Monday, September 21, 2026

Thứ 2, 21.9.2026

        •  Không đề | Craig Gower

•  Thơ Du Tử Lê - Để Ngày Sau Em Còn Chỗ Đi Về [a], (FB Du Tử Lê, 20/9/2026)

•  Từ Bầu Trời Đến Biển Cả: Lược Sử Khoa Học Kỹ Thuật Việt Nam Tiền Hiện Đại, (FB Trung Tâm Nghiên Cứu Việt Nam, 19/9/2026). "Di sản sáng tạo và tri thức khoa học kỹ thuật của người Việt, vốn ít được chú ý do xu hướng ghi chép lịch sử thường thiên về quân sự và chính trị…cụ thể hơn là lịch sử của những cuộc dựng nước và giữ nước, của thương mại và biến động qua các triều đại. Xu hướng chủ đạo thay đổi linh hoạt theo nhu cầu của từng thời đại, và hệ quả đã giới hạn chúng ta trong những cách nhìn cố định, khiến nhiều vấn đề, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật, chưa bao giờ được nhìn nhận một cách xứng đáng"

•  Nguyễn Duy: Hữu Loan – Người thơ bận việc làm người, (Văn Việt, 20/9/2026). "Ngang tàng… ngang trái… nghênh ngang / Hồn sim tím một chiều hoang bên đời / Người thơ bận việc làm người / Một mai thánh hóa lên trời làm sao"

•  Nguyên Hưng - Thị trường nghệ thuật không vận hành như một “chợ cá”, (Văn Việt, 19/9/2026).

•  Điểm cuốn "True North: On the Road in Canada | By Paul Theroux: Canada Is So Much More Than America’s Polite Neighbor, NYT, 16/9/2026). Tìm đọc cuốn mới xuất bản của Paul Theroux. 

 •  Macron và Carney sẽ gặp nhau tại quần đảo thuộc vùng Đại Tây Dương của Pháp, gửi tín hiệu tới Trump. Macron, Carney to meet in French Atlantic archipelago in signal to Trump, (Reuter, 20/9/2026); Canada và Pháp cam kết hợp tác về cơ sở hạ tầng vũ trụ và kinh tế. Canada, France pledge to work together on space infrastructure, economy, (NNW, 20/9/2026). Saint Pierre and Miquelon: lãnh thổ duy nhất còn lại của Pháp tại Bắc Mỹ, nằm nằm cách bờ biển phía nam Newfoundland khoảng 20 km. Cuộc họp giữa 2 bên được mô tả rõ ràng là nhằm gửi tín hiệu tới trump. Khoảng cách giữa Ottawa và Saint Pierre and Miquelon.  

•  Bài viết chung của Thủ tướng Canada Mark Carney, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa và Tổng thống Kenya William Ruto. “Chủ nghĩa đa phương không phải là chủ nghĩa lý tưởng mà là điều cần thiết. Multilateralism is not idealism, it is a necessity," (FT, 20/9/2026). P4M: Partners for Multilateralism.

•  Phạm Phan Long - Làm sao để AI phục vụ con người trong một tương lai không biết trước, (Văn Việt, 19/9/2026)

 •  Dân chủ, AI và sự đầu hàng về mặt nhận thức: Câu chuyện từ một giảng đường ở Barcelona. Democracy, AI and Cognitive Surrender: A story from a lecture hall in Barcelona, (Michael Ignatieff's Substacks, Sep 20)

•  Eros | Burton Silverman

~~~

[a] Thơ Du Tử Lê - Để Ngày Sau Em Còn Chỗ Đi Về

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

những bờ tường chỉ vẽ một chân dung

mặt trời nhỏ giữa hồn ai tháng chín

rất êm đềm và, cũng rất rưng rưng

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

với khu vườn đầy-rẫy-tượng-em

những môi mắt bỏ quên ngoài phố chợ

tóc chiêm bao bay lạc lối ân tình

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

để thời gian không thể hoại, hư

nghìn năm nữa viên gạch kia vẫn mới

như tình ta chưa hề cũ bao giờ

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

để muôn đời suy tụng một dung nhan

Chúa linh hiển trên bàn tay than củi

bão giông em xin cứu một linh hồn

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

để ngày sau em còn chỗ đi về

như kỷ niệm có cùng ta tạm biệt

thì muôn đời rừng vẫn gọi âm u

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

(núi sông tôi từ đó đặt tên người)

ngay trời đất của riêng tôi cũng mượn

máu xương người nuôi thổ ngơi tôi

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

tội thân người nơi gạo chợ nước sông

tôi cũng thế quẩn quanh đời cỏ cú

lửa thiên thu xin đốt rụi ân cần

tôi muốn cất ngôi nhà trong trí nhớ

mời em vào ở vết thương tôi.


No comments:

“Seeking Freedom” Fingerpainting by Hồng Ngọc

“Seeking Freedom” Fingerpainting by Hồng Ngọc

Để đây để đọc lại

++ Yuval Noah Harari: Lessons from a year of Covid and political failures — what can we learn for the future? (FT, 25/2/2021), https://www.ft.com/content/f1b30f2c-84aa-4595-84f2-7816796d6841?segmentID=b73b0b4c-e767-e669-4996-e25935a5759d&twclid=11366833025191845888

++ Khái niệm 'quyền lực mềm của Joseph S. Nye. Soft power: the evolution of a concept - Joseph S. Nye, 20/12/2019, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/2158379X.2021.1879572?scroll=top&needAccess=true&

++ Sự Băng Hoại Và Suy Đồi Của Xã Hội Việt Nam Hôm Nay Hay Là Hệ Lụy Từ Sự Đa Nhân Cách Tầng Lớp Trí Thức - Quách Hạo Nhiên, (viet-studies 26-2-20), http://www.viet-studies.net/kinhte/QuachHaoNhien_BangHoaiXaHoiHienNay.html

++ Nhân văn Giai phẩm – một trào lưu dân chủ, một cuộc cách tân văn học không thành - Thái Kế Toại, (TCNCVM, 2/12/2020), https://usvietnam.uoregon.edu/nhan-van-giai-pham-mot-trao-luu-dan-chu-mot-cuoc-cach-tan-van-hoc-khong-thanh/

++ Loạt bài nghiên cứu, phân tích sâu sắc, khoa học của GS Hoàng Xuân Phú: Tội ác Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (11/2/2020), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=readwriting&w=ToiAcDongTam-20200211; ++ Viết thêm về tội ác Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (1/3/2020), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=readwriting&w=VietThemVeToiAcDongTam-20200301; ++ Giải mã vụ Đồng Tâm - Hoàng Xuân Phú, (7/3/2021), http://hpsc.iwr.uni-heidelberg.de/hxphu/index.php?page=differentwritings


+

Vụn vặt

++"... không có tự do thì không thể có sáng tạo thật sự. Tự do là thứ Thượng đế ban cho (cũng có thể là gánh nặng mà Ngài chất lên vai) con người. Con người biết đến đau khổ từ khi nó được ban cho quà tặng đó, một gánh nặng luôn quá sức với nó. Nó thậm chí, nếu có thể, khước từ là cách hay ho nhất cho nó. Nhưng thiếu tự do thì con người sẽ chỉ là cỗ máy được lập trình và không xứng đáng để Chúa trời phải cứu chuộc bằng sự hy sinh đau đớn như vậy. Tại sao Chúa không dùng quyền năng để con người khiếp sợ mà răm rắp làm theo lời ngài, một việc có lẽ là đơn giản nhất? Bởi vì Ngài biết rằng Ngài tạo ra con người cùng với tự do. Ngài không thể tước ở con của Ngài thứ quà tặng đó, thứ mà thiếu nó thì công cuộc tạo lập của Ngài không hoàn hảo, thậm chí vô nghĩa. Tự do, ở thời kỳ con người ý thức nó có cái quyền ấy, luôn gây ra những hậu quả trái ngược. Một mặt nó biết nó là Con Người với nhân phẩm cao quý phải được tôn trọng, nó có quyền sáng tạo nên những giá trị thuộc về cái đẹp, nó có quyền lựa chọn đau khổ hay hạnh phúc. Nhưng mặt khác, nó cũng có thể tự do lựa chọn hoặc cái thiện, hoặc cái ác. Trong trường hợp nó lựa chọn cái ác thì Tự do quả là kinh khủng. Vì thế con người không có cách nào khác là phải hướng về Đấng Toàn Năng, có thể hiểu là nơi chứa đựng Cái Tuyệt Đối chuẩn mực..." ++Bản giao hưởng 'Requiem' của Mozart được dàn giao hưởng Ba Lan (Polish Sinfonia Iuventus Orchestra và Warsaw Philharmonic Choir) thể hiện tuyệt vời, với phụ đề tiếng Anh. Mozart – Requiem, https://www.youtube.com/watch?v=54h8TxJyNy0. Stunning! What a great artwork! ++Hồi ký "Gọng Kềm Lịch Sử" của cựu đại sứ Việt Nam Cộng hòa ở Mỹ, Bùi Diễm (1923-2021), http://www.vietnamvanhien.org/gongkemlichsu2.html ++Mozart – Requiem https://www.youtube.com/watch?v=54h8TxJyNy0 Wolfgang Amadeus Mozart – Requiem KV 626 Bartosz Michałowski – conductor Sylwia Olszyńska – soprano Agata Schmidt – mezzo-soprano Karol Kozłowski – tenor Adam Kutny – baritone Polish Sinfonia Iuventus Orchestra Warsaw Philharmonic Choir recorded November 01, 2019 at Warsaw Philharmonic Concert Hall 0:00 Applause 0:55 Introitus: Requiem aeternam 5:40 Kyrie eleison Sequenz 8:06 Dies irae 9:47 Tuba mirum 13:31 Rex tremendae 15:51 Recordare 21:31 Confutatis 23:50 Lacrimosa Offertorium 27:21 Domine Jesu 30:45 Versus: Hostias et preces 34:45 Sanctus 36:30 Benedictus 41:46 Agnus Dei 44:47 Communio: Lux aeterna 50:21 Credits ++Nhân vật Meursault trong Kẻ xa lạ của A. Camus ngay từ những dòng đầu khi miêu tả cuộc gặp trong bệnh viện và khi sau này người con trai ngồi bên quan tài của mẹ. Nhân vật chính của thiên truyện từng nghĩ: “Tôi không hề chờ đợi tôi chào đời. Sự có mặt của tôi trên đời chỉ là kết quả từ một quyết định của người khác, không phải là của tôi, từ sự kết hợp hoàn toàn ngẫu nhiên của một con tinh trùng vô trách nhiệm với một cái trứng phóng đãng và vì vậy, mỗi lần bị nhắc phải nhớ đến ngày sinh của mình chỉ làm cho tôi kinh hoàng và cảm thấy một sự trói buộc khủng khiếp”. Những đám mây phủ bóng phận người, (Viet-studies, 1/1/21), http://www.viet-studies.net/HuynhNhuPhuong_NhungDamMay.html ++Phần chú thích: '* “Tư hữu Nhà nước” (hoàn toàn khác với “Nhà nước tư hữu”, hay “Nhà nước tư bản”) là cụm từ tôi được nghe lần đầu từ thầy Phạm Vĩnh Cư, trong đó Nhà nước công hữu bị một nhóm nhỏ người có quyền lực (chính trị và kinh tế, gọi chung là nhóm cá mập) lợi dụng như một công cụ đàn áp khổng lồ để dễ bề tước đoạt của số đông làm của riêng, một cách hợp pháp.'. Nguồn: Tạ Duy Anh: Thầy Phạm Vĩnh Cư, (VV, Tháng 11, 21), https://vandoanviet.blogspot.com/2021/11/thay-pham-vinh-cu.html