỹ trong cuộc chiến Việt Nam: "Sir! No Sir!" của David Zeiger, (FB Viet Thanh Nguyen,   19/5/2026)

•  Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ ít nhất 2 triệu đồng từ 1-1-2027, (TT, 19/5/2026). Khuyến khích sinh đẻ với điều mới, hay: "Nghị định 168/2026 cũng quy định phụ nữ mang thai được khám và thực hiện các phương pháp sàng lọc trước sinh đủ 4 bệnh cơ bản: hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau, bệnh Thalassemia - tan máu bẩm sinh (gói dịch vụ sàng lọc trước sinh). Trẻ sơ sinh được khám và thực hiện các phương pháp sàng lọc sơ sinh đủ 5 bệnh cơ bản: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh, bất thường tim bẩm sinh nặng (gói dịch vụ sàng lọc sơ sinh)." →Đối phó với tỷ lệ sinh đẻ suy giảm khắp nơi trong bài “Homes, phones, food and demographic decline” của John Burn-Murdoch trên Financial Times phân tích nguyên nhân suy giảm tỷ lệ sinh đẻ toàn cầu.

•  Giới thiệu và kêu gọi đóng góp cho nghiên cứu “Nhận thức phản tư của người Việt về chủ nghĩa độc tài kỹ thuật số”, (LKTC, 19/5/2026) →Khảo sát nghiên cứu "Nhận thức phản tư của người Việt về chủ nghĩa độc tài kỹ thuật số".

•  Người dân vùng bãi sông Hồng - Thư ngỏ gửi Đảng và Nhà nước từ những người dân đang đứng trước nguy cơ mất nhà, mất đất, mất làng, (TD, 18/05/2026)

•  An ninh nguồn nước và những bài học không thể chậm trễ, (Nông nghiệp và Môi trường, 15/5/2026)

•  Việt Nam tiếp tục là nhà nhập khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới, (TN, 18/5/2026). Xuất nhập gạo linh hoạt của VN đem lại thặng dư thương mại: "Trong 4 tháng đầu năm nay, theo thống kê của USDA, Việt Nam nhập khẩu gạo ước tính đạt kim ngạch khoảng 613 triệu USD, tương đương khoảng 1,5 triệu tấn. Trong khi đó, xuất khẩu gạo đạt 3,3 triệu tấn và kim ngạch 1,57 tỉ USD. Thặng dự thương mại gạo đạt 957 triệu USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước."

•  Công dân Việt Nam bị Israel bắt khi đi cứu trợ Gaza – theo các tổ chức ủng hộ Palestine, (LKTC, 19/5/2026)

•  Tập đoàn sữa khổng lồ của Việt Nam Nutifood đầu tư vào Mỹ sau khi được cấp bằng sáng chế. Vietnam dairy giant invests in US after securing patent, (Nikkei, 19/5/2026)

•  Nhường 'ghế nóng' cho con: Đại gia Việt và những vụ chuyển giao quyền lực gây chú ý, (Vietnam Finance, 18/5/2026)

•  Đề tài 'con ma nhà họ Hứa' sống mãi? Rợn người với nghi thức gọi hồn 'con ma nhà họ Hứa' trong Lầu chú Hỏa, (TT, 19/5/2026). "Lần đầu tiên điện ảnh Việt khai thác toàn diện phong cách found footage (giả tài liệu) trong thể loại kinh dị, khi toàn bộ diễn biến được ghi lại qua góc nhìn máy quay của nhân vật."

•  Thượng viện Mỹ phê chuẩn nữ đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam, (TT, 19/5/2026). Bài trên BBC viết về trình độ kinh nghiệm làm việc của Jennifer Wicks McNamara: Bà Jennifer Wicks McNamara trở thành nữ đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam (a), (BBC, 19/5/2026)

•  Khởi công xây dựng mỏ than chì mới lớn nhất trong nhóm G7 ở Quebec. Construction begins on new Quebec graphite mine, billed as largest in the G7, (CTV, 19/5/2026)

•  Thấy gì từ hai cuộc gặp thượng đỉnh liên tục của các cường quốc tại Bắc Kinh? (RFI, 19/5/2026)

•  Tìm đọc và xem phim này: Tác phẩm 'Taiwan Travelogue' của Yáng Shuāng-zǐ, và dịch giả Lin King, đoạt giải Booker quốc tế năm 2026. 'Taiwan Travelogue' wins the 2026 International Booker Prize, (NPR, 19/5/2026);+Trong phim Giáng Sinh Cay Đắng|Bitter Christmas của Pedro Almodovar, các ý tưởng có vẻ quen thuộc nhưng cách thể hiện vẫn hấp dẫn như mọi khi. In Pedro Almodovar’s Bitter Christmas, the Ideas Feel Familiar But the Packaging Is as Pleasing as Ever, (Time, 19/5/2026). 

—————

(a) 8 đời đại sứ Mỹ tại Việt Nam kể từ khi hai nước bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào năm 1995, trước khi bà Jennifer Wicks McNamara được bổ nhiệm làm đại sứ thứ 9 của Mỹ ở VN:
Pete Peterson (1997–2001)

• Raymond Burghardt (2001–2004)

• Michael Marine (2004–2007)

• Michael Michalak (2007–2011)

• David Shear (2011–2014)

• Ted Osius (2014–2017)

• Daniel Kritenbrink (2017–2021)

• Marc E. Knapper (2022–2026)

Thứ 3, 19.5.2026

•  Tranh Đỗ Trung Quân, (FB Đỗ Trung Quân, 16/5/2026)

•  Nhạc AI của Tiểu Vũ: "Đôi mắt Sài Gòn" gửi tặng  em Nguyễn Thị Sài Gòn, (FB Tiểu Vũ, 18/5/2026)

•  Quyên Di - Những Ý Niệm Triết Học Và Văn Hoá Lớn Trong Một Bài Thơ Nhỏ, (DM, 18/5/2026)

•  Phụ lục: Bạn văn hải ngoại của Văn chương hải ngoại: nỗi chữ – nỗi quê, (Phần 3, VV, 18/5/2026). Tùy luận của Trần Doãn Nho.

•  Sài Gòn hụt hơi khi thành ‘siêu đô thị’, (NV, 18/5/2026)

•  Hà Nội đẹp hơn qua những tuyến hè phố gọn gàng, thông thoáng, (Dân Trí, 17/5/2026)

•  Tino Cao - Khi địa chủ hát hành khúc vô sản, (VV, 19/5/2026)

 •  Mẹ Hồ Duy Hải kiên trì kêu oan, đề nghị tái thẩm, xem xét lại vụ án và khởi tố hành vi làm sai lệch hồ sơ vụ án! (TD, 17/5/2026). Từ 2008 đến nay, bà kiên trì tranh đấu cho con mình!

•  Thủ tướng Lê Minh Hưng: Chuyển mạnh từ tư duy 'làm cho có' sang tạo ra sản phẩm thực chất, (TT, 18/5/2026)

•  Tàu chở dầu/hóa chất 21.800 DWT 'made in Vietnam' chính thức hạ thủy, (Vietnam Net, 17/5/2026). Ngành đóng tàu có sự chuyển dịch tiến triển khá nề sau vụ Vinashin sụp đổ 2010.

•  Mạng lưới chiến lược của Việt Nam và yếu tố Ấn Độ: một nút thắt, không phải là điểm tựa. Việt Nam đã trở thành điểm nút trong hình học chiến lược chồng chéo ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, với các cường quốc lớn trong khu vực – từ Bắc Kinh đến Seoul, Tokyo và New Delhi – hiện coi Việt Nam quan trọng trong định vị chiến lược của riêng họ. A Node, Not a Pivot: Vietnam's Strategic Network and the India Factor by Do Khuong Manh Linh, (Observer Research Foundation, 15/5/2026)◄◄◄. “Omni-enmeshment”: overlapping partnerships designed to prevent dependence on any single partner. “Mạng lưới toàn diện”: quan hệ đối tác chồng chéo được thiết kế để ngăn chặn sự phụ thuộc vào bất kỳ đối tác nào.

•  Siêu bộ muốn gì thì được nấy! Để mua chuộc lòng trung thành của công an, Hà Nội đề xuất chi thêm 5 triệu đồng mỗi tháng, (FB Nguyễn Văn Đài, 14/5/2026). Dân phải đóng thuế tiếp 252 tỷ đồng nuôi CA bảo vệ độc đảng. 

•  Chuỗi khách sạn năm sao Ritz-Carlton nối gót IHG, Hilton và Nobu gia nhập cuộc đua khách sạn hạng sang ở Việt Nam. Ritz-Carlton enters Vietnam's luxury hotel race, (Nikkei, 18/5/2026)

•  Lào có thể làm gì để giảm thiểu hóa chất ô nhiễm chảy vào Việt Nam, (Nghiên cứu quốc tế, 18/5/2026). Nguồn: Phạm Phan Long, “Laos can do more to mitigate chemical pollution of rivers flowing into Vietnam (analysis)”, Mongabay, 30/04/2026 Biên dịch: Phạm Ánh Minh.

•  Siêu tàu chở dầu chở dầu của Iraq hướng đến Việt Nam sau khi bị trì hoãn do lệnh phong tỏa của Mỹ. Supertanker with Iraqi oil heads for Vietnam after hold-up in US blockade, (Reuters, 17/5/2026)

•  Việt Nam sẽ tăng cường quản lý người nước ngoài ở trong nước. Vietnam to strengthen the management of foreigners living and travelling in the country, (Da Nang Expat, 18/5/2026). Việt Nam đón  hơn 22,8 triệu lượt khách nước ngoài nhập cảnh trong năm 2025 – con số cao nhất từ ​​trước đến nay và tăng khoảng 18% so với năm 2024.

•  Nhà hàng Viet Bites ở Toronto này, dù chưa được nhiều người biết đến nhưng rất đáng để mọi người chú ý. This underrated Toronto Vietnamese restaurant should be on everyone's radar, (BlogTO, 17/5/2026)

•  Tỷ lệ ủng hộ cho chính phủ Carney đạt 67% khi cử tri muốn một kế hoạch cho tương lai, chứ không phải hướng nhìn lại quá khứ. Hai phần ba số người thuộc phe trung lập, bốn phần năm số người thuộc phe tả, và thậm chí một nửa số người thuộc phe hữu đều có cái nhìn tích cực cho TT Carney. Carney government approval at 67% as voters want a map for the future, not a rear view mirror, (Bruce’s Substack, 18/5/2026)

•  Mỹ tạm dừng hoạt động của hội đồng quân sự lâu năm với Canada. U.S. pausing long-standing military board with Canada, (CTV, 18/5/2026). The Permanent Joint Board on Defense | Hội đồng Liên hợp Quốc phòng Thường trực được thành lập theo Hiệp định Ogdensburg với TT Franklin Roosevelt để quản lý quan hệ quốc phòng giữa Canada và Hoa Kỳ, đặc biệt là ở cấp độ chính sách, bao gồm cả việc hiện đại hóa Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ, được gọi là NORAD. 

•  Biếm hoạ hôm nay: Cuộc chiến hai mặt trận để cứu Canada của TT Carney, (Bernard Roulinski, 18/5/2026)

•  Tạp chí The Economist chỉ ra rằng Nga đang mất lãnh thổ ròng đầu tiên ở Ukraine kể từ tháng 10 năm 2023. Các điểm dữ liệu chính từ biểu đồ: các điểm dữ liệu màu đỏ thể hiện các giai đoạn Nga giành được lãnh thổ ròng, trong khi các điểm màu xám/đen thể hiện sự suy giảm lãnh thổ ròng của Nga. Tình trạng hiện tại: Tính đến tháng 5 năm 2026, các điểm dữ liệu đã giảm xuống dưới đường số 0, rơi vào vùng "Nga bị mất lãnh thổ" (Maria Snegovaya, 18/5/2026)

Thứ 2, 18.5.2026

•  Uống trà với Matisse | Shims Seng

•  Đinh Quang Anh Thái | Phạm Thiên Thư, cánh vạc đã về trời, (Tự Lực Bookstore, 15/5/2026)

•  Trần Doãn Nho: Văn chương hải ngoại: nỗi chữ – nỗi quê (Kỳ 5, TCTKM, 17/5/2026))

•  Hình Ảnh Nghệ Thuật Tuần Lễ 18-23/5/2026: Nghệ Sĩ Tuấn Andrew Nguyễn, (DM, 17/6/2026). The Light That Shines Through the Universe/ Ánh sáng Xuyên Vũ Trụ- nghệ sĩ Tuấn Andrew Nguyễn-  tác phẩm thứ năm ở The Plinth, thành phố New York, triển lãm từ mùa xuân 2026 đến mùa thu 2027.

•  Sống Chung Với Chất Độc Da Cam: Đối Thoại Tại Việt Nam Thời Hậu Chiến, (FB Trung Tâm Nghiên Cứu Việt Nam, 17/5/2026). Điểm cuốn "Living with Agent Orange: Conversations in Postwar Viet Nam” của Diane Niblack Fox.

•  "Rừng rỗng" vì thú hoang bị bắt làm mồi nhậu rồi! Nghiêm cấm phạt mạnh thôi! Xây dựng kế hoạch tái hoang dã nhằm khôi phục thiên nhiên Việt Nam, (VNEconomy, 15/5/2026). "Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao trên thế giới, với 167 khu rừng đặc dụng và độ che phủ rừng đạt trên 42%. Tuy nhiên, nhiều khu rừng đang đối mặt với tình trạng “hội chứng rừng rỗng” khi diện tích rừng vẫn còn nhưng nhiều loài động vật hoang dã đã suy giảm nghiêm trọng hoặc biến mất khỏi tự nhiên." + “Động vật hoang dã giữ vai trò then chốt trong việc phát tán hạt giống, duy trì cấu trúc và sự đa dạng của rừng nhiệt đới. Các hệ sinh thái khỏe mạnh không chỉ giúp bảo vệ nguồn nước, giảm xói mòn, lũ quét, hấp thụ carbon mà còn tạo nền tảng cho phát triển du lịch sinh thái và giảm nguy cơ lây truyền dịch bệnh từ động vật sang người. Vì vậy, tái hoang dã được kỳ vọng sẽ giúp chuyển đổi những khu rừng “xanh” thành những khu rừng thực sự “sống”, mang lại lợi ích lâu dài cho thiên nhiên và con người”;+ Laodong.vn: Việt Nam đối mặt "hội chứng rừng rỗng", hầu như không còn thú hoang dã lớn;+ Báo Pháp Luật Việt Nam: Kế hoạch tái hoang dã các hệ sinh thái tự nhiên và động vật hoang dã;+ VnEconomy: Xây dựng kế hoạch tái hoang dã nhằm khôi phục thiên nhiên Việt Nam;+Báo Sức khỏe & Đời sống: Tái hoang dã không chỉ là mở cửa lồng, thả động vật về rừng

•  Kỷ nguyên vươn mình của TL: An Giang: Nhận viết giùm đơn tố cáo, cô giáo bị bắt, (NV, 17/5/2026)

•  Khởi tố loạt vụ xâm phạm bản quyền: Cú đánh mạnh vào vấn nạn 'xài chùa', (TN, 17/5/2026)

•  Chợ tự phát hoạt động náo nhiệt giữa khuya ở Hà Nội,(TT, 17/5/2026). Du kích nửa đêm về sáng trong kỷ nguyên vươn mình. 

•  Một tàu chở 2 triệu thùng dầu thô của Iraq đang trên đường đến Việt Nam, sau khi bị lực lượng Mỹ chặn lại và phải neo đậu nhiều ngày ở Vịnh Oman, đã được phép tiếp tục hành trình. Vietnam-Bound Supertanker Halted by US Navy Resumes Journey, (Bloomberg, 16/5/2026)

•  Tại sao TT Mark Carney và châu Âu lại cam kết mạnh mẽ hơn với nhau? Why Mark Carney and Europe are doubling down on each other, (Star, 17/5/2026). “It is my strong personal view that as the international order (is) rebuilt … it will be rebuilt out of Europe.” (Theo quan điểm cá nhân của tôi, khi trật tự quốc tế được xây dựng lại, nó sẽ được xây dựng từ châu Âu).

•  Thủ hiến Alberta Smith sẵn sàng cứu xét tuyến đường phía nam cho đường ống dẫn dầu tiềm năng đến Bờ Tây. Alberta Premier Smith open to southern route for potential pipeline to West Coast, (CTV, 17/5/2026)

•  Phải chăng kỷ nguyên bá quyền Trung Quốc đã bắt đầu? (NCQT, 18/5/2026). Nguồn: Stephen M. Walt, “Chinese Hegemony Might Be Happening,” Foreign Policy, 12/05/2026. Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

•  Bài viết về nỗ lực kiểm soát trí tuệ nhân tạo của Toà Thánh Vatican trước khi thông điệp của Giáo hoàng được công bố. The Vatican has said a lot about artificial intelligence. A primer ahead of the pope's encyclical, (CP24, 16/5/2026)

•  Lịch sử của hiện tại: Từ đơn giản đến phức tạp—và trở lại. History of the Present: From Simplicity to Complexity—and Back Again, (The Intellectual's Substack, 8/1/2026). Làm thế nào mà chính những lực cho phép sự phức tạp, trí thông minh và sự phong phú xuất hiện cũng có thể khiến các nền văn minh tiên tiến trở nên mong manh.

•  Bác sĩ tim mạch chỉ cách giảm cholesterol tự nhiên trong 3 - 12 tuần, (TN, 17/5/2026)

•  Vẻ đẹp thanh lịch thầm lặng

•  Nhà cửa, điện thoại, thực phẩm và sự suy giảm nhân khẩu học. Bài “Homes, phones, food and demographic decline” của John Burn-Murdoch trên Financial Times phân tích nguyên nhân suy giảm tỷ lệ sinh đẻ toàn cầu. Bằng chứng nổi bật cho thấy điện thoại thông minh và mạng xã hội – chứ không phải yếu tố kinh tế – là thủ phạm chính khiến tỷ lệ sinh giảm đồng loạt ở hầu hết các quốc gia.Hiện nay, ở hơn 2/3 trong số 195 quốc gia trên thế giới, số con trung bình mà mỗi phụ nữ sinh ra đã giảm xuống dưới mức thay thế 2,1 – ngưỡng cần thiết để duy trì dân số ổn định mà không phụ thuộc vào nhập cư. Ở 66 quốc gia, con số này chỉ còn khoảng 1 con thay vì 2 con như trước. Hàn Quốc hiện chỉ còn khoảng 0,7 con/phụ nữ. Xu hướng giảm mạnh này đã lan sang Trung Quốc, châu Âu, Mỹ Latinh và thậm chí một số khu vực châu Phi. Nguyên nhân không chỉ nằm ở chi phí (nhà cửa đắt đỏ, chi phí chăm sóc con cái, bất ổn kinh tế) mà còn xuất phát từ sự sụt giảm tỷ lệ kết hôn, tình trạng cô đơn ngày càng tăng, cảm giác bất an về nhà ở và sự thay đổi kỳ vọng về lối sống. Tại Mỹ và Anh, tỷ lệ sinh giảm nhanh nhất ở những khu vực được phủ sóng 4G sớm nhất. Dữ liệu cũng cho thấy người trẻ hiện nay sinh con muộn hơn so với các thế hệ trước. Một trong những lý do quan trọng là giảm tương tác trực tiếp (in-person socializing). Thanh thiếu niên dành ít thời gian gặp gỡ trực tiếp, thay vào đó là chat và lướt mạng xã hội. Do đó, cơ hội hẹn hò và tiếp xúc thân mật giảm mạnh. Bên cạnh đó, các hình thức giải trí siêu hấp dẫn như TikTok, Netflix, game và nội dung khiêu dâm khiến nhiều người trẻ (đặc biệt từ 18–34 tuổi) chọn ở nhà một mình vì cảm thấy dễ chịu và thú vị hơn là xây dựng mối quan hệ thực tế. Kết quả là số người cô đơn tăng cao và ít người duy trì được mối quan hệ lâu dài. Ngoài ra, các ứng dụng hẹn hò (dating apps) đã tạo ra một “thị trường hẹn hò” cạnh tranh khốc liệt, khiến một bộ phận (đặc biệt là nam giới) khó tìm được đối tác, dẫn đến ít cặp đôi hình thành mối quan hệ ổn định. Mạng xã hội còn thay đổi hình mẫu cuộc sống theo hướng cá nhân chủ nghĩa, coi trọng sự nghiệp và tự do cá nhân hơn là việc lập gia đình và sinh con.

•  Hình cuối ngày

Chủ nhật, 17.5.2026

•  Ngày mai | Max Ernst

• Tuyển tập thơ Nguyễn Duy (a), (Bài viết của Nguyễn Xuân Xanh, 15/5/2026)

•  Nhạc phẩm Mai Tôi Đi | Nguyễn Đình Toàn | Tiếng hát : Khánh Ly

•  Người Việt ở Canada thắp lửa cho giấc mơ ô tô điện, (InfoNet, 20/9/2025). Các công trình nghiên cứu của nghiên cứu viên sau tiến sĩ người Việt ở Canada. 

•  Mạc Van Trang Thấy Hoang Mang! (FB Mạc Van Trang, 16/5/2026). MVT "hoang mang, thấy ông Chủ tịch Liên đoàn Luật sư đề xuất: “Luật sư phải đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích của thân chủ” (?)"

•  Siêu bộ tóm cổ: BH Media, Lululola, 1900 Group, Mây Sài Gòn, Giọng ca để đời,...Khởi tố ca sĩ bolero Quang Lập và chủ các công ty BH Media, Lululola, Mây Sài Gòn… (TT, 16/5/2026);+Trước khi bị khởi tố, BH Media, Lululola, Mây Lang Thang... hoạt động như thế nào?, (Cafef, 16/5/2026). Tiêu đề giông giống nhưng nội dung khác trên Cafef và TT;+Trước khi bị khởi tố, BH Media, Mây Sài Gòn, Thông Zeo, Lululola, Giọng ca để đời hoạt động ra sao?, (TT, 16/5/2026);+Chính Quyền Có Dấu Hiệu Cứng Rắn Khi "Giọng Ca Để Đời" Và "Mây Lang Thang" Vướng Vòng Lao Lý, (FB William Trust, 16/5/2026);+ Khởi tố ca sĩ Quang Lập: Vì sao Việt Nam mạnh tay với vi phạm bản quyền? (BBC, 16/5/2026)

•  Chuyến thăm Hà Nội của Takaichi tiết lộ điều gì về chiến lược khoáng sản trọng yếu của Việt Nam? What Takaichi’s Hanoi Visit Reveals About Vietnam’s Critical Minerals Strategy by Khang Nguyen, (Diplomat, 16/5/2026)

•  Vấn đề của DRIPA không phải là mục tiêu mà là thiết kế của nó. DRIPA’s problem is not its goal. It is its design by Jerome Gessaroli (Inside Policy Magazine, 12/5/2026). DRIPA – the Declaration on the Rights of Indigenous Peoples Act 

•  Người sáng lập công ty quản lý đầu tư Bridgewater Associates, Ray Dalio, cho biết Mỹ đang đánh mất uy tín với tư cách là một cường quốc toàn cầu, trong khi Trung Quốc không ngừng tích lũy của cải và ảnh hưởng. Sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ mở ra kỷ nguyên của “Hệ thống Cống nạp - Tribute System”. “Hệ thống Cống nạp" là một hệ thống phân cấp theo lịch sử Trung Quốc, trong đó các nước khác đến triều cống để thể hiện sự công nhận vị thế cao hơn của Trung Quốc, đổi lấy quan hệ thương mại và an ninh. Ray Dalio tin rằng Trung Quốc đang tự nhận mình bước vào một kỷ nguyên mới, trong đó sức mạnh tương đối (relative power) của Trung Quốc sẽ là yếu tố quyết định các quan hệ quốc tế. Ray Dalio Says China’s Ascent Ushers In Era of ‘Tribute System’ (Bloomberg, 16/5/2026);+Bình luận của Trần Quốc Sĩ: Ở Bắc Kinh, ai mới là người nắm thế thượng phong? (Tiếng Dân, 16/5/2026) "Tập là người quyết định cuộc chơi. Trump là người phải đi xin xỏ…Trump muốn Trung Quốc giúp ổn định eo biển Hormuz. Bắc Kinh không hứa gì. Trump muốn Trung Quốc ngưng hỗ trợ Iran. Bắc Kinh không xác nhận. Trump muốn tiến triển thương mại, hợp đồng Boeing, hợp tác AI, cứu nông dân Mỹ. Kết quả chỉ là vài tuyên bố mơ hồ và lời hứa “sẽ tiếp tục thảo luận”...Toàn bộ chuyến đi của Trump và phái đoàn mang lại cảm giác rất lạ. Trung Quốc xuất hiện như một cường quốc đầy tự tin, điềm tĩnh, có chiến lược dài hạn; còn Hoa Kỳ, ít nhất là trong thời kỳ Trump, lại giống một quốc gia đang phản ứng theo cảm xúc, loay hoay trong cuộc chiến tranh Iran, hỗn loạn về vấn đề thuế quan và chỉ chú trọng vào những nhu cầu chính trị cá nhân của Trump…";+←Trump vừa rời Bắc Kinh, Putin vội chuẩn bị sang yết kiến Tập, (Người Việt, 16/5/2026). "Việc cả hai nhà lãnh đạo của hai siêu cường đối địch lớn nhất thế giới lần lượt tìm đến Bắc Kinh trong vòng vài ngày được đánh giá là minh chứng rõ nét nhất cho thấy một trật tự toàn cầu mới đang được định hình lại, nơi ông Tập Cận Bình ngồi ở vị trí trung tâm để khai thác tối đa sự suy yếu và phụ thuộc của các bên để củng cố quyền lực tối cao của Trung Quốc trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu.";+ Biếm hoạ hôm nay: Thông điệp trong miếng bánh quy may mắn: "Ông bị sa thải!" "YOU'RE FIRED, (Le libraire, 16/5/2026)

•  Canada tăng cường hợp tác quốc phòng ở khu vực Bắc Cực với các nước Bắc Âu sau những lời đe dọa của Trump. Canada deepens Arctic defense ties with Nordics after Trump threats, (Reuter, 16/5/2026) 

•  Giá cả giám sát (surveillance pricing: việc sử dụng dữ liệu cá nhân để đặt giá riêng) là gì và liệu nó có xuất hiện ở các cửa hàng tạp hóa gần bạn không? What is surveillance pricing and is it coming to a grocery store near you? (FP, 16/5/2026)

~~~

(a)

Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa

Bần thần hương huệ thơm đêm

khói nhang vẽ nẻo đường lên niết bàn

chân nhang lấm láp tro tàn

xăm xăm bóng mẹ trần gian thuở nào

 

Mẹ ta không có yếm đào

nón mê thay nón quai thao đội đầu

rối ren tay bí tay bầu

váy nhuộm bùn áo nhuộm nâu bốn mùa

 

Cái cò… sung chát… đào chua…

câu ca mẹ hát gió đưa về trời

ta đi trọn kiếp con người

cũng không đi hết mấy lời mẹ ru

 

Bao giờ cho tới mùa thu

trái bòng trái bưởi đánh đu giữa rằm

bao giờ cho tới tháng năm

mẹ ra trải chiếu ta nằm đếm sao

 

Ngân hà chảy ngược lên cao

quạt mo vỗ khúc nghêu ngao thằng Bờm

bờ ao đom đóm chập chờn

trong leo lẻo những vui buồn xa xôi

 

Mẹ ru cái lẽ ở đời

sữa nuôi phần xác hát nuôi phần hồn

bà ru mẹ mẹ ru con

liệu mai sau các con còn nhớ chăng

 

Nhìn về quê mẹ xa xăm

lòng ta chỗ ướt mẹ nằm đêm mưa

ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa

miệng nhai cơm búm lưỡi lừa cá xương

(Sài Gòn,1986 / Mẹ & Em – 1987)

 

Tre Việt Nam

 

Tre xanh,

Xanh tự bao giờ?

Chuyện ngày xưa… đã có bờ tre xanh.

 

Thân gầy guộc, lá mong manh,

Mà sao nên luỹ nên thành tre ơi?

Ở đâu tre cũng xanh tươi,

Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu.

 

Có gì đâu, có gì đâu,

Mỡ màu ít chắt dồn lâu hoá nhiều.

Rễ siêng không ngại đất nghèo,

Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù.

 

Vươn mình trong gió tre đu,

Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành.

Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh,

Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm.

 

Bão bùng thân bọc lấy thân,

Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm.

Thương nhau tre không ở riêng,

Luỹ thành từ đó mà nên hỡi người.

 

Chẳng may thân gãy cành rơi,

Vẫn nguyên cái gốc truyền đời cho măng.

Nòi tre đâu chịu mọc cong,

Chưa lên đã nhọn như chông lạ thường.

 

Lưng trần phơi nắng phơi sương,

Có manh áo cộc tre nhường cho con.

Măng non là búp măng non,

Đã mang dáng thẳng thân tròn của tre.

 

Năm qua đi, tháng qua đi,

Tre già măng mọc có gì lạ đâu.

 

Mai sau,

Mai sau,

Mai sau…

Đất xanh tre mãi xanh màu tre xanh.

(1970 -1972 / Cát trắng – 1973)

Nhìn từ xa … Tổ quốc!

Thời hậu chiến vẫn ta người trong cuộc

xứ sở phì nhiêu sao thật lắm ăn mày?

Xứ sở nhân tình

sao thật lắm thương binh đi kiếm ăn đủ kiểu

nạng gỗ khua rỗ mặt đường làng

Xứ sở từ bi sao thật lắm thứ ma

ma quái – ma cô – ma tà – ma mãnh…

quỷ nhập tràng xiêu vẹo những hình hài

 

Xứ sở thông minh

sao thật lắm trẻ con thất học

lắm ngôi trường xơ xác đến tang thương

 

Tuổi thơ oằn vai mồ hôi nước mắt

tuổi thơ còng lưng xuống chiếc bơm xe đạp

tuổi thơ bay như lá ngã tư đường

Bịt mắt bắt dê đâu cũng đụng thần đồng

mở mắt… bóng nhân tài thất thểu

Xứ sở cần cù

sao thật lắm Lãn Ông

lắm mẹo lãn công

Giả vờ lĩnh lương

giả vờ làm việc

Tội lỗi dửng dưng

lạnh lùng gian ác vặt

Đạo Chích thành tôn giáo phổ thông

Ào ạt xuống đường các tập đoàn quân buôn

buôn hàng lậu – buôn quan – buôn thánh thần – buôn tuốt…

quyền lực bày ra đấu giá trước công đường

Xứ sở thông minh

sao thật lắm trẻ con thất học

lắm ngôi trường xơ xác đến tang thương

Xứ sở cần cù

sao thật lắm Lãn Ông

lắm mẹo lãn công

Giả vờ lĩnh lương

giả vờ làm việc

(Mátxcơva, tháng 5-1988 – Tp. Hồ Chí Minh, 19-8-1988 / Đường xa – 1989)