Sunday, April 26, 2026

Chủ nhật Sooke, 26.4.2026

■  Đinh Quang Anh Thái - Bài thơ TÀU ĐÊM (*) của thi sĩ Tô Thùy Yên, (Tự Lực Bookstore, 24/4/2026)

■  Choáng ngợp với hình ảnh 26 hang động mới ở Phong Nha - Kẻ Bàng vừa phát hiện, (NLĐ, 24/4/2026);+Phát hiện 5 rìu đá 8.000 năm tuổi bên trong hang động ở Phong Nha - Kẻ Bàng, (NLĐ, 25/4/2026). "5 chiếc rìu thuộc thời kỳ đá mới, nằm trong hệ thống Văn hóa Bàu Tró, có niên đại khoảng 6.000 - 8.000 năm. Hiện vật được chế tác từ đá silic, gồm 2 dạng chủ yếu là rìu vai xuôi và rìu vai ngang; bề mặt và lưỡi rìu được mài nhẵn nhưng vẫn còn dấu vết ghè đẽo đặc trưng."

■  Tự do tôn giáo trong kỷ nguyên vươn mình của TL: Chính quyền có thể cách chức lãnh đạo tôn giáo: Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo sửa đổi mới được thông qua, (LKTC, 25/4/2026)

■  Dậu 2026, (FB Hoàng Dũng, 25/4/2026)

- Kìa bà, sao nhà tối đen như mực vậy?

- Năm ngàn rưỡi một số, chả tắt thì tiền đâu mà trả tiền điện?

- Vậy thì để tôi cởi truồng ra. Tiết kiệm luôn chuyện giặt quần áo.

■  Khi “Lời Thú Tội” Bị Thao Túng Như Một Công Cụ Quyền Lực: Tập Đoàn Rand Và Định Kiến Về Người Lính Việt Nam, (FB Trung Tâm Nghiên Cứu Việt Nam, 25/4/2026)."Chính phương pháp khai thác thông tin của dự án này đã gây ra những diễn giải méo mó và sai lệch, dẫn đến củng cố các giả định sai lầm trong quá trình hoạch định và triển khai chiến tranh của Hoa Kỳ tại Việt Nam."

■  Ngoại giao hàng không thực dụng của Việt Nam thông qua Thỏa thuận COMAC, (Nghiên cứu quốc tế, 26/4/2026) by NCQT. Nguồn: Hoang Thi Ha, “Piloting Pragmatism: Vietnam’s Aircraft Diplomacy through the COMAC Deal”, FULCRUM, 21/04/2026 Biên dịch: Phạm Ánh Minh. 

■  Bằng chứng từ việc khai triển đại học ở Việt Nam cho thấy tác động của giáo dục rất giới hạn với vấn nạn tham nhũng trong bối cảnh Việt Nam. The Effects of Education on Corruption: Evidence from Vietnam's University Expansion by Edmund J. Malesky, Martin Mattsson, Khoa Vu, and Liaoliang Zhang, New CEPR Discussion Paper - DP21302, March 17, 2026

■  Đảo Vần : Đỉnh Cao Của Tiếng Việt, (FB Trần Hạ Vi, 18/4/2026). Thương em tới già - Tha em tới giường; Xinh và khó tán - Sang và khó tính; Xinh và nhiều tiền - Siêng và nhiều tình; Hiền và nhiều tài - Hài và nhiều tiền; Đinh trên đường tàu - Đau trên đường tình; Chờ em ra mở cổng - Ck em ra mở cửa; Hẳn là nhớ - Hở là nhắn; Cười là phải thế - Thề là phải cưới; Si tình nên ko nản - Si nàng nên ko tỉnh; Phạt em một chút - Chụt em một phát; Người lì hợp tính - Người tình hợp lí; Hư và vô tâm - Hâm và vô tư; Người cười ko bao giờ tính - Người tình ko bao giờ cưới. 

■  Tổng thống Hàn Quốc đăng video gây sốt với khoảnh khắc ấn tượng Việt Nam, (DT, 25/4/2026)

■  Canada và Mexico nhất trí phối hợp chặt chẽ trong các cuộc đàm phán USMCA. Canada, Mexico agree to ‘close co-ordination’ on USMCA talks, (Globe and Mail, 25/4/2026). Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đồng ý 2 chống 1 cưỡng bứt.

■  Canada tham gia cuộc tập trận với Philippines trong một 'bước tiến quan trọng' về an ninh khu vực Ấn-TBD. Canada joins Philippine war games in ‘significant step’ in Indo-Pacific security, (CTV, 25/4/2026). Canada cho Philippines quyền truy cập vào dữ liệu "Dark Vessel Detection System/Hệ thống phát hiện tàu thuyền bất hợp pháp" của Canada để sử dụng vệ tinh theo dõi các tàu thuyền bất hợp pháp khi các tầu thuyền tắt thiết bị truyền tín hiệu định vị. Nếu hợp tác, VN cũng có quyền này để theo dõi tàu Tàu. 

■  Gavin Butler: Xét xử nhà điêu khắc – biện pháp kiểm duyệt cực đoan mới từ Trung Quốc, (VV, 26/4/2026)

■  Sự trở lại của quyền lực trong một thế giới ngày càng phân mảnh (Nghiên cứu quốc tế, 26/4/2026). Nguồn: Eko Ernada, “The Return of Power in a Fragmenting World”, E-International Relations, 17/04/2026 Biên dịch: Thuận Hoà-->"Hội nhập kinh tế toàn cầu vốn luôn gắn chặt với quyền lực, thứ bậc và lợi ích chiến lược...Từ góc độ hậu thuộc địa, toàn cầu hóa từ lâu đã vận hành trong các cấu trúc quyền lực bất đối xứng — vốn ưu tiên một số quốc gia và gạt những quốc gia khác ra bên lề. Do đó, sự phân mảnh hiện nay không phải là một đứt gãy hoàn toàn, mà là sự phơi bày những giới hạn của một câu chuyện từng giữ vị thế chi phối." 

~~~(*)

Thơ Tô Thuỳ Yên - Tàu đêm 

Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi

Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay

Cảnh vật mơ hồ trong bóng đêm
Dàn ra một ảo tượng im lìm
Ủ ê những ngọn đèn thưa thớt
Sáng ít làm đêm tối tối thêm

Bến cảng, nhà kho, những dạng cây...
Chưa quen mà đã giã từ ngay
Dẫu sao cũng một lần tan hợp
Chớ tiếc nhau vài cái vẫy tay

Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây

Người bạn đường kia chắc chẳng ngủ
Thành tàu sao chẳng vỗ mà ca?
Mai này xô giạt về đâu nữa?
Đất lạ ơi, đừng hắt hủi ta!

Đất lạ, người ta sống thế nào?
Trong lòng có sáng những trăng sao
Có buồn bã lúc mùa trăn trở
Có xót thương người qua biển dâu?

Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau

Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang

Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau

Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van

Giá ta có được một hơi thuốc
Dẫu chỉ là hơi thuốc mốc thôi
Để phả cho hồn ấm tỉnh lại
Để nghe còn sự sống trên môi

Ta nhớ dăm ba hình ảnh cũ
Lờ mờ như nhớ lại tiền thân
Đời ta khi trước vui vầy thế
Bỗng thảm thương nghìn nỗi ngói tan

Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi

Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu

Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon

Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua

Ô, những nhà ga rất cổ xưa
Dường như ta đã thấy bao giờ
Đến nay, người giữ ga còn đứng
Đèn bão đong đưa chút sáng mờ

Tàu qua những ruộng đồng châu thổ
Hiu hắt làng xa mấy chấm đèn
Đêm ở nơi đây buồn lặng lặng
Cái buồn trải nặng mặt bằng đen

Hỡi cô con gái trăng mười bốn
Đêm có nằm mơ những hội xuân
Đời có chăng lần cam dối mẹ
Nhớ thương nào giấu thấm vành khăn?

Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu

Có lúc tàu qua những thị trấn
Mà đêm đã gói lại im lìm
Tàu qua, âu cũng là thông lệ
Nên chẳng ai buồn hé cửa xem

Ôi những nỗi sầu vô dạng ấy
Gọi ta về với những đêm vui...
Ở đâu đèn sáng như châu ngọc
Đường phố người chen chúc nói cười

Ở đâu mộng ảo vườn sao tụ
Yến tiệc bày trong những khóm cây
Ta rót mừng em ly rượu đỏ...
Mà thôi, chớ nhớ nữa, lòng ơi

Mà thôi, hãy nuốt lệ còn nghẹn
Tỉnh thức, lòng ơi, nhìn tận tường
Thời đại đang đi từng mảng lớn
Rào rào những cụm khói miên man

Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han

Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau


No comments:

“Seeking Freedom” Fingerpainting by Hồng Ngọc

“Seeking Freedom” Fingerpainting by Hồng Ngọc

Để đây để đọc lại

++ Yuval Noah Harari: Lessons from a year of Covid and political failures — what can we learn for the future? (FT, 25/2/2021), https://www.ft.com/content/f1b30f2c-84aa-4595-84f2-7816796d6841?segmentID=b73b0b4c-e767-e669-4996-e25935a5759d&twclid=11366833025191845888

++ Khái niệm 'quyền lực mềm của Joseph S. Nye. Soft power: the evolution of a concept - Joseph S. Nye, 20/12/2019, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/2158379X.2021.1879572?scroll=top&needAccess=true&

++ Sự Băng Hoại Và Suy Đồi Của Xã Hội Việt Nam Hôm Nay Hay Là Hệ Lụy Từ Sự Đa Nhân Cách Tầng Lớp Trí Thức - Quách Hạo Nhiên, (viet-studies 26-2-20), http://www.viet-studies.net/kinhte/QuachHaoNhien_BangHoaiXaHoiHienNay.html

++ Nhân văn Giai phẩm – một trào lưu dân chủ, một cuộc cách tân văn học không thành - Thái Kế Toại, (TCNCVM, 2/12/2020), https://usvietnam.uoregon.edu/nhan-van-giai-pham-mot-trao-luu-dan-chu-mot-cuoc-cach-tan-van-hoc-khong-thanh/

++ Loạt bài nghiên cứu, phân tích sâu sắc, khoa học của GS Hoàng Xuân Phú: Tội ác Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (11/2/2020), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=readwriting&w=ToiAcDongTam-20200211; ++ Viết thêm về tội ác Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (1/3/2020), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=readwriting&w=VietThemVeToiAcDongTam-20200301; ++ Giải mã vụ Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (7/3/2021), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=differentwritings


+

Vụn vặt

++"... không có tự do thì không thể có sáng tạo thật sự. Tự do là thứ Thượng đế ban cho (cũng có thể là gánh nặng mà Ngài chất lên vai) con người. Con người biết đến đau khổ từ khi nó được ban cho quà tặng đó, một gánh nặng luôn quá sức với nó. Nó thậm chí, nếu có thể, khước từ là cách hay ho nhất cho nó. Nhưng thiếu tự do thì con người sẽ chỉ là cỗ máy được lập trình và không xứng đáng để Chúa trời phải cứu chuộc bằng sự hy sinh đau đớn như vậy. Tại sao Chúa không dùng quyền năng để con người khiếp sợ mà răm rắp làm theo lời ngài, một việc có lẽ là đơn giản nhất? Bởi vì Ngài biết rằng Ngài tạo ra con người cùng với tự do. Ngài không thể tước ở con của Ngài thứ quà tặng đó, thứ mà thiếu nó thì công cuộc tạo lập của Ngài không hoàn hảo, thậm chí vô nghĩa. Tự do, ở thời kỳ con người ý thức nó có cái quyền ấy, luôn gây ra những hậu quả trái ngược. Một mặt nó biết nó là Con Người với nhân phẩm cao quý phải được tôn trọng, nó có quyền sáng tạo nên những giá trị thuộc về cái đẹp, nó có quyền lựa chọn đau khổ hay hạnh phúc. Nhưng mặt khác, nó cũng có thể tự do lựa chọn hoặc cái thiện, hoặc cái ác. Trong trường hợp nó lựa chọn cái ác thì Tự do quả là kinh khủng. Vì thế con người không có cách nào khác là phải hướng về Đấng Toàn Năng, có thể hiểu là nơi chứa đựng Cái Tuyệt Đối chuẩn mực..." ++Bản giao hưởng 'Requiem' của Mozart được dàn giao hưởng Ba Lan (Polish Sinfonia Iuventus Orchestra và Warsaw Philharmonic Choir) thể hiện tuyệt vời, với phụ đề tiếng Anh. Mozart – Requiem, https://www.youtube.com/watch?v=54h8TxJyNy0. Stunning! What a great artwork! ++Hồi ký "Gọng Kềm Lịch Sử" của cựu đại sứ Việt Nam Cộng hòa ở Mỹ, Bùi Diễm (1923-2021), http://www.vietnamvanhien.org/gongkemlichsu2.html ++Mozart – Requiem https://www.youtube.com/watch?v=54h8TxJyNy0 Wolfgang Amadeus Mozart – Requiem KV 626 Bartosz Michałowski – conductor Sylwia Olszyńska – soprano Agata Schmidt – mezzo-soprano Karol Kozłowski – tenor Adam Kutny – baritone Polish Sinfonia Iuventus Orchestra Warsaw Philharmonic Choir recorded November 01, 2019 at Warsaw Philharmonic Concert Hall 0:00 Applause 0:55 Introitus: Requiem aeternam 5:40 Kyrie eleison Sequenz 8:06 Dies irae 9:47 Tuba mirum 13:31 Rex tremendae 15:51 Recordare 21:31 Confutatis 23:50 Lacrimosa Offertorium 27:21 Domine Jesu 30:45 Versus: Hostias et preces 34:45 Sanctus 36:30 Benedictus 41:46 Agnus Dei 44:47 Communio: Lux aeterna 50:21 Credits ++Nhân vật Meursault trong Kẻ xa lạ của A. Camus ngay từ những dòng đầu khi miêu tả cuộc gặp trong bệnh viện và khi sau này người con trai ngồi bên quan tài của mẹ. Nhân vật chính của thiên truyện từng nghĩ: “Tôi không hề chờ đợi tôi chào đời. Sự có mặt của tôi trên đời chỉ là kết quả từ một quyết định của người khác, không phải là của tôi, từ sự kết hợp hoàn toàn ngẫu nhiên của một con tinh trùng vô trách nhiệm với một cái trứng phóng đãng và vì vậy, mỗi lần bị nhắc phải nhớ đến ngày sinh của mình chỉ làm cho tôi kinh hoàng và cảm thấy một sự trói buộc khủng khiếp”. Những đám mây phủ bóng phận người, (Viet-studies, 1/1/21), http://www.viet-studies.net/HuynhNhuPhuong_NhungDamMay.html ++Phần chú thích: '* “Tư hữu Nhà nước” (hoàn toàn khác với “Nhà nước tư hữu”, hay “Nhà nước tư bản”) là cụm từ tôi được nghe lần đầu từ thầy Phạm Vĩnh Cư, trong đó Nhà nước công hữu bị một nhóm nhỏ người có quyền lực (chính trị và kinh tế, gọi chung là nhóm cá mập) lợi dụng như một công cụ đàn áp khổng lồ để dễ bề tước đoạt của số đông làm của riêng, một cách hợp pháp.'. Nguồn: Tạ Duy Anh: Thầy Phạm Vĩnh Cư, (VV, Tháng 11, 21), https://vandoanviet.blogspot.com/2021/11/thay-pham-vinh-cu.html